I PKN 360/98

Wyrok z dnia 1 października 1998 r. I PKN 360/98 Uchybienie obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 4 i art. 52 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121, poz. 591 ze zm.) sta- nowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych w rozu- mieniu art. 52 § 1 pkt 1 KP i uzasadnia pozbawienie dyrektora prawa do odpra- wy, o której mowa w art. 39 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 18, poz. 80 ze zm.). Przewodniczący: SSN Maria Mańkowska, Sędziowie SN: Roman Kuczyński (sprawozdawca), Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 1 października 1998 r. sprawy z po- wództwa Włodzimierza P. przeciwko [...] Przedsiębiorstwu Budowy Pieców Przemys- łowych w K. o ekwiwalent za urlop i odprawę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 11 marca 1998 r. [...] 1. o d d a l i ł kasację; 2. zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 750 zł (siedemset pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Włodzimierz P. w pozwie przeciwko [...] Przedsiębiorstwu Budowy Pieców Przemysłowych w K. kwestionował odwołanie go ze stanowiska dyrektora z przyczyn uzasadniających rozwiązanie stosunku pracy z winy pracownika, a tym samym poz- bawienie go świadczeń pieniężnych związanych z takim trybem rozwiązania sto- sunku pracy. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 1997 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Krakowie oddalił powództwo ustalając, że powód dopuścił się 2 ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych przez to, iż do października 1996 r. nie przedstawił radzie pracowniczej zweryfikowanego bilansu za rok 1994. Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 11 marca 1998 r. oddalił apelację powoda. Sąd drugiej instancji zauważył, iż powód nie kwestionował faktu nieprzeds- tawienia radzie pracowniczej zweryfikowanego bilansu za rok 1994, a tylko ustalenie, że nastąpiło to z jego winy. Tymczasem zgodnie z przepisem art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121, poz. 159 ze zm.) powód, jako kierownik przedsiębiorstwa ponosił odpowiedzialność za prawidłowość wykony- wania obowiązków z zakresu rachunkowości, zaś przepis art. 52 tej ustawy wymaga zapewnienia przez kierownika jednostki sporządzenia i przedstawienia do zatwier- dzenia radzie pracowniczej rocznego sprawozdania finansowego najpóźniej do 3 miesięcy od dnia bilansowego. Działanie powoda pozbawiło radę pracowniczą jej uprawnień wynikających z art. 53 tej ustawy oraz z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego (Dz.U. Nr 24, poz. 123 ze zm.) i było zawinione, gdyż stanowiło przestępstwo z art. 77 pkt 1 i 2 ustawy o rachunkowości, co stwierdzono w sprawie [...] Sądu Rejonowego dla Kra- kowa Śródmieście, w której postępowanie warunkowo umorzono. Kasacja powoda od powyższego wyroku zarzuca naruszenie prawa material- nego - art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 25 września 1991 r. o przedsiębiorstwach państwowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 18, poz. 80 ze zm.), art. 52 § 1 pkt 1 KP oraz art. 52 ustawy o rachunkowości przez przyjęcie, że powód ponosi winę za nieprzedstawienie radzie pracowniczej zweryfikowanego bilansu za rok 1994, a także naruszenie prawa procesowego - art. 328 § 2 KPC. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd Apelacyjny nie zakwestio- nował ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji, a z ustaleń tych wynika ponad wszelką wątpliwość, że powód był kierownikiem przedsiębiorstwa i nie wywiązał się z obowiązków wynikających z przepisów art. 4 ust. 4 i art. 52 ustawy o rachunkowości, zaś kasacja w tym względzie nie stawia zarzutu i nie wskazuje konkretnych przepisów postępowania, które przy ustalaniu tak przyjętego stanu faktycznego zos- tały naruszone. Natomiast zarzutu naruszenia przepisu art. 328 § 2 KPC nie sposób podzielić, gdyż całe uzasadnienie wyroku Sądu drugiej instancji poświęcone jest wy- 3 kazaniu, jakie obowiązki i jakimi przepisami były na powoda nałożone, w jaki sposób uchybił on ich wykonaniu i jakie z tego wynikły skutki - a mianowicie brak terminowej weryfikacji bilansu i niemożliwość wykonania przez radę pracowniczą jej obowiąz- ków, a w szczególności wyczerpanie dyspozycji art. 77 ustawy o rachunkowości. Warunkowe umorzenie postępowania karnego w sprawie [...] Sądu Rejonowego w Krakowie jest niekwestionowaną okolicznością faktyczną, która przesądza o winie powoda w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 KP. Tym samym należy stwierdzić, że zasto- sowanie wobec powoda art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy o przedsiębiorstwach państwo- wych było uzasadnione, co skutkuje wyłączenie prawa do odprawy przewidzianej w ust. 1 tego przepisu. Stanowisko takie wyraził już Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 czerwca 1993 r., I PZP 17/93 (OSNCP 1993 z. 12, poz. 226) i w wyroku z dnia 10 września 1997 r., I PKN 238/97 (OSNAPiUS 1998 nr 15, poz. 448). Uregulowanie w art. 77 ustawy o rachunkowości, mające zastosowanie do wszystkich jednostek zobowiązanych tą ustawą do prowadzenia ksiąg rachunkowych zbliżone jest do uregulowania zawartego w art. 484 § 1 KH, mającego zastosowanie do spółek prawa handlowego. Na tle tego ostatniego przepisu zapadło dnia 20 kwietnia 1934 r. orzeczenie Sądu Najwyższego (III K 1238/33, Orzecznictwo Sądów Polskich z 1935 r., z. 1, poz. 665), według którego bilans jest nieprawdziwy, gdy jest niezgodny z istotnym stanem rzeczy, a także wówczas, gdy zawiera nieprawdziwe fakty oraz gdy zawiera fałszywą ocenę poszczególnych przedmiotów majątkowych w nim wyszczególnionych. Przytoczenie orzeczenia z tak odległego okresu dowodzi, jak istotne znacze- nie dla rzetelnego prowadzenia działalności gospodarczej ma terminowe i prawidło- we sporządzenie bilansu, jego weryfikacja i przedstawienie odpowiednim władzom. Działania lub zaniechania kierownika jednostki zobowiązanej do składania bilansu, prowadzące do uchybienia obowiązkom wynikającym z przepisów o rachunkowości, uznać przeto należy w realiach niniejszej sprawy za zawinione i uzasadniające od- wołanie ze stanowiska dyrektora ze skutkami wynikającymi z art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych w związku z art. 52 § 1 pkt 1 KP. Nie dopatrując się zatem naruszenia powołanych w kasacji przepisów prawa materialnego i procesowego Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji. ========================================