I PKN 26/97

Wyrok z dnia 7 marca 1997 r. I PKN 26/97 Ustawowe okreœlenie "grupa zawodowa" u¿yte w art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwi¹zywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotycz¹cych zak³adu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.) obejmuje nie tylko zespó³ pracowników wykonuj¹cych œciœle okreœlony zawód (lekarz, kierowca), b¹dŸ pracowników spe³niaj¹cych w zak³adzie pracy takie same funkcje (czynnoœci), ale równie¿ pracowników o podobnych kwalifikacjach realizuj¹cych okreœlone zbli¿one rodzajowo zadania. Zaliczenie pracowników do tej samej grupy zawodowej zale¿y tak¿e od charakteru zak³adu pracy, rodzaju wykonywanych zadañ i wymaganego przygotowania pracowników. Przewodnicz¹cy Prezes SN: Jan Wasilewski (sprawozdawca), Sêdziowie SN: Józef Iwulski, Kazimierz Jaœkowski. S¹d Najwy¿szy, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 1997 r. sprawy z powództwa Ewy P. przeciwko Muzeum Okrêgowemu w K. o nawi¹zanie stosunku pracy, na skutek kasacji pozwanego od wyroku S¹du Wojewódzkiego-S¹du Pracy i Ubezpieczeñ Spo³ecznych w Koszalinie z dnia 31 paŸdziernika 1996 r. [...] o d d a l i ³ kasacjê. U z a s a d n i e n i e Powódka Ewa P. wnios³a o zobowi¹zanie Muzeum Okrêgowego w K. do nawi¹zania z ni¹ stosunku pracy na stanowisku bibliotekarki. S¹d Rejonowy-S¹d Pracy w Koszalinie nakaza³ pozwanemu Muzeum zatrudnienie powódki na stanowisku kustosza biblioteki muzealnej w wymiarze po³owy etatu. S¹d ten ustali³, ¿e powódka by³a zatrudniona w pozwanym Muzeum od 1 paŸdziernika 1987 r. do 31 sierpnia 1995 r. w dziale etnograficznym kolejno na stanowiskach sta¿ysty, asystenta i adiunkta. Pozwane Muzeum rozwi¹za³o z powódk¹ umowê o pracê z dniem 31 sierpnia 1995 r. ze wzglêdów okreœlonych w ustawie z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwi¹zywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotycz¹cych zak³adu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.). Powódka w piœmie do pozwanego Muzeum z 14 wrzeœnia 1995 r. wyrazi³a gotowoœæ ponownego podjêcia pracy w tym zak³adzie. W dniu 15 kwietnia 1996 r. w bibliotece Muzeum zosta³a zatrudniona na pó³ etatu inna osoba, z wykszta³ceniem magistra etnografii, identycznym z wykszta³ceniem powódki. Powódka ponownie zwróci³a siê do dyrektora Muzeum z oœwiadczeniem o gotowoœci podjêcia pracy. S¹d Rejonowy-S¹d Pracy uzna³, ¿e ustalony stan faktyczny uzasadnia ¿¹danie powódki ponownego jej zatrudnienia w pozwanym Muzeum na stanowisku kustosza biblioteki na podstawie art. 12 powo³anej wy¿ej ustawy. Skoro Muzeum na tym stanowisku zatrudni³o osobê o takim samym wykszta³ceniu jakie ma powódka, to jej pracê na poprzednim stanowisku w dziale etnograficznym i pracê w bibliotece muzealnej nale¿y zaliczyæ do tej samej grupy zawodowej. S¹d Wojewódzki-S¹d Pracy i Ubezpieczeñ Spo³ecznych w Koszalinie oddali³ apelacjê pozwanego Muzeum od wyroku S¹du Rejonowego-S¹du Pracy. S¹d Wojewódzki stwierdzi³, ¿e pracodawca rozwi¹zuj¹c z pracownikiem umowê o pracê z przyczyn okreœlonych w ustawie z dnia 28 grudnia 1989 r. musi siê liczyæ z obowi¹zkiem ponownego zatrudnienia takiego pracownika, je¿eli zostan¹ spe³nione warunki wskazane w art. 12 tej ustawy. Pozwane Muzeum po rozwi¹zaniu umowy o pracê z powódk¹, przed up³ywem roku, zatrudni³o osobê, legitymuj¹c¹ siê - podobnie jak powódka - tytu³em magistra etnografii. Zatrudniona pracownica wprawdzie ukoñczy³a 30 godzinne przeszkolenie bibliotekarskie, ale podobne wiadomoœci uzyska³a powódka na trzecim roku studiów, w ramach zajêæ z podstaw informacji naukowej. O tym zaœ, czy praca adiunkta w dziale etnograficznym i praca kustosza biblioteki nale¿¹ do tej samej grupy zawodowej w rozumieniu art. 12 ustawy przes¹dzaj¹ warunki i specyfika pozwanego Muzeum. Fakt, ¿e w tym Muzeum na jednoosobowym stanowisku pracownika biblioteki zatrudniono osobê o takich samych kwalifikacjach, jakie ma powódka, uzasadnia zaliczenie obu tych stanowisk do jednej grupy zawodowej. S¹d Wojewódzki na podstawie tabeli wymagañ kwalifikacyjnych do pracy w Muzeum i jego schematu organizacyjnego ustali³ trzy grupy zawodowe: pracowników merytorycznych z wykszta³ceniem specjalistycznym, pracowników administracyjnych i pra- cowników obs³ugi. W kasacji pozwane Muzeum na podstawie art. 3931 pkt 1 i 2 KPC zarzuci³o zaskar¿onemu wyrokowi naruszenie art. 12 powo³anej wy¿ej ustawy oraz art. 233 KPC. Kasacja zawiera wniosek o zmianê zaskar¿onego wyroku i oddalenie powództwa, albo uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy S¹dowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania. Skar¿¹cy twierdzi³, ¿e ponowne zatrudnienie pracownika na podstawie art. 12 ustawy z 28 grudnia 1989 r. oznacza powtórzenie (wznowienie) w zakresie zatrudnienia stanu istniej¹cego przed zwolnieniem grupowym. W Muzeum nie odtworzono zlikwidowanego stanowiska pracy powódki, a stan zatrudnienia systematycznie siê zmniejsza. Wadliwy jest te¿, dokonany przez S¹d Wojewódzki, podzia³ na grupy zawodowe. Wykonanie wyroku S¹du Rejonowego spowodowa³o zatrudnienie powódki na stanowisku kustosza biblioteki, co stanowi awans w stosunku do poprzednio zajmowanego stanowiska adiunkta, mimo ¿e do pracy na tym nowym stanowisku nie ma ona przygotowania zawodowego. Ocena kwalifikacji powódki do pracy w bibliotece muzealnej zosta³a dowolnie dokonana przez S¹d Wojewódzki. Powódka wnios³a o oddalenie kasacji. S¹d Najwy¿szy zwa¿y³, co nastêpuje: Kasacja jest nieuzasadniona. Zarzut naruszenia art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwi¹zywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotycz¹cych zak³adu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.) dotyczy wadliwej - w przekonaniu skar¿¹cego - oceny orzekaj¹cych S¹dów, co do spe³nienia siê wskazanego w tym przepisie warunku ponownego zatrudnienia przez Muzeum innego pracownika w tej samej grupie zawodowej, do której nale¿a³oby zaliczyæ poprzednie zatrudnienie powódki. Stanowisko skar¿¹cego co do sensu ustawowego zwrotu "ponownego zatrudnienia pracowników w tej samej grupie zawodowej" jest nietrafne nawet przy zastosowaniu tylko wyk³adni jêzykowej rozwa¿anego przepisu. Zatrudnienie w tej samej grupie zawodowej na pewno nie mo¿e byæ rozumiane w¹sko jako zatrudnienie wy³¹cznie na zlikwidowanym i nastêpnie przywróconym stanowisku zajmowanym poprzednio przez pracownika. Nie jest te¿ to¿same z zatrudnieniem na stanowisku równorzêdnym ani zatrud- nieniem na poprzednich warunkach. U¿yte w art. 12 ustawy okreœlenie "w tej samej grupie zawodowej" nie zosta³o zdefiniowane i powinno byæ interpretowane z uwzglêdnieniem okolicznoœci konkretnej sprawy oraz intencji ustawodawcy, ustanawiaj¹cego prawo pracownika do ¿¹dania ponownego zatrudnienia w zak³adzie pracy, z którego zosta³ zwolniony na podstawie przepisów tej ustawy. Grupa zawodowa mo¿e byæ rozumiana jako zespó³ pracowników legitymuj¹cych siê szczególnymi uprawnieniami do wykonywanej pracy (kierowca, lekarz), b¹dŸ te¿ zespó³ wykonuj¹cy w zak³adzie takie same lub podobne rodzajowo czynnoœci (funkcje), a tak¿e grono pracowników o podobnym wykszta³ceniu i kwalifikacjach potrzebnych dla realizacji skonkretyzowanych zadañ zak³adu pracy. Ocena, czy nast¹pi³o zatrudnienie w tej samej grupie zawodowej - jak s³usznie stwierdzi³ S¹d Wojewódzki - zale¿y te¿ od sytuacji konkretnego zak³adu pracy, jego charakteru, rodzaju wykonywanych zadañ i wymaganego przygotowania pracowników. Przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. mia³y na celu u³atwienie zak³adom pracy dostosowania siê do nowych warunków ekonomicznych, dokonania niezbêdnych dla prawid³owego funkcjonowania zmian organizacyjnych oraz racjonalizacji zatrudnienia, ale tak¿e zabezpieczenie prawa powrotu do pracy zwolnionego pracownika, gdy odpad³y przyczyny rozwi¹zania z nim stosunku pracy. Ten cel ustawy uzasadniaj¹cy okreœlone preferencje dla zwolnionych pracowników nale¿y równie¿ uwzglêdniæ przy wyk³adni jej art. 12. Powódka w pozwanym Muzeum zajmowa³a stanowisko adiunkta i spe³nia³a istotne funkcje merytoryczne. Jej przygotowanie teoretyczne i wieloletnia praca w Muzeum nakazuj¹ uznaæ, ¿e ma ona niezbêdne przygotowanie do pracy w specjalistycznej bibliotece muzealnej. To, ¿e w warunkach muzeum regionalnego osoby zatrudnione na stanowiskach etnografa i kustosza biblioteki naukowej tego muzeum mo¿na zaliczyæ do tej samej grupy zawodowej jest uzasadnione. Przede wszystkim dlatego, ¿e obowi¹zki w niewielkiej specjalistycznej bibliotece, nie wymagaj¹ce nawet zatrudnienia na pe³nym etacie, mog¹ byæ nale¿ycie spe³nione bez szczególnego przeszkolenia z zakresu bibliotekarstwa, natomiast ze wzglêdu na charakter tej biblioteki, istotniejsze jest wykszta³cenie etnograficzne i doœwiadczenie w pracy etnografa. Zdarza siê, ¿e w ma³ych muzeach bibliotekê zawodow¹ prowadzi jeden z pracowników merytorycznych muzeum. Ponowne zatrudnienie pracownika w tej samej grupie zawodowej nie oznacza ani identycznoœci treœci stosunku pracy w zakresie stanowiska ani te¿ wynagrodzenia. S¹d Rejonowy okreœli³ stanowisko pracy powódki i wymiar czasu pracy. Wysokoœæ wynagrodzenia ustal¹ strony z uwzglêdnieniem obowi¹zuj¹cych przepisów p³acowych. S¹d Najwy¿szy stwierdzi³, ¿e zaskar¿ony wyrok, jak i poprzedzaj¹cy go wyrok S¹du Rejonowego nie naruszaj¹ art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwi¹zywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotycz¹cych zak³adu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw. Zarzut naruszenia art. 233 KPC nie móg³ odnieœæ skutku, poniewa¿ podstawê kasacji stanowi¹ tylko takie uchybienia przepisów postêpowania, które mog³y mieæ istotny wp³yw na wynik sprawy (art. 3931 pkt 2 KPC). Takiego skutku, wobec innych ustaleñ w sprawie, nie mo¿e wywo³aæ pogl¹d S¹du Wojewódzkiego, i¿ zajêcia na studiach z podstaw informacji naukowej spowodowa³y uzyskanie przez powódkê kwalifikacji do pracy w bibliotece, nawet je¿eli takie stwierdzenie, oceniaj¹c abstrakcyjnie, by³oby dyskusyjne. Z tych przyczyn S¹d Najwy¿szy oddali³ kasacjê na podstawie art. 39312 KPC. N o t k a Z dotychczas publikowanych orzeczeñ dotycz¹cych wyk³adni art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o sz czególnych zasadach rozwi ¹zyw ania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotycz¹cych zak³adu pracy oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.) nale¿y wskazaæ uchwa³ê z dnia 22 lutego 1994 r., I PZP 2/94 (OSNAPIUS 1994 nr 1 poz. 5, OSNCP 1994 z. 9 poz. 173, OSP 1995 z. 3 poz. 49 z glos¹ I. Sierockiej, PiZS 1995 nr 2 s. 67 z glos¹ M. Gersdorf), wed³ug której na podstawie art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. pracownikowi przys³uguje roszczenie o nawi¹ zanie stosunku pracy w razie, gdy zak³ad pracy rozwi¹za³ z nim stosunek pracy, a nastêpnie zatrudnia w tej samej grupie zawodowej innego pracownika; zak³ad pracy nie mo¿e odmówiæ nawi¹ zania stosunku pracy z takim pracownikiem z uwagi na dokonanie oceny jego kwalifikacji i przydatnoœci do pracy ani te¿ ze wzglêdu na zatrudnienie na tym stanowisku innego pracownika. ========================================