I PKN 343/98

Wyrok z dnia 24 listopada 1998 r. I PKN 343/98 Obowiązujące w zakładzie pracy porozumienie w sprawie wprowadzenia zakładowego systemu wynagradzenia, określające warunki, od których zależy nabycie uprawnień do nagrody jubileuszowej może w zakresie w nim nie ure- gulowanym odesłać, zgodnie z art. 9 § 2 KP, do powszechnie obowiązujących przepisów. W takiej sytuacji mają zastosowanie przepisy zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 44, poz. 358), w tym przepisy wyłączające możliwość zaliczenia okresu zatrudnienia u innego pracodawcy. Przewodniczący: SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Adam Józefowicz (sprawozdawca), Walerian Sanetra. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 1998 r. sprawy z po- wództwa Stanisława C. przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komu- nalnej Spółce z o.o. w K. o odszkodowanie i nagrodę jubileuszową, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 27 stycznia 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej tytułem zwrotu części kosztów postępowania kasacyjnego kwotę pięćset (500) złotych. U z a s a d n i e n i e Powód Stanisław C. wystąpił z powództwem przeciwko Miejskiemu Przedsię- biorstwu Gospodarki Komunalnej, Spółce z o.o. w K. o roszczenia ze stosunku pracy. Po ich skonkretyzowaniu w toku procesu powód żądał zasądzenia: nagrody jubileu- szowej za 40 lat pracy, odszkodowania za odwołanie go ze stanowiska i wypowie- dzenie umowy o pracę, nagrody z zysku za 1996 r. oraz wydania opinii za sześcio- 2 letni okres pracy i sprostowania świadectwa pracy przez zamieszczenie informacji o ukończonych szkoleniach. Pozwane Przedsiębiorstwo wniosło o oddalenie powództwa. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Katowicach wyrokiem z dnia 10 września 1997 r. [...] oddalił powództwo. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że z dniem 1 grudnia 1989 r. powód został zatrudniony na stanowisku zastępcy dyrektora do spraw tech- nicznych, a od 9 stycznia 1990 r. powołano go na dyrektora pozwanego Przedsię- biorstwa. Sąd ustalił, że z mocy uchwały [...] Zarządu Miasta K. z dnia 18 grudnia 1992 r. w sprawie przekształcenia pozwanego M.P.G.K. w spółkę, powód wszedł w skład zarządu spółki. W dniu 1 stycznia 1993 r. przewodniczący Rady Nadzorczej zawarł z powodem umowę o pracę na czas nieokreślony na stanowisko prezesa za- rządu pozwanej Spółki. Zgodnie z § 18 aktu przekształcenia przedsiębiorstwa komu- nikacyjnego w spółkę z o.o. do składania oświadczeń woli i ich podpisywania w imie- niu Spółki wymagane było współdziałanie prezesa z dwoma członkami zarządu lub jednego członka z prokurentem. Według § 6 regulaminu pozwanej Spółki do spraw wymagających uchwał zarządu należy rozporządzanie prawem powodującym zobo- wiązanie o wartości powyżej 1 miliarda starych złotych i ustalanie zasad i systemów płacowych. Powód podjął jednoosobowo w imieniu pozwanej Spółki bez uchwały za- rządu decyzje dotyczące: zakupu środków trwałych o wartości przekraczającej 1 mi- liard starych złotych w firmie „R.” w G. i zawarcia umowy na wykonanie robót o war- tości 8 miliardów starych złotych oraz utworzenie lokaty bankowej na 5 miliardów sta- rych złotych, a także podwyższenia wynagrodzeń pracowniczych. Uchwałą Rady Nadzorczej [...] z 27 listopada 1995 r. odwołano powoda ze stanowiska prezesa Za- rządu na skutek naruszenia obowiązków wynikających z zadań i zakresu działalności zarządu Spółki, w szczególności składania oświadczeń woli i ich podpisywania, a nadto postanowiono wypowiedzieć powodowi umowę o pracę z zachowaniem 3 mie- sięcznego okresu wypowiedzenia bez obowiązku świadczenia pracy . Zobowiązano także powoda do renegocjacji zawartych jednoosobowo umów lub zawartych z naru- szeniem regulaminu zarządu pozwanej Spółki. W dniu 19 kwietnia 1996 r. doręczono powodowi wypowiedzenie umowy o pracę, rozpoczynające się od 30 kwietnia 1996 r. ze skutkiem na dzień 31 lipca 1996 r. Powód złożył do akt osobowych pozwanej opi- nię wydaną 11 lipca 1975 r. przez Komendę Wojewódzką MO w K., w której stwier- dzono, że w okresie od 15 grudnia 1959 r. do 20 maja 1975 r. był zatrudniony w or- ganach MO oraz że został zwolniony ze służby na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 2 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (jed- nolity tekst: Dz.U. z 1973 r. Nr 23, poz. 136). Postanowienie art. 16 ust. 4 porozumie- nia z 30 marca 1991 r. w sprawie wprowadzenia zakładowego systemu wynagrodze- nia w pozwanym przedsiębiorstwie komunalnym przewiduje, że przy ustalaniu okre- sów zatrudnienia, od których zależy nabycie uprawnień do nagrody jubileuszowej, stosuje się powszechnie obowiązujące w tym zakresie przepisy zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 44, poz. 358). Zgodnie z § 2 ust. 3 obowiązującego w pozwanej Spółce od 1 stycznia 1994 r. regulaminu nagród z zysku dla pracowników M.P.G.K., Spółka z o.o., pracownik ma prawo do nagrody z zysku pomimo nieprzepracowania w pozwanej Spółce pełnego okresu obrachunkowego, jeżeli rozwiązał umowę w okresie obrachunkowym: na za- sadzie porozumienia stron, w wyniku przejścia na emeryturę lub rentę, rozwiązania stosunku pracy po wyczerpaniu okresu wypłaty zasiłku chorobowego, lub rozwiąza- nia umowy o pracę z uwagi na likwidację stanowiska pracy. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy uznał, że powództwo nie może być uwzględnione. Z opinii Komendy Wojewódzkiej M.O. w K. wynika, że powód został zwolniony ze służby na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie funkcjonariuszy Milicji Oby- watelskiej, co zgodnie z treścią ustawy oznacza wymierzenie kary dyscyplinarnej wy- dalenia ze służby. W myśl § 4 ust. 2 powołanego wyżej zarządzenia w sprawie usta- lenia okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej wlicza się przypadające po wyzwoleniu okresy służby M.O., chyba że funkcjonariusz został ukarany karą dyscy- plinarną wydalenia ze służby. Uniemożliwia to zaliczenie okresu pracy powoda w M.O. do okresów uprawniających do nabycia nagrody jubileuszowej. Zdaniem Sądu obowiązek udowodnienia okresów zatrudnienia, wliczanego do okresu pracy upraw- niającego do nagrody jubileuszowej obciąża pracownika z mocy art. 6 KC w związku z art. 300 KP. Ponadto Sąd Rejonowy-Sąd Pracy stwierdził, że powództwo w części doty- czącej żądania zasądzenia odszkodowania w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę nie może być uwzględnione z uwagi na przekroczenie przez powoda ustawo- wego terminu do jego wniesienia, określonego w art. 264 § 2 KP oraz braku podstaw do przywrócenia tego terminu. Jest okolicznością bezsporną, że powód przekroczył ten termin do dokonania czynności procesowej. Pouczony o prawie złożenia odwo- 4 łania do sądu i terminie wniesienia odwołania, powód wniósł odwołanie do sądu po- nad pół roku później. Jedynym usprawiedliwieniem tego zachowania jest według po- woda jego stan zdrowia, wykluczający stresujące działania. Jednakże Sąd stwierdził, że powód nie był hospitalizowany w 1996 r. i w tym samym okresie, w którym stan zdrowia miał wykluczać możliwość jego działania wniósł pozew, a przedtem prowa- dził z pozwanym rozmowy na temat zatrudnienia go na innym stanowisku. Nie można zatem uznać za mniej stresujące te działania niż skierowanie pisma do Sądu. Wypo- wiedzenie powodowi umowy o pracę zostało dokonane w pierwszym dniu zdolności do pracy w sytuacji, gdy nie udzielono mu jeszcze urlopu wypoczynkowego, co wy- klucza zarzut naruszenia przez pozwanego art. 41 KP. Faktyczne podstawy tego wy- powiedzenia nie były kwestionowane przez strony. Dokumentacja Spółki potwierdza działania powoda naruszające regulamin i obowiązek kolektywnego podejmowania decyzji przez Zarząd w formie uchwał. Zdaniem Sądu Rejonowego powództwo nie może być uwzględnione także w części dotyczącej nagrody z zysku za 1997 r. Zgodnie z § 2 ust. 3 obowiązującego w pozwanej od 1 stycznia 1994 r. regulaminu nagród z zysku dla pracowników MPGK Spółki z o.o., pracownik ma prawo do nagrody z zysku pomimo nie przepracowania pełnego okresu obrachunkowego w pozwanej tylko w przypadku rozwiązania z nim umowy o pracę w trybie określonym w tym regulaminie, który nie wymienia tego spo- sobu, w jaki rozwiązano z powodem umowy o pracę. W dacie wniesienia pozwu z żądaniem wydania opinii o pracy, znowelizowany Kodeks pracy nie zalicza już do obowiązków pracodawcy wydanie opinii o pracy. Świadectwo pracy zostało wydane powodowi w związku z rozwiązaniem umowy o pracę wraz z pouczeniem o prawie do złożenia wniosku o jego sprostowanie. Powód nie zawarł takiego żądania nawet w pozwie, lecz zgłosił je dopiero w toku procesu. Nastąpiło zatem przekroczenie ustawowego terminu do złożenia wniosku o sprosto- wanie świadectwa pracy. Powód nie zgłosił wniosku o przywrócenie terminu, co wy- klucza stosowanie art. 168 § 1 KPC. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro- kiem z dnia 27 stycznia 1998 r. [...] odrzucił apelację powoda w części dotyczącej nagrody jubileuszowej za 20 lat pracy i oddalił apelację w pozostałej części. Sąd Wojewódzki stwierdził, że powód wskazał w apelacji, że wniósł o zasądzenie nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy, a Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę co do za- sądzenia roszczenia o nagrodę jubileuszową za 40 lat pracy. Z tego względu Sąd 5 uznał, że apelacja została wniesiona w tej części od nieistniejącego rozstrzygnięcia i dlatego na zasadzie art. 373 KPC podlega odrzuceniu. Sąd Wojewódzki uznał, że prawidłowe jest rozstrzygnięcie Sądu pierwszej ins- tancji oddalające powództwo o zasądzenie odszkodowania w związku z wypowie- dzeniem umowy o pracę. Powód nie zachował terminu określonego w art. 264 § 1 KP. Analiza przesłanek przywrócenia terminu wykazała, że nie zostały one spełnione przy stosowaniu obiektywnego miernika staranności. Sąd Wojewódzki stwierdził, że Sąd Rejonowy oddalając powództwo postąpił zgodnie z uchwałą Sąd Najwyższego z dnia 14 marca 1986 r., III ZP 8/86 (OSNCP 1986 z. 12, poz. 194), skoro pozew został wniesiony po upływie terminu, określonego w art. 264 KP, którego nie przywrócono. Sąd drugiej instancji uznał także, że prawidłowe jest rozstrzygnięcie oddalające rosz- czenie o wypłatę nagrody z zysku za 1996 r., gdyż zgodnie z § 2 ust. 3 regulaminu podziału nagród nie nabył prawa do tego świadczenia. W związku ze skreśleniem art. 98 § 1 KP ustawą z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm.), Sąd Wojewódzki stwierdził, że roszczenie powoda o wydanie opinii w dacie wniesienia pozwu jest pozbawione podstawy prawnej i zasadnie oddalone. Ponadto powód nie dochował terminu z art. 971 § 2 KP do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa pracy, pomimo poucze- nia i nie udowodnił braku winy w niedokonaniu czynności z art. 265 § 1 KP. Powód Stanisław C. wniósł kasację od powyższego wyroku Sądu drugiej ins- tancji w części dotyczącej nagrody jubileuszowej i odszkodowania za odwołanie ze stanowiska i wypowiedzenie umowy o pracę w związku z art. 41 KP i art. 471 KP z jednoczesnym złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Powód zarzucił naruszenie art. 217 § 2, art. 224 § 1, art. 233 § 1, art. 299, art. 328 § 2 i art. 385 KPC przez niedopuszczenie dowodów na wyjaśnienie faktów mających rozstrzygający wpływ na wynik sprawy oraz zarzucił błędy merytoryczne w uzasad- nieniu zaskarżonego wyroku. Powołując się na przepis art. 3931 pkt 2 KPC skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej części wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego oraz przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów procesu na rzecz powoda. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 6 Przedmiot zaskarżenia objęty kasacją dotyczy dwu kwestii, a mianowicie od- rzucenia apelacji w części odnoszącej się do nagrody jubileuszowej za 20 lat pracy oraz oddalenia apelacji o odszkodowanie za odwołanie ze stanowiska i wypowiedze- nie umowy o pracę. Sąd Wojewódzki odrzucił apelację w części dotyczącej nagrody jubileuszowej na zasadzie art. 373 KPC. Jednakże skarżący nie zarzucił w kasacji naruszenia po- wyższego przepisu przez Sąd drugiej instancji, ani nie wskazał konkretnie jaki prze- pis prawa materialnego został naruszony w tej części zaskarżonego wyroku. Z uza- sadnienia kasacji nie wynika, aby była ona oparta w odniesieniu do tej części zas- karżonego wyroku na podstawach wymienionych w art. 393 pkt 1 i 2 KPC. Powód tylko twierdził, że Sąd Wojewódzki dopuścił się w tej części błędu merytorycznego, gdyż odrzucił apelację o nagrodę jubileuszową za 20 lat pracy, a w motywach swego orzeczenia podał 40 lat, podczas gdy powód nie podał za jaki okres dochodzi tej na- grody. Tak jednak nie jest, gdyż na rozprawie w dniu 5 września 1997 r. po skonkre- tyzowaniu roszczeń, powód wniósł o zasądzenie nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy. W piśmie precyzującym wartość podmiotu zaskarżenia apelacją, powód okre- ślił, że domaga się zasądzenia nagrody jubileuszowej za 20 lat pracy. Zawarta w uzasadnieniu Sądu drugiej instancji omyłka, że powód dochodził w apelacji nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy, nie ma istotnego znaczenia w sprawie ani wpływu na ocenę zasadności odrzucenia apelacji w części określonej przez powoda. Z akt oso- bowych powoda i zeznań św. Heleny U. [...] wynika, że powód pobrał nagrodę jubileuszową za 35 lat pracy. Sąd Rejonowy zasadnie oddalił żądanie powoda zasą- dzenia nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy. Obowiązujące w pozwanym zakładzie pracy porozumienie zbiorowe w sprawie wprowadzenia zakładowego systemu wyna- gradzania, określające warunki, od których zależy nabycie uprawnień do nagrody jubileuszowej może w zakresie w nim nieuregulowanym odesłać zgodnie z art. 9 § 2 KP do powszechnie obowiązujących przepisów. W takiej sytuacji mają zastosowanie przepisy zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania, w tym § 4 ust. 2 wymienionego zarządzenia, wyłączający możliwość zaliczenia okresu zatrudnienia, zakończonego w innym zakładzie pracy wydaleniem ze służby. Apelacja powoda w części odnoszącej się do nagrody jubileu- szowej za 20 lat w istocie dotyczyła nieistniejącego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Z tego względu apelacja podlegała odrzuceniu, skoro dotyczyła roszczenia 7 za inny okres, nieobjęty przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy. W tej sytuacji Sąd Najwyższy nie dopatrzył się, aby Sąd drugiej instancji uchybił przepisowi art. 373 KPC. Skarżący także nie zarzucił w kasacji, że Sąd drugiej instancji dopuścił się naruszenia tego przepisu, co przesądza o bezzasadności tej części kasacji. Jeśli chodzi o zarzuty kasacji odnoszące się do odszkodowania za odwołanie ze stanowiska i wypowiedzenie umowy o pracę, to są one także bezzasadne. Sąd Wojewódzki oparł swoje rozstrzygnięcie zgodnie z art. 382 KPC na ustaleniach Sądu pierwszej instancji, który wyczerpująco zebrał materiał dowodowy w sprawie i wy- prowadził z niego trafne wnioski oraz dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycz- nego i należycie wyjaśnił sprawę do stanowczego rozstrzygnięcia. Na tej podstawie Sąd Wojewódzki zasadnie przyjął , że powód nie zachował bez swej winy terminu, określonego w art. 264 § 1 KP. Obiektywnie oceniając ustalone okoliczności sprawy - zdaniem Sądu Najwyższego - brak jest przesłanek do przywrócenia powodowi ter- minu do wniesienia (po upływie ponadpółrocznego nieusprawiedliwionego opóźnie- nia) odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę. Ponadto Sąd ustalił, że wypowie- dzenie umowy o pracę powodowi zostało dokonane w pierwszym dniu zdolności do pracy, gdy jeszcze nie udzielono mu urlopu wypoczynkowego. Kontrola kasacyjna przeprowadzona w związku z zarzutami kasacji naruszenia przepisów postępowania wykazała, że ustalenia znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym w spo- sób wolny od uchybień procesowych. Sąd drugiej instancji - wbrew twierdzeniom ka- sacji - nie uchybił przepisom art. 217 § 2, art. 224 § 1 i art. 233 § 1 KPC, gdyż mógł pominąć dodatkowo zgłoszone dowody przez powoda dopiero w apelacji, skoro po- wód nie wykazał, jak tego wymaga przepis art. 381 KPC, że nie mógł ich powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji i że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Nie można także zarzucić Sądowi drugiej instancji naruszenia art. 299 KPC na skutek nie przeprowadzenia dodatkowego dowodu z przesłuchania po- woda. Dowód ten ma charakter fakultatywny i może być uzupełniająco przeprowa- dzony, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku nie zostały wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Obszernie zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wymagał - zdaniem Sądu Najwyższego - przeprowadzenia tego dowodu. Uzasadnienie Sądu drugiej instancji zawiera zgodnie z art. 328 § 2 KPC wystarczające wyjaśnienie podstawy prawnej zaskarżonego wyroku z przyto- czeniem stanowiących podstawę wyroku przepisów prawa i właściwą ich wykładnię. W związku z powyższym należy stwierdzić, że zarzut kasacji naruszenia przepisów 8 postępowania przez Sąd drugiej instancji okazał się nieuzasadniony. W świetle wyżej przytoczonych ustaleń zarzut naruszenia art. 41 w związku z art. 471 KP nie znajduje żadnego oparcia. Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego na zasadzie art. 39312 i art. 102 KPC orzekł, jak w sentencji. ========================================