I PKN 264/97
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia odszkodowawczego pracodawcy (Spółdzielczych Zakładów Drzewnych w likwidacji) przeciwko byłemu pracownikowi, Kazimierzowi Z., o zapłatę za niedobór tarcicy w magazynie. Sąd Wojewódzki w Rzeszowie zasądził od pozwanego połowę dochodzonej kwoty, uznając jego odpowiedzialność z tytułu winy nieumyślnej (art. 124 § 1 KP) oraz przyczynienie się pracodawcy do powstania szkody. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie utrzymał ten wyrok, oddalając apelacje obu stron. Sąd Apelacyjny uznał, że wadliwa organizacja pracy u pracodawcy, w tym wydawanie towaru bez dokumentów i brak kontroli, przyczyniły się do powstania niedoboru. Podkreślono również, że pozwany został skazany za przestępstwo nieumyślne niedoboru (art. 218 § 1 KK), a nie umyślne. Kasacja pracodawcy skierowana do Sądu Najwyższego zarzucała naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 122 KP i przepisów postępowania. Sąd Najwyższy oddalił kasację, wyjaśniając, że warunkiem odpowiedzialności materialnej pracownika na podstawie art. 122 KP jest nie tylko umyślne niedopełnienie obowiązku nadzoru, ale także objęcie wyrządzenia szkody umyślnością (zamiar bezpośredni lub ewentualny). Sąd wskazał, że skazanie za przestępstwo z art. 266 KK (poświadczenie nieprawdy w dokumentach) nie jest równoznaczne z umyślnym wyrządzeniem szkody w rozumieniu prawa pracy, gdyż mogło mieć na celu jedynie ukrycie strat, a nie ich świadome spowodowanie. Sąd Najwyższy podkreślił również, że pracodawca nie wykazał, jaka konkretnie szkoda, z jakiego tytułu i w jakiej wysokości była objęta zamiarem pozwanego, co jest konieczne do zastosowania art. 122 KP. Z tych względów kasacja została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja rozróżnienia między winą umyślną a nieumyślną pracownika w kontekście odpowiedzialności materialnej, a także znaczenie skazania karnego dla oceny winy w postępowaniu cywilnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji niedoboru w magazynie i odpowiedzialności pracownika za mienie powierzone. Wymaga indywidualnej oceny okoliczności każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umyślne niedopełnienie przez pracownika obowiązku nadzoru nad mieniem powierzonym z obowiązkiem zwrotu jest równoznaczne z umyślnym wyrządzeniem szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umyślne niedopełnienie obowiązku nadzoru nie jest równoznaczne z umyślnym wyrządzeniem szkody, jeśli wyrządzenie szkody nie było objęte zamiarem sprawcy.
Uzasadnienie
Dla przyjęcia umyślności wyrządzenia szkody konieczne jest takie działanie, którego skutek (szkoda) jest także objęty zamiarem sprawcy (bezpośrednim lub ewentualnym). Samo niedopełnienie obowiązku nie wystarcza.
Czy skazanie pracownika za przestępstwo z art. 266 KK (poświadczenie nieprawdy w dokumentach) automatycznie przesądza o umyślnym wyrządzeniu szkody w rozumieniu art. 122 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skazanie za przestępstwo z art. 266 KK nie przesądza o umyślnym wyrządzeniu szkody w rozumieniu art. 122 KP, jeśli działanie to miało na celu ukrycie strat, a nie świadome ich spowodowanie.
Uzasadnienie
Popełnienie przestępstwa z art. 266 KK, polegającego na poświadczeniu nieprawdy w dokumentach w celu zmniejszenia wartości niedoboru, jest zdarzeniem wtórnym w stosunku do już powstałej szkody i nie dowodzi umyślnego jej spowodowania.
Czy pracodawca musi wykazać konkretną wysokość szkody objętą zamiarem pracownika, aby zastosować art. 122 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracodawca musi wykazać, jaka szkoda, z jakiego dokładnie tytułu i w jakiej wysokości była objęta bezpośrednim lub ewentualnym zamiarem pracownika, aby zastosować art. 122 KP.
Uzasadnienie
Obowiązek naprawienia szkody przez pracownika nie dotyczy szkody 'jakiejkolwiek' czy 'przybliżonej', lecz szkody określonej co do wysokości, a dla zastosowania art. 122 KP kluczowe jest wykazanie, że skutek szkody był objęty zamiarem sprawcy.
Czy pracodawca może domagać się od pracownika naprawienia szkody w pełnej wysokości na podstawie art. 122 KP, jeśli nie udowodni winy umyślnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli pracodawca nie udowodni winy umyślnej pracownika, odpowiedzialność pracownika kształtuje się na podstawie art. 124 KP (wina nieumyślna).
Uzasadnienie
Art. 122 KP dotyczy szkody wyrządzonej umyślnie, podczas gdy art. 124 KP reguluje odpowiedzialność za szkodę wynikłą z winy nieumyślnej, która jest typowa dla stosunków pracy i pozwala na ograniczenie odpowiedzialności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółdzielcze Zakłady Drzewne, Spółdzielnia Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego w G. z/s w B. w likwidacji | spółka | powód |
| Kazimierz Z. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
KP art. 122
Kodeks pracy
Warunkiem odpowiedzialności materialnej pracownika jest nie tylko umyślne niedopełnienie obowiązku nadzoru, lecz także objęcie wyrządzenia szkody umyślnością (zamiar bezpośredni lub ewentualny).
KP art. 124 § 1
Kodeks pracy
Odpowiedzialność pracownika za szkodę wynikającą z winy nieumyślnej.
Pomocnicze
KP art. 124 § 3
Kodeks pracy
Możliwość zwolnienia pracownika w całości lub w części od odpowiedzialności za szkodę powstałą w powierzonym mu mieniu.
KP art. 117
Kodeks pracy
KK art. 218 § 1
Kodeks karny
Nieumyślne stworzenie możliwości powstania niedoboru.
KK art. 266 § 1
Kodeks karny
Poświadczenie nieprawdy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
KK art. 266 § 2
Kodeks karny
Poświadczenie nieprawdy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
KK art. 58
Kodeks karny
KPC art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość dopuszczenia dowodu z akt sprawy karnej przez sąd drugiej instancji.
KPC art. 299
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z przesłuchania stron.
KPC art. 393 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie kasacji.
KPC art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewykazanie przez pracodawcę, że szkoda (niedobór) była objęta zamiarem pracownika (bezpośrednim lub ewentualnym), co wyklucza zastosowanie art. 122 KP. • Skazanie pracownika za przestępstwo z art. 266 KK nie jest równoznaczne z umyślnym wyrządzeniem szkody w rozumieniu prawa pracy. • Wadliwa organizacja pracy i zaniedbania pracodawcy przyczyniły się do powstania szkody.
Odrzucone argumenty
Pracownik umyślnie wyrządził szkodę, co uzasadnia jego odpowiedzialność w pełnej wysokości na podstawie art. 122 KP. • Skazanie za przestępstwo z art. 266 KK świadczy o umyślności działania pracownika. • Pracodawca wykazał szkodę i jej wysokość, a pracownik ponosi odpowiedzialność.
Godne uwagi sformułowania
Warunkiem odpowiedzialności materialnej pracownika na podstawie art. 122 KP jest nie tylko umyślne niedopełnienie przez niego obowiązku nadzoru nad mieniem powierzonym mu z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się, lecz także objęcie wyrządzenia szkody umyślnością (zamiar bezpośredni lub ewentualny). • Umyślne wyrządzenie szkody ma zatem miejsce wtedy, gdy pracownik objął następstwa swego działania zamiarem bezpośrednim lub ewentualnym. • Obowiązek naprawienia przez pracownika szkody nie dotyczy 'jakiejkolwiek' czy 'przybliżonej' szkody, lecz szkody określonej co do wysokości.
Skład orzekający
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
przewodniczący-sprawozdawca
Adam Józefowicz
członek
Andrzej Wasilewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja rozróżnienia między winą umyślną a nieumyślną pracownika w kontekście odpowiedzialności materialnej, a także znaczenie skazania karnego dla oceny winy w postępowaniu cywilnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niedoboru w magazynie i odpowiedzialności pracownika za mienie powierzone. Wymaga indywidualnej oceny okoliczności każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie precyzyjnie rozgranicza winę umyślną od nieumyślnej w kontekście odpowiedzialności pracownika, co jest kluczowe dla wielu spraw pracowniczych. Wyjaśnia też, jak wyrok karny wpływa na postępowanie cywilne.
“Czy pracownik, który popełnił błąd w dokumentach, zawsze odpowiada za szkodę umyślnie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 311 719 547 PLN
odszkodowanie: 155 859 773,5 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.