I PKN 374/98

Wyrok z dnia 6 października 1998 r. I PKN 374/98 Zarzut naruszenia art. 52 § 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (jednolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 54, poz. 288 ze zm.) nie jest uzasadniony, jeżeli w chwili odwołania ze stanowiska pracownika nie był on już członkiem zarządu spółdzielni. Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Walerian Sanetra (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 października 1998 r. sprawy z po- wództwa Ryszarda M. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w B. o zapłatę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 16 kwietnia 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e W imieniu powoda Ryszarda M. wniesiona została kasacja od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 16 kwietnia 1998 r. [...], którym Sąd ten oddalił jego apelację od wyroku Sądu Rejono- wego-Sądu Pracy w Bochni z dnia 16 grudnia 1997 r. [...]. W uzasadnieniu swojego żądania powód podał, iż odwołanie go ze stanowiska nastąpiło z naruszeniem prawa, gdyż dokonał tego organ nieuprawniony, tj. rada nadzorcza. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, iż powoda odwołał organ do tego uprawniony, zaś odwołanie powoda ze stanowiska prezesa spowodowało automa- tycznie odwołanie go ze stanowiska kierownika bieżącej działalności gospodarczej. Z ustaleń Sądu Pracy - który oddalił powództwo - wynika, że powód z dniem 1 wrześ- nia 1990 r. na podstawie uchwały rady nadzorczej strony pozwanej z dnia 12 lipca 1990 r. został powołany na stanowisko kierownika bieżącej działalności gospo- 2 darczej, zaś z dniem 1 grudnia 1990 r. na podstawie uchwały rady z dnia 27 listopa- da 1990 r. powołano go na stanowisko prezesa zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w B. W dniu 12 grudnia 1994 r. rada nadzorcza Spółdzielni uchwaliła regulamin prze- widujący w § 14, że kierownikiem bieżącej działalności gospodarczej Spółdzielni jest prezes zarządu. Wobec tego, iż zebranie przedstawicieli członków Spółdzielni nie udzieliło powodowi absolutorium za okres od czerwca 1996 r. do czerwca 1997 r., w dniu 14 lipca 1997 r. podjęło uchwałę o odwołaniu go z funkcji prezesa zarządu, zaś w dniu 16 lipca 1997 r. rada nadzorcza podjęła uchwałę o odwołaniu go ze stano- wiska kierownika bieżącej działalności gospodarczej. O dokonanych odwołaniach poinformowano powoda, przebywającego na zwolnieniu chorobowym (pismem z dnia 15 października 1997 r.). Zgodnie z § 13 pkt 4 regulaminu zarządu Spółdzielni, odwołanemu członkowi zarządu przysługuje odprawa pieniężna w wysokości i na zasadach przewidzianych przepisami Kodeksu pracy i przepisami wykonawczymi do tej ustawy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji odwołanie powoda z zajmowanych stanowisko było zgodne z przepisami ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (jednolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 54, poz. 288 ze zm.) i przepisami Statutu, zaś jego odwołanie z funkcji kierownika bieżącej działalności gospodarczej nastąpiło automatycznie z chwilą odwołania go ze stanowiska prezesa zarządu bez konieczności podejmowania w tym względzie odrębnej uchwały. Należnej powodowi odprawy nie można ustalić, ani w oparciu o regulamin, ani też na podstawie przepisów Kodeksu pracy oraz aktów wykonawczych wydanych na jego podstawie. Nie potrafili się do tej kwestii ustosunkować również przedstawiciele strony pozwanej. Rozpoznając apelację powoda Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych miał w szczególności na uwadze, że bezsporna jest legalność odwołania powoda z pełnie- nia funkcji prezesa zarządu, dokonanego uchwałą zebrania przedstawicieli członków Spółdzielni Mieszkaniowej. Nie można jednak przyjąć, iż w tej samej chwili automa- tycznie nastąpiło odwołanie go ze stanowiska kierownika bieżącej działalności gos- podarczej, choć § 14 ust. 1 regulaminu zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w B. przewiduje łączne wykonywanie tych funkcji przez jedną osobę. Istnieją bowiem dwa niezależne od siebie stosunki prawne, a mianowicie stosunek spółdzielczy i stosunek pracy z powołania. Wynika to z uregulowania art. 52 § 1 Prawa spółdzielczego 3 przewidującego, iż z członkami zarządu zatrudnionymi w spółdzielni, rada spółdzielni nawiązuje stosunek pracy - w zależności od powierzonego stanowiska - na podsta- wie umowy o pracę albo powołania. Dla skutecznego odwołania powoda ze stano- wiska kierownika bieżącej działalności gospodarczej spółdzielni należało więc roz- wiązać z nim stosunek pracy z powołania (stosując art. 70 KP). Powód podniósł, iż rada nadzorcza nie była organem uprawnionym do odwołania go ze stanowiska kie- rownika bieżącej działalności gospodarczej spółdzielni, powołując się na art. 52 § 3 Prawa spółdzielczego, przewidującego w tej mierze właściwość zarządu spółdzielni. Zdaniem Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych art. 52 § 3 oraz odpowiada- jący mu § 37 ust. 3 statutu Spółdzielni Mieszkaniowej w B. są jedynie przepisami do- puszczającymi dodatkową kompetencję zarządu w zakresie działania rady nadzor- czej. Powód został powołany przez radę nadzorczą strony pozwanej. Organem uprawnionym do jego odwołania jest więc (na zasadzie art. 70 KP) również rada nadzorcza. Kompetencje rady nadzorczej strony pozwanej w oparciu o art. 46 § 2 Prawa spółdzielczego zostały w § 22 pkt 11 Statutu rozciągnięte na wybór i odwoły- wanie członków zarządu. Za dopuszczalnością odwołania powoda z zajmowanego stanowiska przez radę przemawia też jej usytuowanie w strukturze organizacyjnej Spółdzielni ponad zarządem (ma ona między innymi uprawnienia do rozpatrywania skarg na działalność zarządu i odwołań od jego decyzji oraz do uchwalania regula- minu zarządu). Według Sądu drugiej instancji nieuzasadnione jest twierdzenie powoda, iż łączący go ze stroną pozwaną stosunek pracy na podstawie powołania przekształcił się z mocy prawa w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nie okreś- lony. Zgodny z przepisami prawa jest również tryb odwołania powoda z zajmowane- go stanowiska i przesunięcie rozpoczęcia biegu wypowiedzenia na okres po ustaniu przyczyny nieobecności w pracy. Twierdzenie powoda, iż określenie odprawy po- winno nastąpić w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczegól- nych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczą- cych zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 18 ze zm.) jest nietrafne. Wymieniona ustawa bardzo szczegółowo określa w jakich przypadkach może być stosowana „nie jest więc dopuszczalne jej stosowanie w sy- tuacjach zupełnie odmiennych od jej uregulowań”. 4 W kasacji postawiony został zarzut naruszenia art. 52 § 3 Prawa spół- dzielczego „przez przyjęcie, że uprawnionym do odwołania powoda z w/w stanowiska jest rada nadzorcza spółdzielni natomiast gdy kompetencja ta stanowi właściwość zarządu spółdzielni”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 52 § 3 Prawa spół- dzielczego w razie odwołania członka zarządu zatrudnionego w spółdzielni na pods- tawie powołania, prawo odwołania go ze stanowiska pracy przysługuje zarządowi spółdzielni. Oznacza to, że jeżeli w wyniku (np. wcześniejszego odwołania przez walne zgromadzenie lub radę nadzorczą) dana osoba przestała już być członkiem zarządu, to w konsekwencji przepis art. 52 § 3 Prawa spółdzielczego nie może do niej mieć zastosowania. Kasacja zaś przyjmuje, że do powoda powinien mieć zasto- sowanie właśnie ten przepis, w sytuacji, gdy w chwili odwoływania go ze stanowiska kierownika bieżącej działalności gospodarczej (16.07.1997 r.) nie był on już człon- kiem zarządu Spółdzielni, gdyż został wcześniej odwołany ze stanowiska prezesa zarządu (14.07.1997 r.). Kasacja nie zarzuca natomiast, iż w sprawie doszło do na- ruszenia jakiegoś innego przepisu niż art. 52 § 3 Prawa spółdzielczego. Wprawdzie wymienia się w jej uzasadnieniu także przepis art. 48 § 1 i 2 tego prawa, ale nie sta- wia się zarzutu, iż to właśnie ten artykuł został naruszony w zaskarżonym wyroku. W myśl art. 48 § 2 Prawa spółdzielczego podejmowanie decyzji nie zastrzeżonych w ustawie lub w statucie innym organom należy do zarządu. Przepis art. 52 § 3 Prawa spółdzielczego stanowi regulację szczególną względem przepisu art. 48 § 2 tego prawa, gdyż wyraźnie przyznaje kompetencję zarządowi spółdzielni (do odwołania członka zarządu z jego stanowiska pracy). To zaś oznacza, że przepisy te nie mogą być naruszone równocześnie. W konsekwencji jeżeli dochodzi do naruszenia art. 52 § 3 Prawa spółdzielczego, to wykluczone jest naruszenie art. 48 § 2 tego prawa. Stawiając w kasacji zarzut naruszenia art. 52 § 3 Prawa spółdzielczego wyklucza się tym samym twierdzenie, że doszło do naruszenia art. 48 § 2 Prawa spółdzielczego, którego zresztą wprost - nawet w uzasadnieniu - się nie formułuje. Ponieważ zarzut naruszenia art. 52 § 3 Prawa spółdzielczego nie jest uzasadniony, gdyż w chwili od- woływania go ze stanowiska powód nie był już członkiem zarządu, a przepis ten do- 5 tyczy tylko przypadku, gdy dany pracownik jest członkiem zarządu, kasacja nie mog- ła zostać uwzględniona. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem sprawę w granicach ka- sacji (art. 393 11 KPC). Granice te wyznaczone są zaś przede wszystkim przez to, w jaki sposób zostały w niej określone podstawy kasacyjne (przez co rozumie się wskazanie konkretnych przepisów prawa, których naruszenie zarzuca się zaskarżo- nemu wyrokowi) oraz przez ich uzasadnienie. Stąd też Sąd Najwyższy przy rozstrzy- ganiu kasacji powoda nie mógł wziąć pod uwagę innego zarzutu niż zarzut narusze- nia art. 52 § 3 Prawa spółdzielczego, bo tylko on został w niej jednoznacznie sfor- mułowany. Skoro zaś zarzut ten jest nieusprawiedliwiony, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 12 KPC orzekł jak w sentencji. ========================================