Orzeczenie · 1997-10-14

I PKN 319/97

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

1997-10-14

SAOSPracystosunki pracyWysokanajwyższy

wynagrodzenie za pracęreprezentacja spółkiczłonek zarządukodeks pracykodeks handlowypotrąceniaurlop wypoczynkowypremiaochrona wynagrodzenia

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła roszczeń Jerzego L. przeciwko spółce "P.M." Sp. z o.o. o zapłatę kwoty 123.180,60 zł, obejmującej ekwiwalent za niewykorzystany urlop, zaległą premię oraz wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy. Powód był jednocześnie członkiem zarządu spółki i pracownikiem na podstawie umowy o pracę. Kluczowym zagadnieniem prawnym była skuteczność czynności prawnych dokonywanych przez prezydenta spółki, Lothara R., w zakresie stosunku pracy z Jerzym L., w kontekście art. 203 Kodeksu Handlowego i art. 23 Kodeksu Pracy. Sądy niższych instancji uznały, że art. 23 KP ma pierwszeństwo, a czynności Lothara R. są skuteczne. Sąd Najwyższy odmiennie zinterpretował przepisy, stwierdzając, że art. 203 KH jest przepisem szczególnym i ma pierwszeństwo, co czyniło czynności Lothara R. (dokonane bez odpowiedniego umocowania) nieważnymi. Sąd Najwyższy podkreślił również, że wynagrodzenie za pracę, nawet po ustaniu stosunku pracy, korzysta z ochrony przed potrąceniem, a odmowa zgody pracownika na potrącenie spornej wierzytelności nie jest nadużyciem prawa. Ostatecznie Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę weryfikacji wysokości zasądzonych kwot w oparciu o pierwotne wynagrodzenie z umowy o pracę.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów o reprezentacji spółek z o.o. w stosunkach pracy z członkami zarządu oraz ochrona wynagrodzenia za pracę przed potrąceniami.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji spółki z o.o. i jej członków zarządu, a także kwestii potrąceń z wynagrodzenia za pracę.

Zagadnienia prawne (4)

Jaki jest wzajemny stosunek przepisów art. 23 Kodeksu Pracy (reprezentacja zakładu pracy) i art. 203 Kodeksu Handlowego (reprezentacja spółki z o.o. w umowach z członkami zarządu)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przepis art. 203 KH jest przepisem szczególnym względem art. 23 KP i ma pierwszeństwo w zakresie reprezentacji spółki z o.o. w umowach z członkami jej zarządu. Czynności prawne dokonane z członkiem zarządu przez podmiot nieuprawniony do reprezentacji spółki w sposób przewidziany w art. 203 KH są nieważne.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że art. 203 KH jest podwójnie szczególnym przepisem w stosunku do art. 23 KP, ponieważ dotyczy zarówno wyodrębnionego typu jednostki organizacyjnej (spółki z o.o.), jak i specyficznej kategorii pracowników (członków zarządu). Zastosowanie art. 23 KP w takich przypadkach prowadziłoby do dyferencjacji personalnej i naruszałoby potrzebę jednolitego ukształtowania hierarchicznego układu osób reprezentujących spółkę.

Czy odmowa wyrażenia przez pracownika zgody na potrącenie z wynagrodzenia za pracę spornej co do zasady i wysokości wierzytelności pracodawcy jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa taka nie jest sprzeczna z art. 8 KP.

Uzasadnienie

Wynagrodzenie za pracę ma przede wszystkim funkcję alimentarną i jest przeznaczone na zaspokojenie bieżących potrzeb pracownika i jego rodziny. Ochrona wynagrodzenia jest bezwzględna, a brak zgody pracownika na potrącenie spornej wierzytelności nie może być uznany za nadużycie prawa.

Czy wynagrodzenie za pracę traci charakter świadczenia ze stosunku pracy przez fakt, że w chwili wystąpienia z roszczeniem o jego wypłatę lub dokonania jego wypłaty, strony nie pozostają już w stosunku pracy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nie traci.

Uzasadnienie

Podstawową funkcją wynagrodzenia za pracę jest funkcja alimentarna, która jest podporządkowana prawna konstrukcja ochrony wynagrodzenia. Chronione jest zarówno wynagrodzenie bieżące, jak i zaległe, przysługujące byłemu pracownikowi.

Czy premia przyznana członkowi zarządu przez Zgromadzenie Wspólników ma charakter wynagrodzenia za pracę i korzysta z ochrony przewidzianej w przepisach Kodeksu pracy?

Odpowiedź sądu

Nie, premia przyznana jako nagroda dla członka zarządu nie ma charakteru wynagrodzenia za pracę i nie korzysta z ochrony art. 84 KP.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że premia przyznana przez Zgromadzenie Wspólników nie stanowi składnika wynagrodzenia za pracę, lecz jest nagrodą dla członka zarządu. W związku z tym nie podlega ochronie przewidzianej w art. 84 KP i może podlegać potrąceniu na podstawie art. 498 KC.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Jerzy L.	osoba_fizyczna	powód
"P.M." Spółka z o.o. w P.	spółka	pozwany

Przepisy (10)

Główne

k.p. art. 8

Kodeks pracy

Odmowa zgody pracownika na potrącenie spornej wierzytelności pracodawcy nie jest nadużyciem prawa.

k.p. art. 87

Kodeks pracy

Określa zasady i granice potrąceń z wynagrodzenia za pracę.

k.h. art. 203

Kodeks Handlowy

W umowach pomiędzy spółką a członkami zarządu oraz w sporach między nimi, spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnicy powołani uchwałą wspólników.

k.c. art. 498

Kodeks cywilny

Reguluje potrącenie wzajemnych wierzytelności.

Pomocnicze

k.p. art. 23

Kodeks pracy

Określa zasady reprezentacji zakładu pracy w stosunkach pracy przez kierownika lub innego upoważnionego pracownika.

k.p. art. 91

Kodeks pracy

Formułuje zasadę, że potrącenie należności z wynagrodzenia za pracę wymaga zgody pracownika.

k.p. art. 154

Kodeks pracy

Dotyczy wymiaru urlopu wypoczynkowego.

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

Określa skutki prawne czynności prawnych sprzecznych z ustawą lub mających na celu obejście ustawy.

k.c. art. 505 § pkt 4

Kodeks cywilny

Wyłącza umorzenie przez potrącenie wierzytelności, co do których potrącenie jest wyłączone przez przepisy szczególne.

u.ś.p.u.s. art. 49 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Określa właściwość organu do dochodzenia wypłaty zasiłku chorobowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 203 KH ma pierwszeństwo przed art. 23 KP w zakresie reprezentacji spółki z o.o. w umowach z członkami zarządu. • Czynności prawne dokonywane przez Lothara R. w zakresie stosunku pracy z Jerzym L. były nieważne z powodu braku umocowania. • Wynagrodzenie za pracę, nawet po ustaniu stosunku pracy, podlega ochronie przed potrąceniem. • Odmowa zgody pracownika na potrącenie spornej wierzytelności pracodawcy nie jest nadużyciem prawa.

Odrzucone argumenty

Art. 23 KP ma pierwszeństwo przed art. 203 KH. • Premia przyznana członkowi zarządu jest nagrodą, a nie wynagrodzeniem za pracę. • Zasada potrącenia z art. 498 KC ma zastosowanie do wierzytelności pracowniczych.

Godne uwagi sformułowania

Art. 203 KH jest przepisem podwójnie niejako szczególnym względem art. 23 KP. • Wynagrodzenie za pracę nie traci charakteru świadczenia ze stosunku pracy przez fakt, że w chwili wystąpienia z roszczeniem o jego wypłatę lub dokonania jego wypłaty, strony nie pozostają już w stosunku pracy. • Odmowa wyrażenia przez pracownika zgody na potrącenie z wynagrodzenia za pracę spornej co do zasady i wysokości wierzytelności pracodawcy nie jest sprzeczna z art. 8 KP.

Skład orzekający

Jadwiga Skibińska-Adamowicz

przewodniczący

Barbara Wagner

sprawozdawca

Andrzej Wróbel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o reprezentacji spółek z o.o. w stosunkach pracy z członkami zarządu oraz ochrona wynagrodzenia za pracę przed potrąceniami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki z o.o. i jej członków zarządu, a także kwestii potrąceń z wynagrodzenia za pracę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowych kwestii prawnych związanych z zarządzaniem spółkami i prawami pracowniczymi, a także zawiera ciekawą analizę kolizji przepisów prawa pracy i handlowego.

“Kto reprezentuje spółkę z o.o. w umowie z własnym zarządem? Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o pierwszeństwo przepisów.”

Dane finansowe

WPS: 123 180,6 PLN

ekwiwalent za urlop wypoczynkowy: 18 782,31 PLN

wynagrodzenie za czas nieobecności w pracy z powodu choroby: 10 279,5 PLN

różnica między premią przyznaną a wypłaconą: 10 790 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników