I PKN 370/98

Sąd Najwyższy1998-10-20
SAOSPracyrozwiązanie stosunku pracyWysokanajwyższy
rozwiązanie umowy o pracęodwołaniedyrektorkodeks pracyart. 70 KPart. 53 KPkasacjaSąd Najwyższyświadectwo pracy

Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika, uznając, że odwołanie ze stanowiska dyrektora na podstawie art. 70 § 3 KP w związku z art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, niezależnie od późniejszej weryfikacji przyczyn.

Pracownik, Zdzisław K., domagał się od pracodawcy zasądzenia różnych świadczeń po rozwiązaniu z nim umowy o pracę. Sąd Pracy zasądził część roszczeń, ale oddalił pozostałe. Sąd Wojewódzki utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Pracownik wniósł kasację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących rozwiązania umowy o pracę. Sąd Najwyższy oddalił kasację, wyjaśniając, że odwołanie ze stanowiska dyrektora na podstawie art. 70 § 3 KP w związku z art. 53 KP jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, a skuteczność tego rozwiązania nie zależy od późniejszego potwierdzenia istnienia przyczyn.

Sprawa dotyczyła roszczeń pracownika, Zdzisława K., po rozwiązaniu z nim umowy o pracę. Pracownik domagał się m.in. ekwiwalentu za urlop, odprawy i nagrody z zysku. Sąd Pracy zasądził część świadczeń, w tym nagrodę z zysku, ale oddalił pozostałe roszczenia. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu utrzymał w mocy wyrok Sądu Pracy. Pracownik wniósł kasację do Sądu Najwyższego. Głównym zarzutem było naruszenie przepisów dotyczących rozwiązania umowy o pracę, w szczególności art. 70 § 3 KP w związku z art. 53 KP. Sąd Najwyższy, oddalając kasację, wyjaśnił kluczową kwestię interpretacji art. 70 § 3 KP. Stwierdził, że odwołanie pracownika powołanego ze stanowiska, jeśli następuje z przyczyn wskazanych w art. 52 lub 53 KP, jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia. Co istotne, skuteczność tego rozwiązania nie zależy od tego, czy wskazane przez pracodawcę przyczyny faktycznie istniały. Sąd podkreślił, że wadliwość takiego rozwiązania (np. brak obiektywnych przyczyn) skutkuje jedynie prawem pracownika do odszkodowania, a nie przekształceniem go w wypowiedzenie umowy o pracę. Sąd Najwyższy uznał, że wcześniejszy wyrok Sądu Pracy, zasądzający odszkodowanie, potwierdzał wadliwe rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, co oznaczało natychmiastowe rozwiązanie stosunku pracy. W związku z tym, późniejsze powoływanie się na art. 53 KP było niezasadne. Sąd Najwyższy odrzucił również pozostałe zarzuty kasacji jako nieuzasadnione lub nie spełniające wymogów formalnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, odwołanie takie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, a jego skuteczność nie zależy od późniejszej weryfikacji istnienia przyczyn.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 70 § 3 KP traktuje odwołanie z przyczyn wskazanych w art. 52 lub 53 KP jako rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. Wadliwość tego rozwiązania (np. brak obiektywnych przyczyn) skutkuje jedynie prawem pracownika do odszkodowania, a nie przekształceniem go w wypowiedzenie umowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie_kasacji

Strona wygrywająca

pozwany

Strony

NazwaTypRola
Zdzisław K.osoba_fizycznapowód
[...] Zakładom Wyrobów Papierowych Spółce Akcyjnejspółkapozwany

Przepisy (18)

Główne

KP art. 70 § § 3

Kodeks pracy

Odwołanie pracownika powołanego ze stanowiska, jeżeli nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52 lub 53 KP, jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia. Skuteczność tego rozwiązania nie zależy od tego, czy wskazana przez pracodawcę przyczyna w rzeczywistości miała miejsce.

KP art. 53 § § 1 pkt 1 lit. b

Kodeks pracy

Dotyczy rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby.

Pomocnicze

KP art. 52

Kodeks pracy

Dotyczy rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych.

KP art. 72 § § 1

Kodeks pracy

Dotyczy rozpoczęcia biegu okresu wypowiedzenia po upływie okresu nieobecności pracownika.

KC art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Dotyczy odsetek za opóźnienie.

KC art. 56

Kodeks cywilny

Dotyczy odszkodowania w przypadku niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę.

KC art. 58

Kodeks cywilny

Dotyczy odszkodowania w przypadku niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę.

KC art. 60

Kodeks cywilny

Dotyczy odszkodowania w przypadku niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę.

KPC art. 355 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy umorzenia postępowania.

KPC art. 203 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy cofnięcia pozwu.

KPC art. 328

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy uzasadnienia orzeczenia.

KPC art. 233

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oceny dowodów przez sąd.

KPC art. 244

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy dowodowej wartości dokumentów, w tym świadectwa pracy.

KPC art. 393

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy postępowania kasacyjnego.

Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych art. 41 § ust. 1

Dotyczy zawieszenia dyrektora w czynnościach.

Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych art. 37 § ust. 1

Dotyczy odwołania dyrektora ze stanowiska.

Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw art. 8 § ust. 1

Dotyczy prawa do odprawy pieniężnej.

KP art. 97 § § 2 1

Kodeks pracy

Dotyczy obowiązku zamieszczenia informacji w świadectwie pracy w przypadku wadliwego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odwołanie ze stanowiska dyrektora na podstawie art. 70 § 3 KP w związku z art. 53 KP jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, niezależnie od późniejszej weryfikacji przyczyn. Wadliwość rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia skutkuje prawem pracownika do odszkodowania, a nie przekształceniem w wypowiedzenie. Pracownikowi powołanemu na stanowisko nie przysługują roszczenia restytucyjne, a jedynie odszkodowanie za utracony okres wypowiedzenia.

Odrzucone argumenty

Rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z naruszeniem art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP w związku z art. 70 § 3 KP i art. 72 § 1 KP, ponieważ nie istniały przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. Wpis w świadectwie pracy art. 53 § 1 pkt b KP jako sposobu rozwiązania umowy jest skutecznym oświadczeniem woli. Pozwany opóźnił się z zapłatą odprawy i ekwiwalentu za urlop. Naruszenie przepisów procedury przez przyjęcie niższej kwoty należnej powodowi niż przyznana przez pozwanego.

Godne uwagi sformułowania

Do odwołania dokonanego z przyczyn, o których mowa w art. 52 lub 53 KP, stosuje się przepisy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, z których wynika, iż skuteczność tej czynności nie zależy od tego, czy wskazana przez pracodawcę przyczyna w rzeczywistości miała miejsce. Inne - przyjęte w zaskarżonym wyroku oraz w uzasadnieniu kasacji - podejście do tej kwestii prowadzi do korzystniejszego w pewnym zakresie ukształtowania sytuacji prawnej pracownika zatrudnianego na podstawie powołania, niż pracownika, który zawarł umowę o pracę, a przecież celem regulacji z art. 68-72 KP jest zasadniczo wyłączenie stabilizacji zatrudnienia osób powoływanych na stanowiska, a więc potraktowanie ich w tym zakresie w sposób dla nich mniej korzystny. O roz wiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia czy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nie określony można mówić, jeżeli następują z przyczyn wskazanych przez ustawę, ale to nie znaczy, iż brak tych przyczyn przekreśla istnienie tych czynności oraz skutku, który wywołują (rozwiązania stosunku pracy). O ich istnieniu decyduje wola pracodawcy, który uważa, iż wymagane przyczyny istnieją, a nie „obiektywne” występowanie przyczyn.

Skład orzekający

Walerian Sanetra

przewodniczący-sprawozdawca

Adam Józefowicz

sędzia

Andrzej Kijowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 70 § 3 KP w kontekście odwołania ze stanowiska dyrektora i jego skutków prawnych, w tym niezależności od późniejszej weryfikacji przyczyn."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika powołanego na stanowisko dyrektora.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów Kodeksu pracy dotyczących odwołania ze stanowiska dyrektora i jego konsekwencji, co jest istotne dla prawników pracy i menedżerów.

