I PKN 379/97Zasada niedziałania prawa wstecz w prawie pracy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrzył kasację pracownika Ryszarda W. od wyroku Sądu Wojewódzkiego, który oddalił jego powództwo o ustalenie przekształcenia umowy o pracę na czas określony w umowę na czas nieokreślony i o przywrócenie do pracy. Pracownik argumentował, że trzecia umowa na czas określony, zawarta po dwóch poprzednich z zachowaniem miesięcznej przerwy, powinna zostać uznana za umowę na czas nieokreślony zgodnie z art. 25(1) Kodeksu Pracy, który wszedł w życie 2 czerwca 1996 r. Sąd Najwyższy oddalił kasację, podzielając stanowisko sądów niższych instancji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zastosowanie zasady niedziałania prawa wstecz (art. 3 KC). Sąd uznał, że art. 25(1) KP, wprowadzający fikcję prawną przekształcenia umowy terminowej w bezterminową po zawarciu trzeciej umowy, nie może być stosowany do umów zawartych przed datą wejścia w życie nowelizacji, nawet jeśli termin ich rozwiązania przypadał po tej dacie. Sąd podkreślił, że ustawodawca nie przewidział przepisów przejściowych, które nakazywałyby wsteczne działanie tego przepisu, a cel wprowadzenia art. 25(1) KP (zapobieganie nadużywaniu umów terminowych) nie uzasadniał zaskakiwania pracodawców automatycznym przekształceniem umów zawartych pod rządem dawnych przepisów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady niedziałania prawa wstecz w kontekście nowelizacji Kodeksu pracy i stosowania przepisów przejściowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji umów o pracę na czas określony zawartych przed wejściem w życie art. 25(1) KP.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 25(1) Kodeksu Pracy, wprowadzający zasadę, że zawarcie trzeciej umowy na czas określony jest równoznaczne z zawarciem umowy na czas nieokreślony, ma zastosowanie do umów o pracę na czas określony zawartych przed dniem wejścia w życie tej nowelizacji (2 czerwca 1996 r.), nawet jeśli termin rozwiązania ostatniej z nich upływał po tej dacie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 25(1) Kodeksu Pracy nie ma zastosowania do umów o pracę na czas określony zawartych przed dniem 2 czerwca 1996 r., chociażby termin rozwiązania ostatniej z nich upływał po tej dacie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł swoje rozstrzygnięcie na zasadzie niedziałania prawa wstecz (art. 3 KC), która stanowi, że ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że wynika to z jej brzmienia lub celu. Brzmienie art. 25(1) KP ani jego cel nie uzasadniają wstecznego stosowania przepisu do umów zawartych przed wejściem w życie nowelizacji. Wprowadzenie przepisów przejściowych przez ustawodawcę nie obejmowało umów na czas określony, co dodatkowo potwierdza brak intencji wstecznego działania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ryszard W. | osoba_fizyczna | powód |
| Poligraficzna Spółdzielnia "S.I." | spółka | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
k.p. art. 25¹
Kodeks pracy
Przepis ten stanowi, że zawarcie kolejnej umowy o pracę na czas określony jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nie określony, jeżeli poprzednio strony dwukrotnie zawarły umowę o pracę na czas określony na następujące po sobie okresy, o ile przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła jednego miesiąca. Nie ma zastosowania do umów zawartych przed 2 czerwca 1996 r.
Pomocnicze
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu. Przepis ten stosuje się odpowiednio w sprawach ze stosunku pracy nie unormowanych przepisami prawa pracy.
KPC art. 393¹²
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący oddalenia kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada niedziałania prawa wstecz (art. 3 KC) wyklucza zastosowanie art. 25(1) KP do umów zawartych przed wejściem w życie nowelizacji. • Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej Kodeks pracy, które nakazywałyby wsteczne stosowanie art. 25(1) KP do umów na czas określony zawartych przed 2 czerwca 1996 r.
Odrzucone argumenty
Argumentacja powoda, że dla zastosowania art. 25(1) KP wystarczy, że pod rządem noweli pracownik znajdował się w zatrudnieniu na podstawie trzeciej umowy o pracę, a poprzednie dwie były zawarte na następujące po sobie okresy z przerwą nie dłuższą niż jeden miesiąc.
Godne uwagi sformułowania
Odstępstwa od zakazu działania prawa wstecz (art. 3 KC w związku z art. 300 KP) mogą istnieć jako wyjątek i tylko wtedy, gdy przepis tak stanowi lub gdy wsteczne działanie przepisu wynika z celu ustawy. • Celem art. 25 1 KP jest zapobieżenie praktyce wielokrotnego ponawiania terminowych umów o pracę między tymi samymi podmiotami stosunku pracy, by uniknąć zawarcia umowy o pracę na czas nie określony. • Omawia-ny przepis, ze względu na przewidziane w nim konsekwencje, zwłaszcza dla pracodawcy, wymaga nie tylko ścisłej interpretacji, ale w okresie bezpośrednio po jego wejściu w życie, także interpretacji uwzględniającej zasady działania prawa. • Brzmienie art. 25 1 KP nie uzasadnia stosowania tego przepisu do umów o pracę na czas nie określony, zawartych przed dniem wejścia w życie noweli do Kodeksu pracy. • Cel wprowadzenia tego przepisu, połączony z zasadami pewności obrotu i zaufania obywateli do prawa, nie pozwala przyjąć, że ustawodawcy chodziło o zaskoczenie pracodawców automatycznym przekształceniem umowy o pracę zawartej na czas określony - w umowę o pracę na czas nie określony.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sprawozdawca
Barbara Wagner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady niedziałania prawa wstecz w kontekście nowelizacji Kodeksu pracy i stosowania przepisów przejściowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umów o pracę na czas określony zawartych przed wejściem w życie art. 25(1) KP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia fundamentalną zasadę prawa cywilnego (niedziałanie prawa wstecz) w kontekście prawa pracy, co jest kluczowe dla zrozumienia stosowania nowych przepisów do sytuacji prawnych powstałych pod rządami starych regulacji.
“Czy nowe przepisy prawa pracy działają wstecz? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.