I PKN 368/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Grzegorza T. o ustalenie nawiązania stosunku pracy ze Spółdzielnią Mieszkaniową „D.” w P. od dnia 1 października 1997 r. Powód opierał swoje roszczenie na uchwale rady nadzorczej z dnia 5 września 1997 r., która powoływała go na stanowisko p.o. kierownika Spółdzielni. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że uchwała rady nadzorczej nie była oświadczeniem woli w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a nawet gdyby nią była, byłaby nieważna jako sprzeczna z prawem lub zmierzająca do jego obejścia (art. 58 § 1 KC w zw. z art. 300 KP), ponieważ przepisy nie przewidują stanowiska „pełniącego obowiązki kierownika” i wymagają konkursu na stanowisko kierownika. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, nie podzielając stanowiska o braku interesu prawnego w ustaleniu stosunku pracy, ale uznając zarzuty naruszenia przepisów materialnych za bezzasadne. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, uznał za trafny zarzut naruszenia art. 189 KPC (brak interesu prawnego), podkreślając, że interes prawny w ustaleniu stosunku pracy wykracza poza możliwość dochodzenia bieżących świadczeń i może obejmować prawo do świadczeń przyszłych lub wpływ na inne stosunki prawne (np. ubezpieczeniowe). Jednakże, mimo tego uchybienia, Sąd Najwyższy nie uwzględnił kasacji, ponieważ Sąd drugiej instancji, mimo że przyjął ustalenia Sądu pierwszej instancji „generalnie”, uznał je za prawidłowe, a tym samym nie doszło do istotnego wpływu naruszenia art. 328 § 2 KPC na wynik sprawy. Sąd Najwyższy nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 68 § 1 KP, wskazując na brak przepisu formalnie pozwalającego na nawiązanie stosunku pracy z członkiem zarządu spółdzielni w drodze powołania. Podkreślono, że nawet gdyby uchwałę rady nadzorczej uznać za oświadczenie woli, byłaby ona nieważna na podstawie art. 58 § 1 KC w zw. z art. 300 KP z powodu sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił kasację.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie interesu prawnego w sprawach o ustalenie stosunku pracy; interpretacja przepisów dotyczących powołania jako podstawy nawiązania stosunku pracy w spółdzielniach; nieważność czynności prawnych sprzecznych z prawem lub zmierzających do jego obejścia.
Dotyczy specyficznej sytuacji spółdzielni mieszkaniowej i uchwał rady nadzorczej; orzeczenie z 2001 roku, prawo mogło ulec zmianie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracownik ma interes prawny w ustaleniu nawiązania stosunku pracy, gdy może dochodzić bieżących świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, interes prawny w ustaleniu nawiązania stosunku pracy wykracza poza możliwość dochodzenia bieżących świadczeń i może obejmować uzyskanie pewności co do prawa do uzależnionych od okresu pracy świadczeń przyszłych lub wpływ na inne stosunki prawne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że interes prawny w ustaleniu stosunku pracy może polegać na uzyskaniu pewności co do prawa do świadczeń przyszłych (np. emerytalnych) lub wpływu na inne stosunki prawne, co wykracza poza samo dochodzenie bieżących wynagrodzeń.
Czy uchwała rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej może stanowić skuteczne oświadczenie woli o powołaniu pracownika na stanowisko kierownicze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała rady nadzorczej, nawet jeśli zawiera elementy oświadczenia woli, nie stanowi skutecznego powołania, jeśli jest sprzeczna z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa lub zmierza do obejścia prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nawet gdyby uchwałę rady nadzorczej potraktować jako oświadczenie woli, byłaby ona nieważna na podstawie art. 58 § 1 KC w zw. z art. 300 KP, ponieważ jej celem było obejście przepisów prawa (np. wymogu konkursu na stanowisko kierownika) lub była sprzeczna z przepisami Prawa spółdzielczego i statutu, które nie przewidywały stanowiska „pełniącego obowiązki kierownika”.