Odwołanie dyrektora: czy sądowa weryfikacja przyczyn jest konieczna?

Dane finansowe

nagroda z zysku: 864,62 PLN

odszkodowanie: 5320,5 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 20 października 1998 r. I PKN 370/98 Do odwołania pracownika ze stanowiska w trybie art. 70 § 3 KP z przy- czyn wskazanych w art. 52 lub 53 KP stosuje się przepisy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, niezależnie od tego czy przyczyny te rzeczywiście istniały. Przewodniczący: SSN Walerian Sanetra (sprawozdawca), Sędziowie SN: Adam Józefowicz, Andrzej Kijowski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 20 października 1998 r. sprawy z po- wództwa Zdzisława K. przeciwko [...] Zakładom Wyrobów Papierowych Spółce Ak- cyjnej o ekwiwalent za urlop, odprawę, nagrodę z zysku, wynagrodzenie za okres wypowiedzenia, wyrównanie zasiłku chorobowego, na skutek kasacji powoda od wy- roku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e W imieniu powoda Zdzisława K. wniesiona została kasacja od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1997 r. [...], którym Sąd ten oddalił jego apelację od wyroku Sądu Rejono- wego dla Wrocławia-Śródmieście - Sądu Pracy z dnia 3 czerwca 1997 r. [...]. Powód Zdzisław K. domagał się od [...] Zakładów Wyrobów Papierniczych SA w W. zasądzenia świadczeń z tytułu: 1. trzymiesięcznego wynagrodzenia w kwocie 5.675,91 zł z odsetkami od wymagalności poszczególnych roszczeń; 2. nagrody z zysku za okres od stycznia do maja 1994 r. w kwocie 864,62 zł; 3. odsetek od kwoty: 10.641,08 zł od 14 maja 1994 r., 3.616,48 zł od 3 kwietnia 1995 r. i od kwoty 3.815,48 zł od 3 kwietnia 1995 r. do dnia zapłaty. Nadto dochodził zasądzenia do- 2 datkowej kwoty 710,74 zł tytułem opóźnienia w wypłacie sześciomiesięcznej odpra- wy. Sąd Pracy zasądził od strony pozwanej na jego rzecz kwotę 864,62 zł (wraz z odsetkami) tytułem nagrody z zysku za okres od stycznia do maja 1994 r. oraz od- setki za zwłokę w wypłacie: sześciomiesięcznej odprawy, ekwiwalentu za urlop wy- poczynkowy za 1994 r. i 1995 r., jak również odsetki należne od kwot, o które winien być zwiększony zasiłek chorobowy. W pozostałym zakresie powództwo oddalił. Rozstrzygnięcie Sąd Pracy oparł na następujących ustaleniach faktycznych. Powód zatrudniony był u strony pozwanej na podstawie umowy o pracę od 16 września 1982 r., początkowo jako zastępca dyrektora do spraw ekonomicznych, a od 21 lis- topada 1990 r. jako dyrektor powołany uchwałą Rady Pracowniczej. Stosunek pracy został rozwiązany na podstawie art. 52 KP. Uchwałą Rady Pracowniczej strony pozwanej (z dnia 30 marca 1994 r. [...]) z dniem 30 marca 1994 r. zawieszono powoda w czynnościach dyrektora na postawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 18, poz. 80 ze zm.). Kolejną uchwałą tejże Rady z dnia 13 maja 1994 r. [...] odwołano powoda z dniem jej podjęcia ze stanowiska dy- rektora na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, zaś uchwałą [...] z dnia 30 maja 1994 r. rozwiązano z nim umowę o pracę bez wypowie- dzenia z jego winy z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych. Przez 270 dni, a to w okresie od dnia 10 maja 1994 r. do 2 lutego 1995 r., powód korzystał ze zwolnienia lekarskiego od pracy. Sąd Pracy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 6 września 1995 r. [...], uznając za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę z powodem w trybie art. 52 KP, za- sądził odszkodowanie od strony pozwanej na rzecz powoda w kwocie 5.320,50 zł, stanowiące równowartość trzymiesięcznego wynagrodzenia powoda. Wynagrodzenie to od lutego do kwietnia 1994 r. wynosiło 1.773,50 zł miesięcznie. U strony pozwanej obowiązuje regulamin tworzenia i podziału funduszu nagród z zysku. Powodowi takiej nagrody za okres od stycznia do maja 1994 r. nie wypłacono, uznając, iż utracił on prawo do nagrody ze względu na rozwiązanie z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 KP, tj. z jego winy. W dniu 27 lutego 1996 r. strona pozwana wystawiła powodowi świadectwo pracy, z którego wynikało, iż stosunek pracy został z nim rozwiązany na podstawie art. 70 § 3 KP w związku z art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP, ponie- waż został odwołany ze stanowiska w związku z upływem pobierania zasiłku cho- 3 robowego. Stwierdzenie takie zostało umieszczone również w świadectwie pracy, wystawionym w dniu 19 marca 1996 r. Strona pozwana przelała na konto powoda w dniu 3 kwietnia 1996 r. kwoty: 1. 2.857,16 zł tytułem ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy; 2. 8.406,45 zł tytułem od- prawy, a w dniu 15 kwietnia 1996 r. kwotę 3.014,23 zł tytułem 25% wyrównania za- siłku chorobowego. Kwoty te zostały wypłacone powodowi po odliczeniu podatku. Uwzględniając powyższe ustalenia Sąd Pracy uznał żądanie powoda za słuszne co do zasady. Na skutek rozwiązania z powodem umowy o pracę z powodu odwołania go ze stanowiska dyrektora na podstawie art. 70 § 3 KP w związku z art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP, nie utracił on prawa do nagrody z zysku. Sąd Pracy wskazał również, iż taki sposób rozwiązania umowy o pracę widnieje w świadectwie pracy, które powód otrzymał i nie zgłaszał zastrzeżeń co do jego treści. Ponadto Sąd Pracy podkreślił, iż powodowi należą się odsetki ustawowe za zwłokę w wypłacie ekwiwalentu za urlop, odprawy oraz wyrównania zasiłku chorobowego, albowiem kwoty z tych tytułów strona pozwana przelała na konto powoda odpowiednio w dniach 3 kwietnia i 15 kwietnia 1996 r. Wobec cofnięcia pozwu i zrzeczenia się rosz- czenia przez powoda w części dotyczącej zasądzenia odsetek od różnicy między kwotami brutto a netto wypłaconego powodowi zasiłku chorobowego Sąd Pracy umorzył postępowanie w oparciu o art. 355 § 1 KPC w związku z art. 203 § 1 KPC. Rozpoznając apelację powoda, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w szczególności stwierdził, że Sąd pierwszej instancji przeprowadził bardzo szerokie postępowanie dowodowe, poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne zgodne z zebra- nym materiałem dowodowym. W konsekwencji wydał wyrok odpowiadający prawu i uzasadnił go zgodnie z wymogami art. 328 KPC. Ocena zebranego materiału dowo- dowego jest spójna, logiczna i nie przekracza granic zakreślonych przez art. 233 KPC. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych podzielił w całej rozciągłości wywody i motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Bezsporne jest w sprawie, że prawomocnym wyrokiem z dnia 6 września 1995 r. [...] Sądu Rejonowego dla Wro- cławia-Śródmieścia-Sądu Pracy zasądzone zostało odszkodowanie na zasadach określonych w art. 56 KP i 58 KP (przy uwzględnieniu art. 60 KP), bowiem strona pozwana rozwiązała z powodem umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązaniu umów o pracę w trybie art. 52 § 1 KP. Z ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Pracy w niniejszej sprawie wynika, iż po uprawomocnieniu 4 się wyroku z 6 września 1995 r. (zasądzającego na rzecz powoda odszkodowanie) strona pozwana wydała powodowi świadectwo pracy, z którego jednoznacznie wynikało, iż stosunek pracy został z nim rozwiązany na skutek odwołania ze stanowiska w trybie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP, bowiem był on niezdolny do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż okres pobierania zasiłku chorobowego, tj. 270 dni. Powód otrzymał to świadectwo, nie zgłaszał jednak żadnych zastrzeżeń do jego treści mimo pouczenia go o możliwości i sposobie sprostowania świadectwa pracy. Wprawdzie pisemnego odwołania ze stanowiska na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP powód nie otrzymał, „jednakże nie skorzystał z uprawnienia jakie przysługiwało mu, tj. odwołania w przypadku uznania rozwiązania stosunku pracy niezgodnie z przepisami. Należy zatem uznać, iż powód na wskazany sposób ustania stosunku pracy wyraził zgodę”. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wywiódł ponadto, że zgodnie z treścią art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP pracodawca może (a więc zależy to tylko od woli pracodawcy) umowę o pracę bez wypowiedzenia rozwiązać, jeżeli niezdol- ność pracownika wskutek choroby trwa dłużej niż łączny okres pobierania z tego ty- tułu wynagrodzenia i zasiłku (gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy). Brak podstaw do rozwiązania z powodem umowy o pracę w trybie art. 52 KP - jak to stwierdził Sąd Pracy w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 wrześ- nia 1995 r. - „nie oznacza, iż rozwiązanie umowy o pracę musiało nastąpić za wypo- wiedzeniem”. Pozwany bowiem korzystał do dnia 2 lutego 1995 r. przez 270 dni ze zwolnienia lekarskiego, co dało stronie pozwanej możliwość skorzystania z art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP i rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Zgodnie zaś z treścią art. 70 KP pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie odwołany ze stanowiska, przy czym odwołanie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli nastąpiło z przyczyn, o któ- rych mowa w art. 52 lub 53 KP. Prawidłowo więc Sąd pierwszej instancji uznał, iż w zaistniałym stanie faktycznym strona pozwana mogła rozwiązać z powodem umowę o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 70 § 3 w związku z art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP uznając, iż data ustania stosunku pracy był dzień 2 lutego 1995 r., gdyż w tym dniu upłynął 270 dzień zwolnienia lekarskiego. W kasacji postawione zostały zarzuty naruszenia: 1. przepisu art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP w związku z art. 70 § 3 i art. 72 § 1 KP „przez przyjęcie, że z powodem roz- wiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu upływu okresu zasiłkowego”, 5 2. przepisów „art. 56-62 KC w związku z art. 53 § 1 pkt b KP i w związku z art. 244 KPC przez przyjęcie, że wpisanie w świadectwie pracy art. 53 § 1 pkt b KP jako spo- sobu rozwiązania umowy jest skutecznym oświadczeniem woli”, 3. art. 481 § 1 KC w związku z art. 300 KP „przez przyjęcie, że pozwany nie opóźnił się z zapłatą sześ- ciomiesięcznej odprawy i ekwiwalentu za urlop” oraz 4. zarzut „naruszenia przepisów procedury przez przyjęcie za podstawę do wyliczenia należnych kwot niższej niż zos- tała przyznana przez pozwanego w jego piśmie procesowym z dnia 24 kwietnia 1997 r. oraz która wynika z treści świadectwa pracy”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek uzasadnienie zaskarżo- nego wyroku nie jest w pełni prawidłowe. W istocie przyjęto w nim bowiem ten spo- sób rozumowania, który przedstawiony został w kasacji - i który jest błędny - a doty- czy wykładni art. 70 KP. W uzasadnieniu kasacji pisze się, że skutkiem wyroku za- sądzającego odszkodowanie na rzecz powoda było jego „skuteczne odwołanie z funkcji dyrektora”. „Odwołanie pracownika powołanego jest równoznaczne z wypo- wiedzeniem mu umowy o pracę (art. 70 § 2 KP przed 2 czerwca 1996 r.). Odwołanie powoda nastąpiło w okresie jego usprawiedliwionej nieobecności, tj. w czasie, gdy przebywał od dnia 10 maja 1994 r. na zwolnieniu lekarskim. Po myśli art. 72 § 1 KP bieg okresu wypowiedzenia rozpoczyna się po upływie okresu nieobecności. A po- nieważ powód, co jest bezsporne, przebywał na zwolnieniu 270 dni, to od dnia 3 lu- tego 1995 r. rozpoczyna się bieg okresu wypowiedzenia”. W myśl art. 70 § 3 KP od- wołanie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, je- żeli nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52 lub 53 KP. W przepisie tym idzie o przyczyny, które stanowiły motyw dokonanego odwołania ze stanowiska, bez względu na to, czy w następstwie ich weryfikacji przez sąd zostaje ustalone, czy w rzeczywistości miały one miejsce. Tak jak brak przyczyn z art. 52 lub 53 KP przy rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia nie powoduje, że czynność ta staje się nieważna ani też nie „przekształca się” w wypowiedzenie umowy o pracę, tak i w przypadku odwołania dokonanego na podstawie (z powołaniem się) art. 52 lub 53 KP nie można przyjmować, iż nie jest ono równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia i nie powoduje skutku w postaci natychmiastowego roz- 6 wiązania stosunku pracy czy też, że staje się ono równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. Do odwołania dokonanego z przyczyn, o których mowa w art. 52 lub 53 KP, stosuje się przepisy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, z któ- rych wynika, iż skuteczność tej czynności nie zależy od tego, czy wskazana przez pracodawcę przyczyna w rzeczywistości miała miejsce. Inne - przyjęte w zaskarżo- nym wyroku oraz w uzasadnieniu kasacji - podejście do tej kwestii prowadzi do ko- rzystniejszego w pewnym zakresie ukształtowania sytuacji prawnej pracownika za- trudnianego na podstawie powołania, niż pracownika, który zawarł umowę o pracę, a przecież celem regulacji z art. 68-72 KP jest zasadniczo wyłączenie stabilizacji za- trudnienia osób powoływanych na stanowiska, a więc potraktowanie ich w tym za- kresie w sposób dla nich mniej korzystny. W razie wadliwego rozwiązania stosunku pracy z osobą powołaną na podstawie art. 52 lub 53 KP przysługuje jej odszkodowa- nie (w sposób niewątpliwy, choć pośredni wynika to z art. 69 pkt 2 lit. b KP). Oznacza to tym samym, iż ustawodawca zakłada, że odwołanie, które jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, może być wadliwe, przy czym wadliwość ta może także polegać na tym, iż brak jest w istocie przyczyn z art. 52 lub 53 KP. Tak też kwestia ta została rozstrzygnięta przez Sąd Pracy w wyroku z 6 września 1995 r., co tym samym oznacza, iż Sąd ten uznał, że odwołanie powoda było równoznaczne z rozwiązaniem z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia. Gdyby bowiem Sąd ten przyjął, że odwołanie powoda było równoznaczne z wypo- wiedzeniem mu umowy o pracę - jak chce tego kasacja - to jego żądania w tym za- kresie powinny zostać oddalone, gdyż do pracowników powoływanych nie mają zas- tosowania przepisy regulujące rozpatrywanie sporów ze stosunku pracy w części dotyczącej orzekania o odszkodowaniu przewidzianym w razie wypowiedzenia umowy o pracę (a także o bezskuteczności wypowiedzeń oraz o przywróceniu do pracy - art. 69 KP). Z wyroku Sądu Pracy z 6 września 1995 r. - którego prawomoc- ność nie jest przez nikogo kwestionowana - orzekającego o odszkodowaniu na rzecz powoda wypływa wniosek, iż zawiera on w sobie równocześnie stwierdzenie, że w następstwie odwołania powoda ze stanowiska doszło do niezwłocznego rozwiązania jego stosunku pracy, w przeciwnym razie zasądzenie odszkodowania za wadliwe rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwią- zywaniu umów o pracę w tym trybie (a więc także gdy w konkretnym przypadku brak jest przyczyny wskazanej w art. 52 lub 53 KP) byłoby bezpodstawne. Warunkiem zasądzenia roszczeń jest w tym przypadku „rozwiązanie” umowy o pracę, do którego 7 dochodzi także w przypadku braku przyczyny wskazanej w art. 52 lub 53 KP. O roz- wiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia czy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nie określony można mówić, jeżeli następują