I PKN 36/99

Wyrok z dnia 21 kwietnia 1999 r. I PKN 36/99 W celu zadośćuczynienia obowiązkowi prawnemu wynikającemu z art. 38 § 1 KP w związku z art. 232 KP oraz art. 30 ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.), w każdym przypadku zamierzonego wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nie określony pracodawca powinien o takim zamiarze powiadomić pisemnie organizację związkową, zwracając się równocześnie o informację, czy dany pracownik korzysta z jej obrony stosownie do postanowienia art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych. Przewodniczący: SSN Roman Kuczyński, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wasilewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 1999 r. sprawy z po- wództwa Grażyny D. przeciwko „O.N.” Państwowej Operze w B. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 22 października 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 30 czerwca 1998 r. [...] w sprawie z powództwa Grażyny D. przeciwko „O.N.” Państwowej Operze w B. na podstawie art. 45 KP uznał za bezskuteczne wypowiedzenie umowy o pracę, po- nieważ dokonane zostało z naruszeniem art. 38 KP w związku z art. 30 ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.). Strona pozwana w apelacji od powyższego wyroku zarzuciła naruszenie art. 38 KP oraz art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych poprzez błędną wykład- nię tych przepisów. W uzasadnieniu apelacji podniesiono w szczególności, że art. 2 232 KP nie określa ani formy w jakiej pracodawca powinien zwrócić się do związku zawodowego o informacje, ani terminu, w którym powinien to uczynić. Ponadto prze- pis ten nie przesądza również, czy określony w nim obowiązek pracodawcy można uznać za spełniony, gdy uzyska on jednorazowo listę członków związku i osób ko- rzystających z jego obrony, czy też powinien zwracać się o taką informację każdora- zowo w razie zamiaru rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem. Tymczasem strona pozwana wystąpiła do organizacji związkowych działających na terenie zakła- du pracy o informacje o pracownikach korzystających z ich ochrony, w wyniku czego uzyskała listy członków związków zawodowych, a następnie w dniu 24 września 1997 r. i w dniu 29 września 1997 r. związki zawodowe przedstawiły zaktualizowane listy swoich członków, jednakże nazwiska powódki nie było na żadnej z tych list. W tej sytuacji strona pozwana uznała, że jest zwolniona od obowiązku konsultacji z zak- ładową organizacją związkową zamiaru wypowiedzenia powódce umowy o pracę, tym bardziej że do chwili wypowiedzenia umowy o pracę także powódka nie poinfor- mowała strony pozwanej o tym, że jest członkiem związku zawodowego, natomiast organizacja związkowa o przyjęciu jej w poczet swoich członków poinformowała pra- codawcę dopiero w kilka dni później. Strona pozwana zarzuciła także, że nie jest trafne stanowisko Sądu Rejonowego, iż wystąpienie pracodawcy do organizacji związkowych w trybie art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych musi mieć charakter oficjalny, a więc powinno nastąpić w formie pisemnej. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, jakkolwiek wystąpienie pracodawcy do organizacji związko- wej dokonane zostało w formie ustnej, to jednak Związek Zawodowy NSZZ „Solidar- ność” odpowiedział na nie pisemnie, przedstawiając pracodawcy listę członków wed- le stanu na dzień 28 kwietnia 1998 r., na której nie figurowało nazwisko powódki. Skoro więc wypowiedzenie umowy o pracę zostało wręczone powódce w dniu 4 maja 1998 r., to uwzględniając okoliczność, że dni 1 i 3 maja były dniami świątecznymi, należy przyjąć, iż wypowiedzenie to nastąpiło bezpośrednio po uzyskaniu przez stronę pozwaną informacji określonej w art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodo- wych. W opinii strony pozwanej, która wskazuje w tym kontekście na analogiczny pogląd prawny sformułowany w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1997 r. (I PKN 197/97 - OSNAPiUS 1998 nr 9, poz. 270), w tym stanie faktycznym nie była ona zobowiązana do konsultacji ze związkami zawodowymi zamiaru wypowiedzenia powódce umowy o pracę. 3 Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy wyro- kiem z dnia 22 października 1998 r. [...] oddalił apelację, podnosząc w uzasadnieniu tego wyroku, że Sąd Rejonowy przeprowadził w sposób prawidłowy postępowanie dowodowe w sprawie i dokonał nie budzącej zastrzeżeń oceny zgromadzonego ma- teriału dowodowego oraz prawidłowej interpretacji przepisów art. 232 i art. 38 KP oraz art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie powódka zarzuciła stronie pozwanej, że dopuściła się naruszenia przepisów prawa z uwagi na brak uprzedniej konsultacji wypowiedzenia umowy o pracę z organizacją związkową, której była członkiem od dnia 30 kwietnia 1998 r., przeto przedmiotem oceny Sądu nie mogła być kwestia sposobu zasięgnięcia przez pracodawcę informa- cji o pracownikach korzystających z obrony związków zawodowych - co sugeruje strona pozwana, ale problem realizacji obowiązku konsultacji ze związkami zawodo- wymi, o którym mowa w art. 38 KP, tym bardziej że pracownik może wstąpić do or- ganizacji związkowej w każdym czasie, także w chwili, gdy spodziewa się zwolnienia z pracy. Tymczasem w aktach sprawy brak jest dowodu na to, że strona pozwana zwróciła się oficjalnie do związków zawodowych o podanie informacji o osobach w nich zrzeszonych lub korzystających z ich obrony. Natomiast wskazany w apelacji pogląd prawny, wyrażony w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1997 r. (I PKN 197/97), sformułowany został w odniesieniu do odmiennej sytuacji faktycznej, bowiem dotyczył braku konsultacji ze związkami zawodowymi w stosunku do osoby nie zrzeszonej w związkach zawodowych, która nie upoważniła też żadnego związku zawodowego do obrony swoich praw pracowniczych. W kasacji strony pozwanej od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 22 października 1998 r. [...] zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych w związku z art. 232 KP oraz przyjęcie, że pra- codawca jest zobowiązany każdorazowo i oficjalnie zasięgać informacji o pracowni- kach korzystających z ochrony związków zawodowych, a także art. 38 KP przez przyjęcie, że obowiązek konsultacji istnieje również pomimo braku informacji ze strony organizacji związkowej o członkostwie pracownika w tej organizacji. W uza- sadnieniu zarzutów kasacji strona pozwana powtórzyła tę samą argumentację, na której uprzednio oparła zarzuty apelacji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 4 Kasacja nie jest uzasadniona. W kasacji od zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy brak jest zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, co oznacza, że strona pozwana - „O.N.” Państwowa Opera w B. nie kwestionuje dokonanych w toku postępowania ustaleń faktycznych. Podniesiono natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 30 ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o związkach zawodowych) w związku z art. 232 oraz art. 38 KP wobec błęd- nego przyjęcia przez Sąd, jakoby pracodawca zobowiązany był każdorazowo i oficjal- nie zwracać się do organizacji związkowych w celu zasięgania informacji o pracowni- kach korzystających z ich ochrony, co - w opinii kasacji - prowadziłoby do wniosku, że wynikający z art. 38 § 1 KP obowiązek konsultacji zamiaru wypowiedzenia pra- cownikowi umowy o pracę istnieje pomimo braku udzielenia przez organizację związ- kową informacji o przynależności pracownika do związku zawodowego. Stosownie do postanowienia art. 38 § 1 KP o zamiarze wypowiedzenia pra- cownikowi umowy o pracę zawartej na czas nie określony pracodawca obowiązany jest powiadomić na piśmie reprezentującą pracownika organizację związkową, po- dając zarazem przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy. Z kolei wedle dyspozy- cji art. 232 KP, w wypadku gdy przepisy prawa pracy przewidują obowiązek współ- działania pracodawcy z zakładową organizacją związkową w indywidualnych spra- wach ze stosunku pracy (dotyczy to także obowiązku wynikającego z art. 38 § 1 KP), pracodawca ma obowiązek współdziałać z tą organizacją związkową, która repre- zentuje pracownika z tytułu jego członkostwa w danym związku zawodowym albo z organizacją związkową, która wyraziła zgodę na obronę praw pracownika nie zrze- szonego w tej organizacji. Równocześnie art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawo- dowych stanowi, że w sytuacji obowiązku współdziałania, o którym mowa w art. 232 KP, pracodawca obowiązany jest zwrócić się do organizacji związkowej o informację o pracownikach korzystających z jej obrony, bądź z tytułu członkostwa w tej organi- zacji, bądź też z tego względu, że organizacja ta wyraziła zgodę na obronę praw pra- cownika, który nie jest jej członkiem (art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o związkach zawo- dowych). Należy mieć przy tym na uwadze, że pracownik w każdym czasie może bądź przystąpić do organizacji związkowej, bądź też może zwrócić się do niej o obronę jego praw (art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o związkach zawodowych), a organi- 5 zacja związkowa nie jest prawnie zobligowana do informowania o tym pracodawcy z własnej inicjatywy. Dlatego w celu zadośćuczynienia obowiązkowi prawnemu wyni- kającemu z art. 38 § 1 KP w związku z art. 232 KP oraz art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych, w wypadku zamierzonego wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nie określony, pracodawca powinien o takim zamia- rze powiadomić pisemnie organizację związkową, zwracając się równocześnie o in- formację, czy dany pracownik korzysta z jej obrony stosownie do postanowienia art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o związkach zawodowych. Taką interpretację obowiązują- cych w tym względzie przepisów prawnych przyjęły również Sądy w rozpoznawanej sprawie. Skoro więc w świetle ustaleń dokonanych w toku postępowania sądowego, które nie zostały zakwestionowane w kasacji, okazało się, że w dacie wręczenia po- wódce (tj. w dniu 4 maja 1998 r.) wypowiedzenia umowy o pracę była ona członkiem związku zawodowego, a pomimo to pracodawca - strona pozwana nie powiadomiła o zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę organizacji związkowej, to jest oczywiste, że tym samym Sądy trafnie uznały, że w danym wypadku wypowiedzenie umowy o pracę nastąpiło z naruszeniem obowiązku pracodawcy, o którym mowa jest w art. 38 KP. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji. ========================================