I PKN 361/98

Wyrok z dnia 28 października 1998 r. I PKN 361/98 Zobowiązanie do zatrudnienia przy pracy określonego rodzaju (art. 22 § 1 KP) oznacza obowiązek pracodawcy dopuszczenia pracownika do świadczenia umówionej pracy. Przewodniczący: SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (spra- wozdawca), Barbara Wagner. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 października 1998 r. sprawy z po- wództwa Bogusławy S. przeciwko Fundacji Ochrony Zdrowia „B” Sanatorium Uzdro- wiskowemu w P. o dopuszczenie do pracy i zapłatę, na skutek kasacji strony pozwa- nej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kroś- nie z dnia 2 kwietnia 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację i zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Kasacja pozwanej Fundacji Ochrony Zdrowia „B.” Sanatorium Uzdrowiskowe- go w P. była skierowana przeciwko wyrokowi Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie z dnia 2 kwietnia 1998 r. w części oddalającej apelację strony pozwanej od pkt I zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Sanoku z dnia 20 marca 1997 r., nakazującej pozwanej dopuszczenie po- wódki Bogusławy S. do pracy na stanowisku pielęgniarki w systemie trzyzmianowym. W sprawie tej ustalono, że powódka jest zatrudniona u strony pozwanej od dnia 1 stycznia 1978 r., a od 1 marca 1991 r. pełni obowiązki starszej pielęgniarki w systemie trzyzmianowym. Od 1993 r. jest przewodniczącą zakładowej organizacji związkowej NSZZ „Solidarność”. W dniu 21 października 1994 r. ordynator sanato- rium zawiesił powódkę w czynnościach pielęgniarki, zarzucając jej szerzenie nie- prawdziwych opinii o zakładzie pracy i jego pracownikach oraz przekazywanie pa- 2 cjentom informacji będących tajemnicą służbową. Wszczęte i prowadzone w tej sprawie postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone wobec niestwierdzenia wy- kroczenia zawodowego powódki, która od dnia 1 marca 1995 r. została dopuszczona do pracy na stanowisku pielęgniarki w systemie jednozmianowym. Następnie w dniu 4 kwietnia 1995 r. powódka została ponownie odsunięta od wykonywania obowiąz- ków służbowych z powodu odmowy wykonania dwóch zabiegów iniekcji dożylnych pacjentowi z objawami duszności. Również w tej sprawie postępowanie dyscyplinar- ne wobec powódki zostało prawomocnie umorzone wobec niestwierdzenia wykro- czenia zawodowego. Na tle takich ustaleń Sąd Wojewódzki potwierdził prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji, że odsunięcie powódki od świadczenia pracy pozostaje w rażącej sprzeczności z treścią art. 22 § 1 KP, który nakłada na pracodawcę obowią- zek zatrudniania pracownika zgodnie z zawartą umową o pracę. Sąd drugiej instancji wskazał, że przepisy Kodeksu pracy nie przewidują instytucji zawieszenia pracow- nika w czynnościach służbowych. Możliwość taka wynika z art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz.U. Nr 41, poz. 173), jako skutek kary dyscyplinarnej zawieszenia prawa wykonywania zawodu pie- lęgniarki na okres od 6 miesięcy do 3 lat, ale dwukrotne prawomocne umorzenie pos- tępowania dyscyplinarnego wobec powódki jednoznacznie świadczyło o bezprawnym zawieszeniu jej w czynnościach służbowych. Sąd drugiej instancji wskazał, że to nie powódka, ale pozwany pracodawca bezprawnie nadużywa prawa. O szykanach sto- sowanych wobec powódki świadczyło powierzenie jej pismem z dnia 21 października 1994 r. obowiązków pracownika pralni w okresie zawieszenia w czynnościach pielęg- niarki, a następnie bezprawne zawieszenie jej w czynnościach służbowych i pozos- tawienie do dyspozycji pracodawcy bez obowiązku świadczenia pracy. O nielojalno- ści pracowniczej powódki nie mogła świadczyć odmowa wykonania przez nią zabie- gów medycznych, do których nie posiada uprawnień. Uprawnione zwrócenie w tym zakresie uwagi przełożonemu ordynatorowi Sanatorium, który wykazał niedostatek wiedzy w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej pracowników służby zdrowia, nie usprawiedliwiała szykanowania powódki. W kasacji strona pozwana podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 22 § 1 KP, utrzymując, że żaden przepis Kodeksu pracy nie zabrania odsunięcia pracownika do wykonywania pracy w ramach uprawnień władczych pracodawcy. W kasacji podniesiono również zarzut naruszenia art. 48 § 1 3 pkt 1 i 4 KPC przez udział w składzie orzekającym Sądu pierwszej instancji wice- przewodniczącego Regionu P. NSZZ „Solidarność”, który z racji sprawowanej funkcji związkowej jest „zwierzchnikiem merytorycznym” powódki i uczestniczył po jej stronie w mediacjach