z przyczyn wskaza- nych przez ustawę, ale to nie znaczy, iż brak tych przyczyn przekreśla istnienie tych czynności oraz skutku, który wywołują (rozwiązania stosunku pracy). O ich istnieniu decyduje wola pracodawcy, który uważa, iż wymagane przyczyny istnieją, a nie „obiektywne” występowanie przyczyn. Brak wymaganych przyczyn oznacza jedynie, że dokonana czynność prawna jest wadliwa; rozwiązanie umowy o pracę bez wypo- wiedzenia jest sprzeczne z przepisami o rozwiązywaniu umów o pracę bez wypo- wiedzenia (art. 56 § 1 KP), a wypowiedzenie umowy o pracę jest „nieuzasadnione” (art. 45 § 1 KP). Tak też należy pojmować występujący w art. 70 § 3 KP zwrot „jeżeli odwołanie nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52 lub 53”. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pra- cownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.) pracownikowi, z którym został rozwiązany stosunek pracy z przyczyn, o których mowa w art. 1, przysługuje od- prawa pieniężna. Odprawa ta przysługuje przy tym także wtedy, gdy przyczyna wy- mieniona w tym przepisie wprawdzie nie wystąpiła, ale zakład pracy rozwiązał sto- sunek pracy powołując się na nią, czy też pozostając w błędnym przeświadczeniu, iż ona istnieje. Pogląd ten potwierdza ogólniejszą tezę, że w przepisach regulujących problematykę rozwiązywania stosunków pracy pod pojęciem „odwołania (wypowie- dzenia, rozwiązania bez wypowiedzenia) następującego z określonych przyczyn” ustawodawca pojmuje przyczyny, którymi kieruje się strona (artykułując je w jakiś sposób), dokonując czynności prawnej, nawet jeżeli - zwłaszcza skutkiem błędnej oceny co do ich wystąpienia czy kwalifikacji przez stronę - w istocie brak ich w kon- kretnym przypadku. Pracownikom powoływanym na stanowisko nie przysługują rosz- czenia „restytucyjne” (o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia, o przywrócenie do pracy), natomiast w razie wadliwego rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 70 § 3 KP służy im odszkodowanie za „utracony” okres wypowiedzenia (w myśl art. 58 odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedze- nia), stąd też domaganie się - jak czyni to powód - dodatkowo wynagrodzenia za okres („utracony”) wypowiedzenia jest nieuzasadnione także z celowościowego i funkcjonalnego punktu widzenia. 8 Rozwiązanie stosunku pracy z powodem - co wynika z art. 70 § 1 KP i znala- zło potwierdzenie w wyroku Sądu Pracy zasądzającym na jego rzecz odszkodowanie (Sąd ten bowiem uznał, że rozwiązano z nim stosunek pracy z naruszeniem przepi- sów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, w przeciwnym razie nie mógłby zasądzić odszkodowania na podstawie art. 58 w związku z art. 56 § 1 KP) - nastąpiło z chwilą odwołania go ze stanowiska, które było równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, a to oznacza, iż chybiony jest zarzut kasacji, że doszło do naruszenia art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP (w uzasadnieniu zaskarżonego wyro- ku błędnie powoływanego jako „art. 53 § 1 pkt 6”, a w kasacji jako „art. 53 § 1 pkt b KP”) w związku z art. 70 § 3 KP i art. 72 § 1 KP. Wbrew mylnym twierdzeniom uza- sadnienia zaskarżonego wyroku stosunek pracy powoda nie rozwiązał się na pods- tawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP, gdyż został wcześniej rozwiązany w wyniku wadliwe- go odwołania go ze stanowiska. Z ustaleń Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie wynika zaś, że po wydaniu wyroku przez Sąd Pracy w dniu 6 września 1995 r. strony zawarły jakiś nowy stosunek pracy. Nie twierdzi tego także kasacja. Także mylne przeświadczenie strony pozwanej, że łączy ją stosunek pracy z powodem nie oznacza, iż złożyła oświadczenie woli o nawiązaniu nowego stosunku pracy. Skoro stosunek pracy powoda nie