I PKN 373/97

Sąd Najwyższy1997-11-19
SAOSPracyprawo pracyŚrednianajwyższy
fundusz świadczeń socjalnychorganizacje związkowedysponowanie środkamiuzgodnieniePKPkasacjaSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy orzekł, że pracodawca dysponujący środkami funduszu socjalnego bez zgody związków zawodowych musi zwrócić te środki funduszowi.

Sprawa dotyczyła żądania przez organizacje związkowe zwrotu środków z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, które pracodawca (jednostki PKP) rozdysponował bez ich zgody. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację pozwanych, oddalił ją, potwierdzając stanowisko sądów niższych instancji. Kluczowe było ustalenie, że przekazanie środków do centralnego funduszu nastąpiło z naruszeniem art. 8 ust. 2 ustawy o ZFŚS, który wymaga uzgodnienia z organizacjami związkowymi.

Sprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła sporu między Komisją Międzyzakładową NSZZ "Solidarność" PKP a trzema jednostkami organizacyjnymi PKP w B. (Wagonownia, Oddział Zmechanizowanych Robót Drogowych, Oddział Drogowy) o zapłatę na rzecz funduszu świadczeń socjalnych. Powództwo dotyczyło kwot, które pracodawcy rozdysponowali bez uzgodnienia z organizacjami związkowymi. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku zasądził na rzecz funduszy odpowiednie kwoty z odsetkami. Pozwani wnieśli kasację, zarzucając naruszenie art. 8 ust. 2 i art. 11 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Twierdzili, że przekazanie środków nastąpiło w uzgodnieniu ze związkami. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając ją za nieuzasadnioną. Stwierdzono, że zarzut naruszenia art. 11 ustawy (dotyczący niewykorzystanych środków) nie mógł być rozpatrywany w granicach kasacji. Kluczowe było naruszenie art. 8 ust. 2, który stanowi, że zasady korzystania ze środków funduszu określa kierownik zakładu pracy w regulaminie uzgodnionym z organizacjami związkowymi. Skoro ustalono, że przekazanie środków do centralnego funduszu nastąpiło bez takiego uzgodnienia, Sąd Najwyższy podzielił pogląd sądu drugiej instancji i oddalił kasację na podstawie art. 393(12) KPC.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, dysponowanie środkami funduszu socjalnego bez uzgodnienia z organizacjami związkowymi narusza art. 8 ust. 2 ustawy o ZFŚS i uprawnia organizacje do żądania zwrotu tych kwot.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na ustalonym stanie faktycznym, zgodnie z którym przekazanie środków do centralnego funduszu nastąpiło bez wymaganego uzgodnienia z organizacjami związkowymi. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o ZFŚS, zasady korzystania ze środków funduszu określa kierownik zakładu pracy w regulaminie uzgodnionym z organizacjami związkowymi. Brak takiego uzgodnienia stanowi naruszenie przepisu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

powód (Komisja Międzyzakładowa NSZZ "Solidarność" PKP w B.)

Strony

NazwaTypRola
Komisja Międzyzakładowa Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność" PKP w B.instytucjapowód
PKP Wagonownia B.instytucjapozwany
PKP Oddział Zmechanizowanych Robót Drogowych PKP B.-S.instytucjapozwany
PKP Oddział Drogowy w B.instytucjapozwany

Przepisy (5)

Główne

u.z.f.ś.s. art. 8 § ust. 2

Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych

Zasady przeznaczania środków funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej oraz zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowych z funduszu, określa kierownik zakładu pracy w regulaminie uzgodnionym z zakładowymi organizacjami związkowymi.

Pomocnicze

u.z.f.ś.s. art. 8 § ust. 3

Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych

u.z.f.ś.s. art. 11

Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych

Środki funduszu niewykorzystane w danym roku kalendarzowym przechodzą na rok następny.

KPC art. 393(11)

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy rozpatruje sprawę w granicach kasacji, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

KPC art. 393(12)

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzeczenia jak w sentencji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przekazanie środków funduszu socjalnego do centralnego funduszu nastąpiło bez uzgodnienia z organizacjami związkowymi, co narusza art. 8 ust. 2 ustawy o ZFŚS.

Odrzucone argumenty

Przekazanie środków funduszu socjalnego nastąpiło w uzgodnieniu z organizacjami związkowymi. Naruszenie art. 11 ustawy o ZFŚS (nie zostało szczegółowo wykazane w kasacji).

Godne uwagi sformułowania

Dysponowanie przez pracodawcę środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych bez uzgodnienia z zakładowymi organizacjami związkowymi, uprawnia te organizacje do żądania przekazania przez pracodawcę na rzecz funduszu rozdysponowanych kwot. Sąd Najwyższy rozpatruje sprawę w granicach kasacji biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Skład orzekający

Kazimierz Jaśkowski

przewodniczący-sprawozdawca

Jadwiga Skibińska-Adamowicz

sędzia

Barbara Wagner

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 ust. 2 ustawy o ZFŚS w kontekście obowiązku uzgodnienia z organizacjami związkowymi sposobu dysponowania środkami funduszu socjalnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji jednostek organizacyjnych PKP i ich centralnego funduszu, ale zasada prawna jest ogólna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie dotyczy ważnego aspektu prawa pracy, jakim jest zarządzanie funduszem świadczeń socjalnych i rola związków zawodowych. Jest to istotne dla pracodawców i pracowników.

Czy pracodawca może sam decydować o pieniądzach z funduszu socjalnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

zapłata na rzecz funduszu świadczeń socjalnych: 9842 PLN

zapłata na rzecz funduszu świadczeń socjalnych: 6280 PLN

zapłata na rzecz funduszu świadczeń socjalnych: 6000 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 19 listopada 1997 r. I PKN 373/97 Dysponowanie przez pracodawcę środkami zakładowego funduszu świadczeń socjalnych bez uzgodnienia z zakładowymi organizacjami związko- wymi, uprawnia te organizacje do żądania przekazania przez pracodawcę na rzecz funduszu rozdysponowanych kwot (art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 ze zm.). Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Barbara Wagner. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 1997 r. sprawy z powódz- twa Komisji Międzyzakładowej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność" PKP w B. przeciwko PKP Wagonowni B., Oddziałowi Zmechanizowa- nych Robót Drogowych PKP B.-S. i PKP Oddziałowi Drogowemu w B. o zapłatę, na skutek kasacji pozwanych od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Białymstoku z dnia 29 kwietnia 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Strona pozwana - trzy jednostki organizacyjne PKP w B.: Wagonownia, Od- dział Zmechanizowanych Robót Drogowych i Oddział Drogowy, w sprawie z powódz- twa Komisji Międzyzakładowej NSZZ "Solidarność" PKP w B. o zapłatę na rzecz fun- duszu świadczeń socjalnych każdy z tych jednostek organizacyjnych (pracodawców) wniosła kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo- łecznych w Białymstoku z dnia 29 kwietnia 1997 r. [...]. Zaskarżonym wyrokiem od- dalono apelacje pozwanych od wyroku Sądu I instancji, zasądzającego na rzecz tych funduszy kwoty 9.842 zł, 6.280 zł i 6.000 zł z odsetkami z tytułu należnych im - 2 - świadczeń od pozwanych pracodawców za 1994 r. W kasacji postawiono zarzut na- ruszenia art. 8 ust. 2 i art. 11 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (jednolity tekst: Dz. U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 ze m.). Zda- niem wnoszących kasację przekazanie tych środków na rzecz Oddziału Socjalnego PKP w W. nastąpiło w uzgodnieniu z organizacjami związkowymi, zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 4 marca 1994 r., a zatem nie mogą one domagać się ich zasą- dzenia na rzecz funduszy istniejących u pozwanych pracodawców. Nie wskazano w kasacji, na czym polega naruszenie art. 11 tej ustawy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest uzasadniona. Zarzut naruszenia art. 11 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. nie może być rozpa- trywany przez Sąd Najwyższy. Zgodnie z tym przepisem środki funduszu nie wyko- rzystane w danym roku kalendarzowym przechodzą na rok następny. Skarżący nie wykazali, że przepis został naruszony orzeczeniem Sądu II instancji. Sąd Najwyższy rozpatruje sprawę w granicach kasacji biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważ- ność postępowania (art. 393 11 KPC). Nie jest zatem zobowiązany, ani uprawniony do domyślania się, z jakich przyczyn - zdaniem strony wnoszącej kasację - przepis prawa powołany jako podstawa kasacyjna został naruszony. Zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 tej ustawy także nie może być uznany za wys- tarczający do uchylenia zaskarżonego wyroku. Według zdania pierwszego tego prze- pisu zasady przeznaczania środków funduszu na poszczególne cele i rodzaje dzia- łalności socjalnej oraz zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowych z funduszu, określa kierownik zakładu pracy w regulaminie uzgodnionym z zakłado- wymi organizacjami związkowymi. W kasacji nie postawiono zarzutu naruszenia pra- wa procesowego. Następstwem tego jest orzekanie przez Sąd Najwyższy na podsta- wie stanu faktycznego ustalonego przez Sądy obu instancji. Skoro zatem zostało us- talone, że przekazanie środków finansowych na rzecz funduszu centralnego (Oddziału Socjalnego PKP w W.) nastąpiło bez odpowiedniego uzgodnienia z organizacjami związkowymi, to należy podzielić pogląd Sądu II instancji, iż naruszyło to art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. Z tych względów na podstawie art. 393 12 KPC orzeczono jak w sentencji. - 3 - ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI