I PKN 390/97Art 25 kp umowy na czas określony interpretacja sadu najwyższego
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła interpretacji art. 25(1) Kodeksu pracy, który stanowi, że zawarcie kolejnej umowy o pracę na czas określony jest równoznaczne z zawarciem umowy na czas nieokreślony, jeśli poprzednio strony dwukrotnie zawarły umowę na czas określony na następujące po sobie okresy, a przerwa między nimi nie przekroczyła miesiąca. Powód Janusz R. domagał się ustalenia, że jego umowa z dnia 29 lipca 1996 r. na czas określony była w rzeczywistości umową na czas nieokreślony, ponieważ była to kolejna z wielu umów terminowych. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Ropczycach przychylił się do tego stanowiska. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie zmienił jednak ten wyrok, oddalając powództwo. Sąd Wojewódzki uznał, że art. 25(1) KP wszedł w życie 2 czerwca 1996 r. i nie można go stosować wstecz. Pierwsza umowa terminowa w sprawie powoda została zawarta 12 marca 1996 r., a zatem przed wejściem w życie przepisu. Kolejne umowy były zawierane po tej dacie, ale sąd uznał, że zasada niedziałania prawa wstecz wyklucza zastosowanie art. 25(1) KP. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, rozważył kwestię intertemporalną. Przyjął, że art. 25(1) KP ma zastosowanie tylko do umów zawartych po dniu jego wejścia w życie (2 czerwca 1996 r.), zgodnie z zasadą pewności prawa i nieretroaktywności. Podkreślił, że umowa z 12 marca 1996 r. nie może być traktowana jako pierwsza w rozumieniu tego przepisu, ponieważ została zawarta przed jego wejściem w życie. Pierwszą umową podlegającą ocenie w świetle art. 25(1) KP była umowa z 21 czerwca 1996 r., a drugą umowa z 29 lipca 1996 r. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając, że Sąd Wojewódzki prawidłowo zinterpretował prawo materialne i nie naruszył przepisów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady nieretroaktywności prawa w prawie pracy, w szczególności w kontekście stosowania art. 25(1) Kodeksu pracy do umów zawartych przed wejściem w życie nowelizacji.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i okresu przejściowego związanego z nowelizacją Kodeksu pracy z 1996 r. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do obecnych stanów prawnych, ale stanowi ważny przykład wykładni przepisów intertemporalnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 25(1) Kodeksu pracy, wprowadzający fikcję prawną umowy na czas nieokreślony po zawarciu trzeciej kolejnej umowy na czas określony, ma zastosowanie do umów zawartych przed dniem wejścia w życie tej nowelizacji, nawet jeśli trzecia umowa została zawarta po tej dacie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 25(1) Kodeksu pracy ma zastosowanie wyłącznie do umów o pracę na czas określony zawartych po dniu wejścia w życie tej ustawy (2 czerwca 1996 r.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na zasadzie pewności prawa i nieretroaktywności prawa, zgodnie z którą przepisy nie powinny działać wstecz. Stwierdzono, że umowa zawarta przed 2 czerwca 1996 r. nie może być objęta skutkami prawnymi wynikającymi z przepisu, który jeszcze nie obowiązywał. Nawet jeśli kolejna umowa została zawarta po tej dacie, warunkiem zastosowania art. 25(1) KP jest zawarcie wszystkich trzech kolejnych umów na czas określony po wejściu w życie przepisu.
Jak należy interpretować przepisy intertemporalne w przypadku nowelizacji Kodeksu pracy dotyczącej umów na czas określony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W braku wyraźnych przepisów intertemporalnych, należy stosować zasady ogólne, w tym zasadę nieretroaktywności prawa, co oznacza, że nowe przepisy stosuje się do zdarzeń powstałych po ich wejściu w życie.
Uzasadnienie
Sąd analizował przepisy wprowadzające Kodeks cywilny jako analogię, wskazując, że nowe przepisy stosuje się do skutków prawnych zdarzeń, które nastąpiły po dniu wejścia w życie, a nie do samych stosunków prawnych powstałych wcześniej. W przypadku umów na czas określony, zawarcie umowy jest czynnością prawną, która powinna być oceniana według prawa obowiązującego w chwili jej dokonania.