pomiędzy stronami sporu. W odpowiedzi na kasację pełnomocnik powoda wniósł o jej oddalenie i zasą- dzenie kosztów postępowania kasacyjnego, podkreślając bezzasadność podstaw kasacyjnych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia art. 48 § 1 i 4 KPC, dotyczącego udziału w charakterze ławnika w składzie Sądu pierwszej ins- tancji wiceprzewodniczącego Regionu P. NSZZ "Solidarność”. Był to w istocie rzeczy zarzut nieważności postępowania pierwszoinstancyjnego, wskazujący na udział w rozpoznaniu sprawy przed Sądem pierwszej instancji ławnika, który był wyłączony z mocy ustawy (art. 48 § 1 i 4 KPC w związku z art. 54 i 379 pkt 4 KPC). Zarzut ten był chybiony już z przyczyn formalnych dlatego, że odnosił się do postępowania pierw- szoinstancyjnego, a kasacja do Sądu Najwyższego przysługuje stronie od wyroku lub postanowienia, wydanych przez Sąd drugiej instancji i kończących postępowanie w sprawie (art. 392 § 1 KPC), co powoduje, że Sąd Najwyższy weryfikuje jedynie zarzut nieważności postępowania apelacyjnego. Dlatego jedynie incydentalnie należało wskazać, że skarżący błędnie zakwalifikował sygnalizowany udział ławnika w postę- powaniu pierwszoinstancyjnym według regulacji zawartych w art. 48 § 1 pkt 1 i 4 KPC. Wyłączenie ławnika ze składu orzekającego w sprawie w ujęciu art. 48 § 1 pkt 1 KPC w związku z art. 54 KPC dotyczy spraw, w których jest on stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa i obowiązki. Z reguły tej wynika wyłączenie ławnika z mocy samego prawa wówczas, gdy ławnik z powodu swojej osobistej pozycji byłby w stosunku do stron bezpośrednio współzobowiązany lub współuprawniony, co nie miało żadnego odnie- sienia do relacji ławnika, będącego wiceprzewodniczącym regionalnej struktury związkowej, do powódki pełniącej funkcję przewodniczącego zakładowej komisji NSZZ Solidarność. Tenże ławnik nie był również pełnomocnikiem ani radcą prawnym powódki w rozpoznawanej sprawie sądowej (art. 48 § 1 pkt 4 KPC), ani nie jest 4 związkowym zwierzchnikiem „merytorycznym” powódki, co - bez podniesienia za- rzutu naruszenia art. 49 KPC - bezpodstawnie sygnalizowała kasacja. Oczywiście bezzasadny był również kasacyjny zarzut naruszenia prawa mate- rialnego - art. 22 § 1 KP, bezpodstawnie wskazujący, że pozwany pracodawca przy wykonywaniu „władczych uprawnień” mógł odsunąć powódkę od wykonywania umó- wionej pracy, nie pozbawiając jej prawa do świadczeń pracowniczych. Ten błędny pogląd Sąd Najwyższy kategorycznie zdyskwalifikował dlatego, że dyspozycje art. 22 § 1 KP zobowiązują pracodawcę do zatrudniania pracownika przy pracy określonego rodzaju. Oznacza to, że w ramach uzgodnionego stosunku pracy pracodawca ma obowiązek jego realizowania przez dopuszczenie pracownika do świadczenia umó- wionej pracy. Pracownik jest równocześnie nie tylko zobowiązany, ale i uprawniony do wykonywania pracy za wynagrodzeniem. Stanowisko takie potwierdza reguła ekwiwalentnego wynagradzania pracownika, który jest uprawniony do otrzymania wynagrodzenia wyłącznie za wykonaną pracę, a za czas jej niewykonywania zacho- wuje prawo do wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy tak stano- wią (art. 80 KP). Dlatego pracodawca nie może, według własnego dowolnego uzna- nia, zrezygnować z obowiązku świadczenia przez pracownika pracy. Wypłacając wy- nagrodzenie za czas niewykonywania pracy pracownikowi bezpodstawnie odsunię- temu od wykonywania umówionej pracy pozwany pracodawca działał przeciwko własnym interesom, powiększając swoje wydatki majątkowe bez uzyskania ekwiwa- lentnego świadczenia pracy, co powoduje, że osoba lub organ zarządzający tą jed- nostką lub inna wyznaczona do tego osoba wyrządza szkodę w mieniu pracodawcy, która może stanowić podstawę pracowniczej odpowiedzialności materialnej takiej osoby w rozumieniu art. 114, a nawet art. 122 KP. Nie bez znaczenia w sprawie były również wiążące Sąd Najwyższy ustalenia faktyczne jednoznacznie wskazujące, że dwukrotne bezpodstawne odsunięcie od świadczenia umówionej pracy przyjmowało postać oczywistych szykan wobec po- wódki, podlegającej wzmożonej ochronie z uwagi na pełnioną funkcję związkową. W takich okolicznościach bezprawne niedopuszczanie powódki do wykonywania obo- wiązków pracowniczych naruszało również przepisy o wzmożonej ochronie działaczy związkowych, a w szczególności art. 32 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.). 5 Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art. 39312 KPC, obciążając pozwanego pracodawcę kosztami postępowania kasacyjne- go. ========================================