rozwiązał się na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP, to przepis ten nie mógł zostać naruszony. Ponadto, skoro rozwiązanie nastąpiło w try- bie niezwłocznym, to nie mógł zostać naruszony art. 72 § 1 KP. Zarzut naruszenia art. 70 § 3 KP jest zaś nietrafny, gdyż oparty jest na opacznym rozumieniu tego przepisu i bezzasadnym przyjęciu, że rozwiązanie stosunku pracy z powodem nas- tąpiło na podstawie art. 70 § 2 KP, a nie na podstawie art. 70 § 3 KP. W konsekwen- cji tego nietrafne są także zarzuty dotyczące naruszenia art. 56-62 KC w związku z art. 53 § 1 pkt 1 lit. b i w związku z art. 244 KPC. Zgodnie z art. 97 § 2 1 KP (dodanym przez ustawę z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm.), jeżeli z orzeczenia sądu pracy wynika, że rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia z jego winy nastąpiło z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu w tym trybie umów o pracę, pracodawca jest obowiązany zamieścić w świadectwie pracy informację, że rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło za wypowiedzeniem dokonanym przez praco- dawcę. Regułę tę należało stosować także w stanie prawnym obowiązującym przed zmianą dokonaną przez ustawę z 2 lutego 1996 r. Nie oznacza to jednak, że błędne 9 wskazanie w świadectwie pracy powoda sposobu (przyczyny) rozwiązania z nim sto- sunku pracy, z jednej strony może być potraktowane jako czynność rozwiązująca jego stosunek pracy, co słusznie kwestionuje kasacja, a z drugiej jednakże strony nie uzasadnia roszczeń, jakich dochodzi powód. Skoro bowiem jego stosunek pracy rozwiązał się w trybie niezwłocznym na podstawie art. 70 § 3 KP z przyczyn wskaza- nych w art. 52 KP, to nie mógł się rozwiązać w późniejszym czasie na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP (nie może się rozwiązać stosunek pracy, który już nie istnieje). Pozostałe zarzuty kasacji zostały pominięte przez Sąd Najwyższy z przyczyn natury „formalnej”. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem sprawę w granicach kasacji (art. 393 11 KPC). Granice te wyznaczone są zaś głównie przez przytoczone w niej podstawy, przez które rozumie się wskazane w niej konkretne przepisy prawa mate- rialnego lub procesowego (zdaniem skarżącego niewłaściwie zinterpretowane lub zastosowane) oraz ich uzasadnienie (art. 393 3 KPC). Wymagania tego nie spełnia zawarty w kasacji powoda zarzut „naruszenia przepisów procedury” bez wskazania o jakie konkretnie przepisy postępowania idzie skarżącemu. Zarzut ten nie mógł więc stać się przedmiotem merytorycznej analizy w ramach postępowania kasacyjnego. Ponadto brak wskazania jako podstawy kasacji zarzutu naruszenia przepisów postę- powania (poza art. 244 KPC, który jednakże dotyczy tylko kwestii świadectwa pracy) oznacza, iż w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy nie może przyjąć tych stwierdzeń dotyczących stanu faktycznego sprawy, które sugerowane są przez poz- wanego. W szczególności dotyczy to jakoby błędnego wyliczenia kwot należnych powodowi. Oznacza to także, iż merytorycznemu rozpoznaniu nie mógł zostać pod- dany zarzut naruszenia art. 481 § 1 KC w związku z art. 300 KP, gdyż - jak można się domyślać - oparty został na odmiennej niż przyjęta w zaskarżonym wyroku oce- nie elementów stanu faktycznego sprawy. Ponadto uzasadnienie tego zarzutu jest w kasacji tak lakoniczne i nieczytelne, iż usprawiedliwia wniosek, że w istocie nie został on uzasadniony, czego wymaga art. 393 3 KPC i tym samym jest to w gruncie rzeczy zarzut poza granicami kasacji podlegającej merytorycznemu rozpoznaniu. Z powyższych względów, mając na uwadze, że zaskarżony wyrok mimo częś- ciowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 12 KPC orzekł jak w sentencji. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI