I PKN 394/97Umową zlecenie czy o pracę kluczowe kryteria sadu najwyższego
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Doroty G. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu "T.S." o ustalenie, że umowy zlecenia zawarte między stronami od 1994 roku były w rzeczywistości umową o pracę. Sąd Rejonowy w Zgorzelcu uznał te umowy za umowę o pracę na czas nieokreślony i przywrócił powódkę do pracy. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu zmienił ten wyrok, oddalając powództwo i uznając umowy za cywilnoprawne umowy zlecenia, powołując się na art. 750 KC. Sąd Wojewódzki ustalił, że powódka nie musiała osobiście wykonywać czynności, mogła wskazać zastępcę i nie podlegała nadzorowi strony pozwanej. Powódka złożyła kasację, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 22 § 1 i 22 § 1 1 KP oraz niezastosowanie art. 25 1 KP. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w granicach kasacji, oddalił ją. Sąd Najwyższy podkreślił, że w analizowanym stosunku prawnym brakowało kluczowych elementów stosunku pracy, takich jak osobiste wykonywanie czynności i podporządkowanie organizacyjne i służbowe. Powódka była samodzielna w prowadzeniu kolektury, mogła wskazać zastępcę, a wynagrodzenie było prowizyjne. Sąd Najwyższy uznał, że umowy te były umowami o świadczenie usług (umowami nienazwanymi), do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 KC), a nie umowami o pracę. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Wojewódzki prawidłowo zakwalifikował umowy i nie popełnił błędu przy wykładni ani zastosowaniu przepisów prawa materialnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów odróżniających umowę o pracę od umowy zlecenia, zwłaszcza w kontekście osobistego świadczenia pracy i podporządkowania.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów dotyczących umów cywilnoprawnych i pracy. Konieczność analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa zlecenia, w której pracownik osobiście wykonuje czynności i jest podporządkowany organizacyjnie i służbowo pracodawcy, może być uznana za umowę o pracę, mimo nazwy nadanej przez strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli w łączącym strony stosunku prawnym brak podstawowych elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, takich jak osobiste wykonywanie czynności oraz podporządkowanie organizacyjne i służbowe.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kluczowe dla odróżnienia umowy o pracę od umowy zlecenia są elementy takie jak osobiste świadczenie pracy i podporządkowanie organizacyjne i służbowe. W analizowanej sprawie powódka mogła korzystać z zastępstwa, nie podlegała ścisłemu nadzorowi, a wynagrodzenie było prowizyjne, co wskazuje na cywilnoprawny charakter umowy.
Czy przepis art. 25 1 KP ma zastosowanie do sytuacji, w której strony nadały umowie o pracę inną nazwę, np. umowę zlecenia?
Odpowiedź sądu
Tak, przepis art. 25 1 KP ma zastosowanie w sytuacji, w której strony - mimo iż faktycznie zawarły umowy o pracę - nadały im inną nazwę, np. umowy zlecenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że art. 25 1 KP ma zastosowanie nawet jeśli strony nadały umowie o pracę inną nazwę, pod warunkiem, że istota stosunku prawnego odpowiada umowie o pracę. Jednakże, w tej konkretnej sprawie, nie stwierdzono istnienia umowy o pracę, co wykluczyło zastosowanie tego przepisu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Dorota G. | osoba_fizyczna | powódka |
| Przedsiębiorstwo Państwowe "T.S." - Oddział w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
KP art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Określa cechy stosunku pracy, w tym wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy. Sąd podkreślił, że nazwa umowy nie jest decydująca, lecz jej istota.
KP art. 22 § § 1 1
Kodeks pracy
Stanowi, że o istnieniu stosunku pracy nie decyduje nazwa zawartej umowy, lecz jej istota. Sąd uznał, że w analizowanej sprawie brakowało elementów istotnych dla stosunku pracy.
KC art. 750
Kodeks cywilny
Dotyczy umów o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Sąd uznał, że analizowane umowy miały charakter umów o świadczenie usług.
Pomocnicze
KP art. 25 1
Kodeks pracy
Dotyczy umów o pracę na czas określony. Sąd uznał, że przepis ten nie miał zastosowania, ponieważ strony łączyły umowy cywilnoprawne, a nie umowy o pracę.
KC art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
KC art. 734
Kodeks cywilny
KPC art. 393 1
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 393 11
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 393 12
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak osobistego wykonywania czynności przez powódkę. • Możliwość wskazywania zastępcy przez powódkę. • Brak podporządkowania organizacyjnego i służbowego. • Wynagrodzenie prowizyjne. • Odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu umowy cywilnoprawnej. • Odmowa zawarcia umowy o pracę przez pozwanego mimo próśb powódki.
Odrzucone argumenty
Codzienne i osobiste wykonywanie czynności kolektora. • Wykonywanie czynności w lokalu pozwanego i w ustalonym przez niego czasie. • Podpisywanie list obecności. • Kontrola kolektury przez pozwanego. • Przyznanie prawa do urlopu wypoczynkowego.
Godne uwagi sformułowania
Przepis art. 22 § 1 1 KP nie ma zastosowania, gdy w łączącym strony stosunku prawnym brak podstawowych elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, takich jak osobiste wykonywanie czynności oraz podporządkowanie organizacyjne i służbowe. • Przepis art. 25 1 KP ma zastosowanie w sytuacji, w której strony - mimo iż faktycznie zawarły (w warunkach przewidzianych w tym przepisie) umowy o pracę - nadały im inną nazwę, np umów zlecenia. • Ważna natomiast jest istota stosunku prawnego.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sprawozdawca
Barbara Wagner
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów odróżniających umowę o pracę od umowy zlecenia, zwłaszcza w kontekście osobistego świadczenia pracy i podporządkowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów dotyczących umów cywilnoprawnych i pracy. Konieczność analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o pracę a umową zlecenia, co jest kluczowe dla wielu pracowników i pracodawców. Wyjaśnia istotne kryteria stosowane przez Sąd Najwyższy.
“Umowa zlecenie czy o pracę? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe różnice, które mogą kosztować fortunę.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.