Czy pracodawca może być zobowiązany do zawarcia umowy na czas nieokreślony wbrew swojej woli, jeśli pracownik spełnia przesłanki z art. 25(1) KP, a umowy były zawierane przed wejściem w życie przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli umowy były zawierane przed wejściem w życie art. 25(1) KP, pracodawca nie jest zobowiązany do przekształcenia umowy na czas określony w umowę na czas nieokreślony na podstawie tego przepisu, nawet jeśli wola stron była wyrażona inaczej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 25(1) KP stanowi wyjątek od zasady swobody kontraktowania i jego stosowanie jest ograniczone do umów zawartych po jego wejściu w życie. W sytuacji, gdy wola stron była jasna co do zawarcia umowy na czas określony, a przepisy nie pozwalają na wsteczne działanie, pracodawca nie jest związany fikcją prawną.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Janusz R. | osoba_fizyczna | powód |
| Zespól Opieki Zdrowotnej w R. | instytucja | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p. art. 25¹
Kodeks pracy
Przepis ma zastosowanie wyłącznie do umów o pracę na czas określony zawartych po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm.), tj. po 2 czerwca 1996 r. Nie stosuje się go do umów zawartych przed tą datą, nawet jeśli kolejna umowa została zawarta po tej dacie.
Pomocnicze
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, o ile nie są sprzeczne z zasadami prawa pracy.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody kontraktowania, która jest ograniczona w prawie pracy na korzyść pracownika (art. 18 KP).
Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny art. XLIX § 1 § 1
Do zobowiązań, które powstały przed dniem wejścia w życie Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy tego kodeksu, jeżeli chodzi o skutki prawne zdarzeń, które nastąpiły po dniu wejścia Kodeksu w życie, a które nie są związane z istotą stosunku prawnego.
KPC art. 373
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy terminu do wniesienia apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 25(1) KP ma zastosowanie tylko do umów zawartych po 2 czerwca 1996 r. ze względu na zasadę nieretroaktywności prawa. • Umowa z 12 marca 1996 r. nie może być traktowana jako pierwsza w rozumieniu art. 25(1) KP, ponieważ została zawarta przed wejściem w życie przepisu. • Wola stron co do zawarcia umowy na czas określony była jasna i nie można jej podważać na podstawie przepisów, które nie obowiązywały w momencie jej zawierania. • Zasada pewności prawa i nieretroaktywności ma priorytet nad ochronną funkcją art. 25(1) KP w odniesieniu do umów zawartych przed jego wejściem w życie. • Apelacja strony pozwanej została złożona w terminie.
Odrzucone argumenty
Art. 25(1) KP powinien być stosowany do umów zawartych przed 2 czerwca 1996 r., jeśli kolejna umowa została zawarta po tej dacie (stanowisko Sądu I instancji i częściowo Sądu Najwyższego w innych orzeczeniach). • Zasada trwałości stosunku pracy powinna mieć pierwszeństwo przed zasadą niedziałania prawa wstecz. • Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd II instancji poprzez rozpoznanie apelacji wniesionej z naruszeniem terminu.
Godne uwagi sformułowania
Przepis art. 25 1 KP ma zastosowanie do umów o pracę na czas określony, zawartych po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. • Zgodnie z regułą niedziałania prawa wstecz, wynikającą z art. 25 1 KP "zasada automatyzmu" nie może odnosić się do umów na czas określony, "które wcześniej rozwiązano". • Można ją stosować tylko "w odniesieniu do umów, które trwały lub zostały zawarte po dniu wejścia w życie znowelizowanego KP". • Za pierwszym z prezentowanych stanowisk przemawiają fundamentalne zasady państwa prawnego - zasada pewności prawa i najściślej z nią związana zasada nieretroaktywności prawa. • Językowe reguły wykładni nakazują przyjąć, że art. 25 1 KP ma zastosowanie tylko do umów zawartych pod rządem jego obowiązywania. • Nie może zatem dotyczyć umowy istniejącej w chwili jego wejścia w życie, tj. zawartej przed 2 czerwca 1996 r. • Nie należy ich wobec tego w każdym przypadku interpretować „ wzmacniająco” z korzyścią dla pracownika, lecz ważyć uzasadnione interesy obu kontrahentów.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sędzia
Barbara Wagner
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady nieretroaktywności prawa w prawie pracy, w szczególności w kontekście stosowania art. 25(1) Kodeksu pracy do umów zawartych przed wejściem w życie nowelizacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i okresu przejściowego związanego z nowelizacją Kodeksu pracy z 1996 r. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do obecnych stanów prawnych, ale stanowi ważny przykład wykładni przepisów intertemporalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady prawa - nieretroaktywności, która ma szerokie zastosowanie. Wyjaśnia, jak sądy podchodzą do przepisów wprowadzanych w trakcie trwania stosunków prawnych, co jest kluczowe dla zrozumienia stabilności prawnej.
“Czy umowa na czas określony sprzed lat może stać się umową na czas nieokreślony? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.