I PKN 342/00

Wyrok z dnia 3 kwietnia 2001 r. I PKN 342/00 Wyłączenie przez art. 391 § 1 KPC możliwości stosowania przed sądem drugiej instancji art. 194-196 i 198 KPC obejmuje także wyłączenia stosowania art. 477 KPC. Przewodniczący SSN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Roman Kuczyński (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2001 r. sprawy z powódz- twa Wojciecha R. przeciwko L. Wytwórni Wódek Gatunkowych „P.” S.A. w Z.G. o ustalenie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy I Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z dnia 28 lutego 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 30 listopada 1999 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Zielonej Górze oddalił powództwo Wojciecha R. przeciwko L. Wytwórni Wódek Gatunkowych „P.” S.A. w Z.G. o ustalenie prawa do nieodpłatnego nabycia akcji pozwanej z tytułu sprywatyzowania przedsiębiorstwa państwowego (b. L. Wytwórni Wódek Gatunko- wych „P.”). Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód był zatrudniony w wyżej wymie- nionym b. przedsiębiorstwie państwowym od dnia 1 czerwca 1976 r. do dnia 30 kwietnia 1993 r., a stosunek pracy został rozwiązany z inicjatywy powoda na zasa- dzie porozumienia stron. Pozwana jest od dnia 1 stycznia 1999 r. spółką akcyjną utworzoną w wyniku komercjalizacji poprzednio funkcjonującego przedsiębiorstwa państwowego. W dniu 17 marca 1999 r. powód złożył pozwanej oświadczenie o zamiarze skorzystania z prawa nieodpłatnego nabycia akcji sprywatyzowanego przedsiębiorstwa, lecz pozwana odmówiła, ponieważ wprawdzie powód legitymuje się co najmniej 10-letnim stażem pracy w skomercjalizowanym przedsiębiorstwie, jednakże rozwiązanie z powodem stosunku pracy nie nastąpiło wskutek przejścia na 2 emeryturę lub rentę ani też z przyczyn dotyczących zakładu pracy o jakich mowa w przepisach ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywa- nia z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.). Wyrokiem z dnia 28 lutego 2000 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze oddalił apelację powoda od powyższego wyroku. Sąd drugiej instancji uznał rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego za słuszne, jednakże z in- nych przyczyn niż wskazano w jego uzasadnieniu. Zaznaczył bowiem Sąd drugiej instancji, iż powód domaga się w istocie nakazania złożenia oświadczenia woli prze- noszącego akcje na jego rzecz, zaś zgodnie z przepisem § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 3 kwietnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad podziału uprawnionych pracowników na grupy, ustalenia liczby akcji przypadających na każdą z tych grup oraz trybu nabywania akcji przez uprawnionych pracowników (Dz.U. Nr 33, poz. 200) zbycie akcji następuje w drodze umowy zawartej między uprawnionym a Skarbem Państwa. Legitymację bierną w takiej sprawie ma zatem wyłącznie Skarb Państwa, działający przez Ministra Skarbu Państwa, a zatem w przedmiotowej sprawie po stronie pozwanej brak jest legitymacji prawnej. Pozwana posiadałaby taką legitymację tylko wówczas gdyby powód, po utracie prawa do nie- odpłatnego nabycia akcji, dochodził od niej odszkodowania na zasadach ogólnych prawa cywilnego. Stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 sierpnia 1998 r, III ZP 24/98 (OSNAPiUS z 1999 nr 17, poz. 545). Sąd drugiej instancji stwier- dził też, że żadna ze stron nie złożyła wniosku o wezwanie do udziału w sprawie Skarbu Państwa, zaś Sąd pierwszej instancji ma możliwość takiego wezwania z urzędu, jednakże nie jest to jego obowiązkiem. Kasacja powoda od powyższego wyroku zarzuca naruszenie art. 477 KPC przez przyjęcie, że strona pozwana nie jest legitymowana biernie do występowania w procesie. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja okazała się nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Zgodnie z przepi- sem art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Stwierdzając, że w przed- miotowej sprawie nieważność postępowania nie występuje Sąd Najwyższy zauważa, 3 że najwidoczniej pod wpływem motywów rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji po- wód zarzut kasacji sprowadził wyłącznie do naruszenia przepisu art. 477 KPC. Wprawdzie przepis ten stanowi, że w postępowaniu z powództwa pracownika sąd może dokonać wezwania do udziału w sprawie o którym mowa w art. 194 § 1 i 3, również z urzędu, jednakże po pierwsze - jak słusznie to podniósł Sąd drugiej instan- cji, nie jest to obowiązek sądu, po drugie zaś i co ma znaczenie zasadnicze - uszło uwadze autora kasacji, iż zgodnie z art. 391 § 1 KPC przed sądem drugiej instancji przepisy art. 194 - 196 i 198 KPC nie mają zastosowania. Art. 194 § 1 i 3 KPC stwa- rza możliwość wezwania przez Sąd w charakterze pozwanego w miejsce lub obok dotychczasowego pozwanego jeszcze innej osoby, co następuje na wniosek powoda lub pozwanego (§ 1) lub tylko powoda (§ 3). Różnica pomiędzy tymi przepisami a art. 477 KPC polega tylko na tym, że według tego ostatniego przepisu w postępowaniu wszczętym z powództwa pracownika istnieje możliwość (ale nie konieczność) we- zwania innej osoby do udziału w sprawie przez sąd z urzędu - czyli bez wniosku po- woda lub dotychczasowego pozwanego. Jeżeli zatem przepis art. 391 § 1 KPC, dotyczący postępowania przed sądem drugiej instancji, wyłącza stosowanie przepi- sów art. 194 - 196 i 198, to należy przez to rozumieć, że tym samym wyłącza stoso- wanie przepisu art. 477 KPC, ponieważ wyłączenie dotyczy w ogóle wezwania do udziału w sprawie w charakterze strony, nie zaś formy wezwania (z urzędu bądź na wniosek). Z kolei kasacja, zgodnie z art. 392 § 1 KPC, przysługuje do Sądu Najwyższe- go od wyroku, wydanego przez sąd drugiej instancji i kończącego postępowanie w sprawie. Skoro zatem w postępowaniu przed sądem drugiej instancji nie było możli- we zastosowanie art. 477 KPC, Sąd ten nie mógł przepisu tego naruszyć, co czyni zarzut kasacji oczywiście bezzasadnym. Z powołanych motywów Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych pod- staw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================