Czy art. 52 § 1 Prawa spółdzielczego jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 68 § 1 KP, pozwalającym na nawiązanie stosunku pracy z członkiem zarządu spółdzielni w drodze powołania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 52 § 1 Prawa spółdzielczego nie jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 68 § 1 KP, ponieważ nie określa stanowisk, na których członkowie zarządu zatrudniani są w drodze powołania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie podzielił poglądu, że art. 52 § 1 Prawa spółdzielczego jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 68 § 1 KP. Stwierdzono, że w obowiązującym stanie prawnym nie ma przepisu formalnie stanowiącego podstawę do nawiązania z członkiem zarządu spółdzielni stosunku pracy w drodze powołania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Grzegorz T. | osoba_fizyczna | powód |
| Spółdzielnia Mieszkaniowa „D.” w P. | instytucja | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
KPC art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość dochodzenia bieżących świadczeń nie wyłącza istnienia interesu prawnego w ustaleniu nawiązania stosunku pracy.
KC art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
KP art. 300
Kodeks pracy
W sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
Pr. spółdz. art. 52 § § 1
Ustawa Prawo spółdzielcze
Rada nadzorcza nawiązuje z członkami zarządu stosunek pracy w zależności od powierzonego stanowiska – na podstawie umowy o pracę albo powołania (art. 68 Kodeksu pracy).
KP art. 68 § § 1
Kodeks pracy
Stosunek pracy nawiązany na podstawie powołania powstaje w momencie wyboru lub powołania; ustawa może stanowić inaczej.
Pomocnicze
KC art. 60
Kodeks cywilny
Uchwała organu osoby prawnej, nie będąca oświadczeniem woli, nie podlega wykładni w sposób przewidziany w art. 65 KC.
KC art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Nie podlega wykładni w sposób przewidziany w tym przepisie, jeśli nie jest oświadczeniem woli.
KP art. 233 § § 1
Kodeks pracy
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału".
KP art. 316 § § 1
Kodeks pracy
Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, biorąc pod uwagę stan rzeczy ustalony do tego momentu.
KPC art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała rady nadzorczej nie była skutecznym oświadczeniem woli o powołaniu. • Nawet gdyby uchwała była oświadczeniem woli, byłaby nieważna jako sprzeczna z prawem lub zmierzająca do jego obejścia (wymóg konkursu, brak stanowiska p.o. kierownika). • Brak przepisu formalnie pozwalającego na nawiązanie stosunku pracy z członkiem zarządu spółdzielni w drodze powołania.
Odrzucone argumenty
Powód miał interes prawny w ustaleniu nawiązania stosunku pracy. • Uchwała rady nadzorczej z dnia 5 września 1997 r. miała walor zewnętrzny i stanowiła oświadczenie woli o powołaniu. • Naruszenie art. 233 § 1 KPC i art. 316 § 1 KPC przez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego. • Naruszenie art. 328 § 2 KPC przez niewskazanie w uzasadnieniu podstaw oddalenia powództwa.
Godne uwagi sformułowania
Możliwość dochodzenia bieżących świadczeń należnych pracownikowi z tytułu zatrudnienia nie wyłącza istnienia interesu prawnego w ustaleniu nawiązania stosunku pracy (art. 189 KPC). • Uchwała organu osoby prawnej, nie będąca oświadczeniem woli (art. 60 KC), nie podlega wykładni w sposób przewidziany w art. 65 KC i oceny według kryteriów skuteczności oświadczenia woli. • W obowiązującym stanie prawnym nie ma przepisu, który stanowiłby formalną podstawę do nawiązania z członkiem zarządu spółdzielni stosunku pracy w drodze powołania.
Skład orzekający
Barbara Wagner
przewodniczący-sprawozdawca
Walerian Sanetra
sędzia
Andrzej Wasilewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie interesu prawnego w sprawach o ustalenie stosunku pracy; interpretacja przepisów dotyczących powołania jako podstawy nawiązania stosunku pracy w spółdzielniach; nieważność czynności prawnych sprzecznych z prawem lub zmierzających do jego obejścia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółdzielni mieszkaniowej i uchwał rady nadzorczej; orzeczenie z 2001 roku, prawo mogło ulec zmianie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interesu prawnego w sprawach pracowniczych oraz interpretacji przepisów dotyczących powołania, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i spółdzielczym.
“Czy uchwała rady nadzorczej wystarczy do nawiązania stosunku pracy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.