I PKN 40/97

Sąd Najwyższy1997-04-03
SAOSPracystosunki pracyWysokanajwyższy
rozwiązanie umowydyscyplinarne zwolnienieobowiązki pracowniczepolecenie pracodawcynaruszenie obowiązkówwina pracownikakodeks pracySąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownicy, uznając bezzasadną odmowę wykonania polecenia pracodawcy za uzasadnioną podstawę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Pracownica wniosła kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego, który zmienił wyrok sądu I instancji i oddalił jej powództwo o przywrócenie do pracy. Zarzucała naruszenie art. 52 § 1 KP, twierdząc, że odmowa wykonania polecenia nie uzasadnia rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika i że pracodawca powinien najpierw zastosować karę porządkową. Sąd Najwyższy uznał kasację za bezzasadną, stwierdzając, że odmowa wykonania polecenia była nieuzasadniona i stanowiła ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy.

Sprawa dotyczyła kasacji pracownicy Jolanty P. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu, który oddalił jej powództwo o przywrócenie do pracy. Pracownica kwestionowała rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z jej winy, argumentując, że odmowa wykonania polecenia pracodawcy nie jest wystarczającą podstawą do takiego kroku i że pracodawca powinien był najpierw zastosować kary porządkowe. Sąd Najwyższy nie podzielił tych argumentów. Z ustaleń faktycznych wynikało, że pracownica wywoływała konflikty i wykonywała pracę przeciętnie. Pracodawca, w celu uniknięcia konfliktów, zaproponował jej zmianę miejsca pracy i rodzaju dokumentów do wydawania z archiwum, co pracownica odmówiła wykonania, mimo pouczenia o konsekwencjach. Sąd Najwyższy uznał, że odmowa wykonania polecenia była nieuzasadniona i stanowiła ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 w zw. z art. 100 § 1 KP), noszące znamiona znacznego stopnia winy, co uzasadniało rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownicy. Związek zawodowy również nie widział przeszkód do takiego rozwiązania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, bezzasadna odmowa wykonania polecenia dotyczącego pracy może uzasadniać rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 § 1 pkt 1 KP) bez potrzeby uprzedniego stosowania kar porządkowych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że odmowa wykonania polecenia pracodawcy, które nie wykraczało poza dotychczasowy rodzaj pracy i było poprzedzone pouczeniem o konsekwencjach, stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych noszące znamiona znacznego stopnia winy, co uzasadnia rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, bez konieczności stosowania kar porządkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono kasację

Strona wygrywająca

Kombinat "P.-H.", Spółka Akcyjna w W.

Strony

NazwaTypRola
Jolanta P.osoba_fizycznapowódka
Kombinat "P.-H.", Spółka Akcyjna w W.spółkapozwany

Przepisy (5)

Główne

KP art. 52 § 1

Kodeks pracy

Bezzasadna odmowa wykonania polecenia dotyczącego pracy może uzasadniać rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

KP art. 100 § 1

Kodeks pracy

Podstawowy obowiązek pracownika polegający na wykonywaniu poleceń przełożonych dotyczących pracy.

Pomocnicze

KP art. 108

Kodeks pracy

Przepis dotyczący kar porządkowych, który nie musiał być zastosowany przed rozwiązaniem umowy dyscyplinarnym w tym przypadku.

KP art. 42

Kodeks pracy

Przepis dotyczący wypowiedzenia warunków pracy, który nie miał zastosowania, gdyż zmiana polecenia nie wykraczała poza dotychczasowy rodzaj pracy.

KPC art. 39312

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bezzasadna odmowa wykonania polecenia pracodawcy stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Naruszenie obowiązków pracowniczych nosiło znamiona znacznego stopnia winy pracownicy. Polecenie pracodawcy nie wymagało wypowiedzenia warunków pracy, gdyż nie wykraczało poza dotychczasowy rodzaj pracy. Pracodawca nie musiał stosować kar porządkowych przed rozwiązaniem umowy bez wypowiedzenia.

Odrzucone argumenty

Odmowa wykonania polecenia nie jest podstawą do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Pracodawca powinien był zastosować karę porządkową z art. 108 KP.

Godne uwagi sformułowania

Bezasadna odmowa wykonania polecenia dotyczącego pracy może uzasadniać rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 § 1 pkt 1 KP) bez potrzeby uprzedniego stosowania kar porządkowych. Niewykonanie polecenia służbowego zagraża w sposób szczególny porządkowi oraz dyscyplinie pracy i uzasadnia nawet natychmiastowe rozwiązanie umowy o pracę z winy pracownika.

Skład orzekający

Walerian Sanetra

przewodniczący

Kazimierz Jaśkowski

sprawozdawca

Adam Józefowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika z powodu odmowy wykonania polecenia."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy polecenie pracodawcy jest zgodne z rodzajem pracy i pracownik został pouczony o konsekwencjach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię granic poleceń pracodawcy i konsekwencji ich niewykonania, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców.

Czy odmowa wykonania polecenia szefa to pewne zwolnienie dyscyplinarne? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 3 kwietnia 1997 r. I PKN 40/97 Bezasadna odmowa wykonania polecenia dotyczącego pracy może uzasadniać rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 § 1 pkt 1 KP) bez potrzeby uprzedniego stosowania kar porządkowych. Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Adam Józefowicz. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 1997 r. sprawy z powództwa Jolanty P. przeciwko Kombinatowi "P.-H.", Spółce Akcyjnej w W. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 24 września 1996 r. [...] o d d a l i ł kasację U z a s a d n i e n i e Jolanta P. w sprawie o przywrócenie do pracy w pozwanym Kombinacie "P.-H." S.A. w W. wniosła kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 24 września 1996 r. [...] Zaskarżonym wyrokiem zmieniono wyrok Sądu I instancji, przywracający powódkę do pracy i zasądzający wynagrodzenie za trzy miesiące pozostawania bez pracy, w ten sposób, że oddalono powództwo. W kasacji postawiono zarzut naruszenia art. 52 § 1 KP uzasadniony twierdzeniem, że odmowa wykonania polecenia przez powódkę nie jest podstawą do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z jej winy, a pracodawca powinien zastosować karę porządkową z art. 108 KP. Wniesiono o uchylenie wyroku Sądu II instancji i oddalenie rewizji pozwanego, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja nie jest uzasadniona. Jak wynika z niezakwestionowanych przez powódkę ustaleń Sądów, powódka była osobą wywołującą liczne konflikty w zakładzie pracy, a swoje obowiązki wykonywała przeciętnie. Dla uniknięcia tych konfliktów z innymi pracownikami pozwany stworzył dla powódki nową placówkę zatrudnienia w oddzielnym pomieszczeniu, w którym miałaby ona wykonywać podobną pracę do dotychczasowej, tj. zamiast wydawania rysunków technicznych powinna wydawać z archiwum opisy technologiczne. Powódka została pouczona przez kierownika działu kadr o skutkach odmowy wykonywania polecenia. Związek zawodowy, którego członkiem była powódka oświadczył, że nie widzi przeszkód do rozwiązania z nią umowy o pracę w trybie art. 52 KP. W tej sytuacji należy w pełni podzielić pogląd Sądu II instancji, że odmowa wykonania polecenia byłą nieuzasadniona i stworzyło to możliwość rozwiązania z powódką umowy o pracę bez wypowiedzenia z jej winy. Polecenie wydawania innych dokumentów niż dotychczas nie wymagało wypowiedzenia warunków pracy (art. 42 KP), gdyż nie wykraczało poza dotychczasowy rodzaj pracy. Bezzasadna odmowa wykonania polecenia stanowi naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 w związku z art. 100 § 1 KP). W okolicznościach niniejszej sprawy tego rodzaju zachowanie stanowi zarazem naruszenie tych obowiązków noszące znamiona znacznego stopnia winy powódki. Była ona bowiem uprzedzona przez pracodawcę o konsekwencjach niewykonania polecenia. Nie jest zatem uzasadnione twierdzenie wnoszącej kasację, iż pozwany powinien zastosować karę porządkową z art. 108 KP. Powódka ciężko naruszyła podstawowy obowiązek pracowniczy polegający na wykonywaniu poleceń przełożonych dotyczących pracy i dlatego rozwiązanie z nią stosunku pracy bez wypowiedzenia z jej winy było uzasadnione. Z tych względów na podstawie art. 39312 KPC orzeczono jak w sentencji. N o t k a Co do odmowy wykonania polecenia jako przesłanki rozwiązania umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 KP - patrz: wyrok z dnia 13 czerwca 1973 r., I PR 160/73 (OSNCP 1974 z. 4 poz. 75), według którego niewykonanie polecenia służbowego zagraża w sposób szczególny porządkowi oraz dyscyplinie pracy i uzasadnia nawet natychmiastowe rozwiązanie umowy o pracę z winy pracownika; pracownik, który nie wykonuje bez uzasadnionej przyczyny poleceń przełożonego, nie może powoływać się na to, że wypowiedzenie mu umowy o pracę było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Patrz także: wyrok z dnia 2 września 1982 r., I PR 78/82 (OSPiKA 1983 z. 9 poz. 184 z glosą A. Nowaka, NP 1983 nr 7-8 s. 167 z glosą M. Piekarskiego). ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI