I PKN 302/99

Wyrok z dnia 13 października 1999 r. I PKN 302/99 Nieuzasadniona ekonomicznie podwyżka płac dokonana bezpośrednio przed przejściem zakładu pracy na innego pracodawcę może uzasadniać wy- powiedzenie przez niego warunków wynagrodzenia. Przewodniczący: SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Walerian Sanetra, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 października 1999 r. sprawy z po- wództwa Urszuli M. przeciwko Jerzemu K. i Kazimierzowi D. prowadzącym Spółkę Cywilną „L.” w L. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 11 lu- tego 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację, nie obciążając powódki kosztami postępowania kasacyj- nego. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Puławach wyrokiem z dnia 7 października 1998 r. [...] przywrócił Urszulę M. do pracy na poprzednie warunki w Spółce Cywilnej „L." Ka- zimierza D. i Jerzego K. Powódka była zatrudniona w Centralnej Ciepłowni w D., prowadzonej do dnia 30 kwietnia 1998 r. przez Zakład Remontów i Modernizacji Kotłów „R.-K.” w W. Jana M., zaś od 1 maja 1998 r. przez pozwanych. Pismem z dnia 15 czerwca 1998 r., do- ręczonym Urszuli M. w dniu 25 czerwca 1998 r., pracodawca wypowiedział jej wa- runki płacy, obniżając miesięczną stawkę zasadniczego wynagrodzenia za pracę o 150 zł. Jako przyczyny zmiany warunków umowy wskazano konieczność dostoso- wania wysokości wynagrodzenia do zakresu faktycznie świadczonych obowiązków pracowniczych oraz nieuzasadnioną ekonomicznie podwyżkę wynagrodzeń dokona- ną przez poprzedniego pracodawcę. Przejęcie Centralnej Ciepłowni w D. od Zakładu 2 Remontów i Modernizacji Kotłów „R.-K.” przez Spółkę Cywilną „L.” nastąpiło na pods- tawie art. 231 KP. W § 8 ust. 1 umowy dzierżawy z dnia 29 kwietnia 1998 r. przejmujący zobowiązali się do zachowania dotychczasowych warunków zatrudnia- nia pracowników. W ocenie Sądu, podane powódce przyczyny wypowiedzenia nie uzasadniały zmiany warunków płacy. Zakres obowiązków Urszuli M. nie uległ zmianie; u nowego pracodawcy zatrudniona jest na tym samym stanowisku pracy, które zajmowała uprzednio. Nie ma też dowodów na brak ekonomicznego uzasadnienia dla podwyżek płac dokonanych przez poprzedniego pracodawcę. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z dnia 11 lutego 1999 r. [...] zmienił zaskarżony przez pozwanych apelacją wyrok i po- wództwo oddalił, nie obciążając powódki kosztami postępowania. Zdaniem Sądu, pierwsza z podanych powódce przez pracodawcę przyczyn zmiany dotychczaso- wych warunków płacy – potrzeba dostosowania wysokości wynagrodzenia do za- kresu faktycznie świadczonych obowiązków pracowniczych - nie uzasadnia wypo- wiedzenia. Uzasadnia je natomiast druga z nich – nieuzasadniona ekonomicznie podwyżka wynagrodzeń przez poprzednika prawnego. Centralna Ciepłownia w D., będąca własnością Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo – Budowla- nego w L., została wydzierżawiona należącemu do Jana M. Zakładowi Remontów i Modernizacji Kotłów „R.-K.” w W. na podstawie umowy, która uległa rozwiązaniu z dniem 30 kwietnia 1998 r. wskutek wypowiedzenia dokonanego przez właściciela w dniu 15 stycznia 1998 r. W grudniu 1997 r. w zakładzie doszło do sporu zbiorowego - pracownicy żądali podniesienia płac o 60% „średniej krajowej”. Pracodawca uzależ- niał podwyżki wynagrodzeń od uzyskania wyższych cen energii. Ceny te wzrosły od 1 lutego 1998 r. Protokół rozbieżności w punkcie 5 zawierał postanowienie o pod- wyżce wynagrodzeń z dniem 1 lutego 1998 r. dla każdego pracownika o 150 zł. W marcu 1998 r. pracodawca, za zgodą KZ NSZZ „Solidarność”, wprowadził od 1 kwietnia 1998 r. dalsze podwyżki płac o 300 zł. Pismem z dnia 1 kwietnia 1998 r. Urszula M. otrzymała podwyżkę wynagrodzenia w kwocie 300 zł, a pismem z dnia 16 kwietnia 1998 r. o dalsze 150 zł. Na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu 29 kwietnia 1998 r. przez Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo – Budowlany w L. i Spółkę Cywilną „L.” od 1 maja 1998 r. zakład, po przetargu, pozwani przejęli od poprzednika – Zakładu Remontów i Modernizacji Kotłów „R.-K.”, Podstawę przetargu na dzierżawę stanowiła kalkulacja 3 kosztów sporządzona przez poprzedniego dzierżawcę, uwzględniająca podwyżki płac o 50 zł. Pozwani złożyli ofertę przetargową na dzierżawę zakładu w dniu 25 marca 1998 r. Przyjęli wprawdzie protokół rozbieżności, który zobowiązywał praco- dawcę do podwyżki wynagrodzeń o 150 zł od 1 lutego 1998 r., ale przed podpisa- niem umowy nie zostali poinformowani o wzroście wynagrodzeń po 1 kwietnia 1998 r, o kwoty od 300 do 450 zł. Tak wysoka jednorazowa podwyżka wynagrodzeń dla wszystkich pracowników musiała wpłynąć na wyniki finansowe firmy. „Pozwani czer- pali wiedzę na temat firmy z danych przedstawionych przez Wojskowy Rejonowy Za- rząd Kwaterunkowo – Budowlany – dlatego nie mogli znać wysokości wynagrodzeń pracowniczych”. Po wypowiedzeniu warunków płacy powódka miała wynagrodzenie zasadnicze 1.517 zł oraz dodatek funkcyjny; łącznie jej wynagrodzenie wynosiło 2.200 zł. Uwzględniając rynek pracy w P. nie jest to kwota mała. Brak podwyżki o 150 zł nie wydaje się uzasadnioną przyczyną rezygnacji z pracy w sytuacji panujące- go bezrobocia. Powódka zaskarżyła ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawę naru- szenie prawa materialnego, a to art. 45 § 1 KP przez niewłaściwe jego zastosowanie oraz art. 8 KP przez błędną jego wykładnię, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyro- ku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania. Skar- żąca wywodziła, że przyczyna, którą Sąd uznał za uzasadniającą zmianę warunków wynagrodzenia, jest pozorna. „Jedynym w istocie powodem zmiany warunków umowy o pracę była zmiana pracodawcy i wprowadzenie nowej polityki płacowej, co, jak podkreślił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów z dnia 15 czerwca 1993 r., I PRN 63/93, nie może uzasadniać dokonanych wypowiedzeń”. Postępowanie pozwanych powinno być ocenione „ poprzez pryzmat art. 8 Kodeksu pracy i z racji pozostawania w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego nie mogą one korzystać z ochrony”. Podwyżki wynagrodzeń nastąpiły w rezultacie sporu zbiorowego, od którego pracownicy odstąpili po zaspokojeniu ich słusznych rosz- czeń, tj. uzyskaniu podwyżki o 300 zł. Działania pozwanych były konsekwencją „zbyt nisko skalkulowanej oferty” złożonej w przetargu na eksploatację ciepłowni. Wojsko- wy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowy w L. miał obowiązek przedstawienia oferentom rzetelnych danych, co nie może obciążać pracowników. W odpowiedzi na kasację pozwani wnieśli o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 4 Skarżąca nie wskazała jako podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów pos- tępowania. W tym stanie rzeczy ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzyg- nięcia zawartego w zaskarżonym wyroku należy uznać za niewadliwe i wiążące także dla Sądu Najwyższego. Sąd drugiej instancji ustalił, że podana powódce w piś- mie z dnia 15 czerwca 1998 r. przyczyna zmiany dotychczasowych warunków płacy przez obniżenie miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego o 150 zł uzasadnia wypowiedzenie zmieniające. Skoro wypowiedzenie warunków płacy jest uzasadnione i nie narusza przepisów o wypowiadaniu umów o pracę zarzut naruszenia art. 45 § 1 KP jest bezzasadny. Poza wszystkim przepis ten nie stanowił samodzielnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Mógł być ewentualnie naruszony jedynie w powiązaniu z treścią art. 42 KP. Nie jest też usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 8 KP. Skarżąca, zarzuca- jąc Sądowi błędną wykładnię powołanego przepisu, nie uzasadniła, na czym owa błędna interpretacja polegała. Przy tym art. 8 KP nie stanowił podstawy prawnej rozs- trzygnięcia i Sąd nie dokonywał jego wykładni. Zarzut kasacyjny jest więc w tym za- kresie bezprzedmiotowy. Z uzasadnienia kasacji można wszakże wnosić, że dotyczy on w istocie niezastosowanie przez Sąd art. 8 KP. Okoliczności tej skarżąca wcześ- niej nie podnosiła. Nie wnosiła też o ocenę dokonanego jej wypowiedzenia warunków płacy w aspekcie zgodności tej czynności z zasadami współżycia społecznego. Czy Sąd nie powinien był z urzędu dokonać takiej oceny ? Nie miał takiego obowiązku. Art. 78 § 1 KP obliguje pracodawcę do ustalania wynagrodzenia za pracę stosownie do rodzaju wykonywanej przez pracownika pracy i kwalifikacji wymaganych do jej wykonywania oraz ilości i jakości świadczonej pracy. Dostosowując wysokość wynagrodzenia do ekonomicznej wartości pracy świadczonej przez pracownika, pracodawca działał w granicach prawa. Że nie nadużył uprawnienia do dokonania powódce zmiany warunków wynagrodzenia i że skorzystanie z przewidzianej pra- wem instytucji wypowiedzenia zmieniającego nie naruszało zasad współżycia spo- łecznego, wynika pośrednio z końcowego fragmentu motywów zaskarżonego wyro- ku, w których Sąd odniósł wysokość zarobków powódki po zmianie do lokalnych, ist- niejących w P. stosunków na rynku pracy i w tym kontekście ją ocenił. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================