I PKN 253/99

Wyrok z dnia 7 września 1999 r. I PKN 253/99 Pracownicy (emeryci), którzy w momencie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego nie byli już w nim zatrudnieni, nie są uprawnieni do korzystania ze środków przekazywanych w razie jego sprzedaży do zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komer- cjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, Dz.U. Nr 118, poz. 561 ze zm.). Przewodniczący: SSN Walerian Sanetra, Sędziowie: SN Jadwiga Skibińska- Adamowicz, SA Katarzyna Gonera (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 września 1999 r. sprawy z powódz- twa Teresy C. przeciwko O. Zakładom Drobiarskim „I.” S.A. w O. o ustalenie, że po- wódka jest uprawniona do korzystania z funduszu socjalnego, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo- łecznych w Olsztynie z dnia 27 listopada 1998 r. [...] z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił apelację powódki od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Olsztynie z dnia 4 sierpnia 1998 r. [...], nie obciążając powódki kosztami postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Olsztynie, wyrokiem z dnia 4 sierpnia 1998 r., od- dalił powództwo Teresy C. o zobowiązanie strony pozwanej – O. Zakładów Drobiars- kich „I.” SA w O. do ujęcia powódki w wykazie osób uprawnionych do korzystania ze zwiększonego zakładowego funduszu świadczeń socjalnych powstałego na mocy art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsię- biorstw państwowych (Dz.U. Nr 118, poz. 561 ze zm.). Sąd Rejonowy ustalił, że po- wódka była zatrudniona w przedsiębiorstwie państwowym pod nazwą Zakłady Mięs- ne w O. od 13 maja 1971 r. do 31 marca 1997 r. Stosunek pracy został rozwiązany 2 na mocy porozumienia stron z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Od 2 kwietnia 1997 r. powódka przebywała na stałym zasiłku przedemerytalnym z możli- wością uzyskania świadczeń emerytalnych w 2001 r. Na podstawie umowy sprzeda- ży z dnia 3 marca 1998 r. [...] mienie zlikwidowanego przedsiębiorstwa państwowego Zakłady Mięsne w O. zostało sprzedane stronie pozwanej, zbywcą był organ za- łożycielski. W umowie strona pozwana jako nabywca zobowiązała się wpłacić na wy- odrębniony rachunek bankowy kwotę 525.000 złotych, stanowiącą 15 % wynegocjo- wanej ceny sprzedaży, tytułem wpłaty na fundusz socjalny przeznaczony jedynie dla pracowników zatrudnionych w zbywanym przedsiębiorstwie w dniu 25 maja 1997 r. W uchwale z 9 maja 1998 r. byli pracownicy byłych Zakładów Mięsnych w O. ustalili sposób i zasady podziału powyższej kwoty. Sąd Rejonowy ocenił, że powódka nie jest osobą uprawnioną do korzystania ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych utworzonego na podstawie umowy z 3 marca 1998 r., albowiem nie spełnia ustawowych warunków do otrzymania świadczeń z tego funduszu. Z art. 8 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (jed- nolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 ze zm.) wynika, że przy spełnieniu okreś- lonych przesłanek do korzystania z jego zasobu uprawnione są osoby wymienione w art. 2 pkt 5, w szczególności pracownicy i ich rodziny, emeryci i renciści - byli pra- cownicy i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał w regulaminie prawo korzystania ze świadczeń socjalnych. Powódka nie jest osobą uprawnioną ani na podstawie ustawy, ani na podstawie regulaminu, albowiem po rozwiązaniu sto- sunku pracy nie przeszła na emeryturę, a jedynie nabyła uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego. Postanowienia ustawy rozciągające uprawnienia do korzystania z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych również na emerytów i rencistów bę- dących byłymi pracownikami należy rozumieć ściśle i nie można tej grupy rozszerzać na inne osoby. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie, wyro- kiem z dnia 27 listopada 1998 r., uwzględniając apelację powódki zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego i ustalił, że powódka ma prawo do świadczeń z wyodręb- nionego funduszu świadczeń socjalnych dla pracowników byłych Zakładów Mięsnych w O. wynikającego z aktu notarialnego [...] (chodzi o umowę sprzedaży mienia zlik- widowanego przedsiębiorstwa państwowego Zakłady Mięsne w O. z dnia 3 marca 1998 r.). Sąd Wojewódzki ustalił, że od 11 września 1998 r. - a więc już po wydaniu wyroku przez Sąd Rejonowy - przyznano powódce stałą rentę z tytułu częściowej 3 niezdolności do pracy. Sąd ocenił, że w tej sytuacji zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych powódka ma prawo do korzystania z funduszu świadczeń socjalnych strony pozwanej, w tym rów- nież z funduszu wyodrębnionego na podstawie umowy sprzedaży mienia zlikwido- wanego przedsiębiorstwa państwowego z 3 marca 1998 r. Uwzględniając apelację powódki Sąd Wojewódzki uznał, że postanowienia wskazanej umowy sprzedaży, zwłaszcza jej § 5, oparte są na treści art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. W umowie wskazuje się, że wpłata 15 % ceny nabycia mienia zlikwidowanego przedsiębiorstwa następuje na fundusz socjalny, zaś zasady korzystania z wyodrębnionej części funduszu so- cjalnego ma określić regulamin uchwalony przez uprawnionych pracowników lub ich reprezentację. Postanowienia umowy sprzedaży oraz regulaminu zawierają zastrze- żenie, że fundusz jest przeznaczony wyłącznie dla pracowników, którzy byli zatrud- nieni w zbywanym przedsiębiorstwie w dniu 25 maja 1997 r. Powódka nie była już wówczas zatrudniona w Zakładach Mięsnych w O. Sąd Wojewódzki ocenił, że o ile dopuszczalne było wyodrębnienie u strony pozwanej pewnej ustanowionej, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 48 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, części funduszu socjalnego dla pracow- ników byłych Zakładów Mięsnych w O., o tyle nie znajduje uzasadnienia prawnego ograniczenie kręgu osób uprawnionych do korzystania z tego funduszu do pracowni- ków zatrudnionych w tych Zakładach w dniu 25 maja 1997 r. Ograniczenie takie nie ma bowiem żadnego oparcia w ustawie z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym fundu- szu świadczeń socjalnych, która wyraźnie określa w art. 2 pkt 5 krąg osób uprawnio- nych do korzystania z funduszu, a powódka w tym kręgu się mieści (po nabyciu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy). Wspomniane ograniczenie nie wynika także z ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Wobec tego należało je uznać za niedopuszczalne i stwierdzić, że do korzystania z wyodrębnionego funduszu mają prawo pracownicy oraz byli pracownicy Zakładów Mięsnych w O., którzy mają w ogóle prawo do korzys- tania z funduszu świadczeń socjalnych. Kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego wniosła strona pozwana, opierając ją na podstawie naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowa- nie (art. 3931 pkt 1 KPC), polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd Wojewódzki, że sprzedaż przedsiębiorstwa państwowego Zakłady Mięsne w O. odbywała się w 4 trybie ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsię- biorstw państwowych (Dz.U. Nr 118, poz. 561 ze zm.) i w związku z tym miał zasto- sowanie art. 48 ust. 3 tej ustawy, a nie na podstawie art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298 ze zm.) w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. Strona pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego roz- poznania Sądowi drugiej instancji albo o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy. Ten ostatni wniosek należało potraktować jako żądanie zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego od- dalającego powództwo. W uzasadnieniu kasacji skarżąca podniosła, że umowa sprzedaży mienia zlik- widowanego przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Zakłady Mięsne w O. na rzecz O. Zakładów Drobiarskich „I.” SA w O. dokonana aktem notarialnym z dnia 3 marca 1998 r. [...] odbyła się na podstawie art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. W związku z tym błędnie Sąd Wojewódzki przyjął, że zapis § 5 umowy sprzedaży oparty został na art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komer- cjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Tymczasem wolą stron umowy sprzedaży (Wojewody O. jako organu założycielskiego zlikwidowanego przedsię- biorstwa państwowego Zakłady Mięsne w O. oraz strony pozwanej) było wyodręb- nienie pewnej sumy środków pieniężnych i przeznaczenie jej dla pracowników zlikwi- dowanych Zakładów Mięsnych w O., ażeby zrekompensować im następstwa prywa- tyzacji przeprowadzonej w trybie, który nie przewiduje dla nich żadnych korzyści z tego tytułu, i złagodzić skutki procesu prywatyzacyjnego. W umowie przedwstępnej poprzedzającej umowę sprzedaży strony zawarły postanowienie, zgodnie z którym nabywca zobowiązał się wpłacić na wyodrębnioną część funduszu socjalnego okreś- loną kwotę, z której korzystać mieli tylko pracownicy zatrudnieni w sprzedawanym przedsiębiorstwie w dniu zawarcia umowy sprzedaży. Ustanowienie takiego fundu- szu - wykraczające poza regulacje zawarte w ustawie z dnia 13 lipca 1990 r. o pry- watyzacji przedsiębiorstw państwowych - i ograniczenie kręgu osób, które mogły z niego korzystać, mieściło się w zakresie swobody umów i nie naruszało powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Określenie w umowie sprzedaży, że tworzy się wyodrębniony fundusz socjalny, miało jedynie znaczenie techniczne, gdyż przed- 5 miotem uzgodnień między stronami umowy sprzedaży było przelanie środków przez- naczonych dla wąsko i precyzyjnie określonej grupy kilkuset osób fizycznych na wyodrębniony rachunek bankowy nie będący rachunkiem, na którym lokowane są środki właściwego funduszu świadczeń socjalnych strony pozwanej. Zbieżność pos- tanowień § 5 umowy sprzedaży z treścią art. 48 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych wzięła się stąd, że w okresie trwania procedury prywatyzacyjnej przez nagłośnienie sprawy przywilejów dla pracowników wytworzono u nich nastroje wyczekiwania na wypłatę dodatkowych środków, a nie wiedzieli oni, że likwidacja Zakładów Mięsnych w O. odbywa się w trybie ustawy, która takich przywilejów nie przewidywała. Wyrok Sądu Wojewódzkie- go oznacza, że krąg osób uprawnionych do świadczeń z wyodrębnionego funduszu świadczeń socjalnych poszerzyłby się o wszystkich pracowników zatrudnionych w zlikwidowanych Zakładach Mięsnych w O. przed dniem 25 maja 1997 r., a także wszystkich emerytów i rencistów tych Zakładów, a nie taka była intencja i wola stron umowy sprzedaży. Dokonując zakupu mienia zlikwidowanych Zakładów Mięsnych w O. strona pozwana przejęła również - zgodnie z art. 551 KC - zobowiązania i obcią- żenia związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, w tym również wypracowany przez pracowników Zakładów Mięsnych w O. fundusz świadczeń socjalnych oraz wynikające z tego funduszu prawa i obowiązki. Nikt nie odebrał powódce - jako by- łemu pracownikowi, a obecnie renciście - partycypowania w podziale tego funduszu. Jest to jednak fundusz świadczeń socjalnych sensu stricto podlegający rygorom ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. Nr 70, poz. 335 ze zm.) i nie można zasad dotyczących tego funduszu stosować do funduszu utworzonego na podstawie § 5 umowy sprzedaży z 3 marca 1998 r., który jest przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest uzasadniona, co dotyczy zwłaszcza niewłaściwego zastosowania art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przed- siębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 118, poz. 561, ze zm.). Prywatyzacja Zakładów Mięsnych w O., których powódka była pracownikiem do 31 marca 1997 r., odbyła się według przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298 ze zm.), na co 6 wskazują nie tylko niezakwestionowane przez powódkę twierdzenia faktyczne strony pozwanej, ale przede wszystkim treść umowy sprzedaży posługującej się sformuło- waniami wskazującymi na prywatyzację w drodze likwidacji. Z treści umowy sprzedaży zawartej w dniu 3 marca 1998 r. [...] wynika, że sprzedaży mienia zlikwidowanego przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Zakła- dy Mięsne w O. dokonał w imieniu Skarbu Państwa Wojewoda O. jako organ założy- cielski tego przedsiębiorstwa. W świetle powyższego ustalenia faktycznego należy podzielić stanowisko strony pozwanej, że sprzedaż mienia zlikwidowanego przedsię- biorstwa państwowego odbyła się na podstawie art. 41 ust. 1 w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw pańs- twowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298 ze zm.). Pomimo, że do zbycia mienia zlikwidowa- nych Zakładów Mięsnych w O. doszło już w chwili obowiązywania ustawy z 30 sierp- nia 1996 r. o komercjalizacji i po utracie mocy obowiązującej ustawy z 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji, do umowy sprzedaży zawartej 3 marca 1998 r. należało zastoso- wać przepisy ustawy z 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji, co wynika bezpośrednio z tre- ści art. 64 ust. 1 ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji, który nakazuje w sprawach wszczętych na podstawie przepisów rozdziału 4 ustawy z 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji (art. 37 - 43 tej ustawy) stosować przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że proces prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego w drodze likwidacji, wszczęty na podstawie przepisów rozdziału 4 ustawy z 13 lipca 1990 r. o prywaty- zacji, powinien być dokończony z zastosowaniem przepisów dotychczasowych. Powyższe stwierdzenia prowadzą do wniosku, że słusznie kasacja zarzuca, iż niewłaściwie Sąd Wojewódzki odwołał się do treści art. 48 ust. 3 ustawy z 30 sierpnia 1996 r., gdyż przepis ten w ogóle nie miał zastosowania w tym sposobie prywatyza- cji, jaki został przeprowadzony w odniesieniu do Zakładów Mięsnych w O. Odwołanie się przez Sąd Wojewódzki do treści art. 48 ust. 3 ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o ko- mercjalizacji było w tych warunkach nieusprawiedliwione, albowiem brak podstaw faktycznych do zastosowania tego przepisu. Treść postanowień § 5 cz. I pkt 2 umowy sprzedaży zawartej 3 marca 1998 r. faktycznie jest zbliżona do konstrukcji art. 48 ust. 3 ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji. Przyczyny zbieżności brzmienia postanowień umowy z treścią wska- zanego przepisu zostały wyczerpująco i przekonywająco wyjaśnione w kasacji. Strony umowy sprzedaży - Wojewoda O. działający w imieniu Skarbu Państwa oraz O. Zakłady Drobiarskie „I.” SA w O. - mogły zawrzeć w umowie tego rodzaju posta- 7 nowienie. Mieściło się ono w zakresie swobody umów i nie naruszało obowiązują- cych przepisów prawa. Zbieżność wskazanego postanowienia umowy z treścią art. 48 ust. 3 ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji nie oznacza jednak, że do procesu prywatyzacji Zakładów Mięsnych w O. znajduje zastosowanie ten albo inne przepisy wskazanej ustawy lub że przepis ten stanowi podstawę do uwzględnienia żądań powódki zgłoszonych w rozpoznawanej sprawie. Z postanowień umowy sprzedaży byłego zakładu pracy powódki podlegające- go likwidacji, zwłaszcza z treści § 5 cz. I ust. 2 tej umowy - ocenionych w kategoriach zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego oraz zasadą swobody umów - nie wynikają dla powódki żadne uprawnienia, bo niewątpliwie nie spełnia ona warunku pozostawania w stosunku zatrudnienia w dacie wskazanej w tym postano- wieniu umownym. Prywatyzacja Zakładów Mięsnych w O. została przeprowadzona w trybie określonym w rozdziale 4. ustawy z 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji. Ustawa ta nie zawierała w ogóle odpowiednika art. 48 ust. 3 ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komer- cjalizacji, a zatem nie przewidywała takiego instrumentu złagodzenia skutków proce- su prywatyzacyjnego w stosunku do pracowników prywatyzowanego przedsiębiors- twa państwowego, jaki wynika z regulacji zawartej w tym przepisie. Przewidywała w pewnych sytuacjach możliwość nabycia przez pracowników akcji na uprzywilejowa- nych zasadach, nie zaś ich udział w funduszu świadczeń socjalnych w utworzonym w związku z prywatyzacją przez nowego pracodawcę. Stąd też zawarte w pozwie żą- danie powódki dotyczące zobowiązania strony pozwanej do „ujęcia powódki w wyka- zie osób uprawnionych do korzystania ze zwiększonego zakładowego funduszu świadczeń socjalnych powstałego na mocy art. 48 ust. 3 ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji” nie może zostać uwzględnione. Nabywając mienie zlikwidowanych Zakładów Mięsnych w O. strona pozwana przejęła - stosownie do treści art. 551 KC i w ramach tego, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa w ujęciu przedmiotowym - rów- nież zakładowy fundusz świadczeń socjalnych istniejący w Zakładach Mięsnych w O., do skorzystania z którego powódka miała uprawnienia jako rencista - były pra- cownik tego przedsiębiorstwa. Tego uprawnienia powódki strona pozwana nie kwes- tionowała i nie było ono przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie. Art. 48 ust. 3 ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji nie określa kręgu osób uprawnionych do korzystania ze środków, jakie kupujący przedsiębiorstwo państwowe przekazuje w trybie przewidzianym w tym przepisie na zakładowy fun- 8 dusz świadczeń socjalnych. Art. 48 ust. 3 wskazanej ustawy stanowi jedynie o tym, że określone środki mają zasilić zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. Nie można zakładać, że do skorzystania ze świadczeń z zakładowego funduszu świad- czeń socjalnych, o którym mowa w art. 48 ust. 3, uprawnione są osoby wskazane w art. 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji. Art. 2 pkt 5 zawiera, co prawda, ustawową definicję pojęcia „uprawnieni pracownicy”, ale o osobach takich ustawa z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji wspomina jedynie przy regulacji uprawnień pracowników do nabywania akcji na uprzywilejowanych zasadach (art. 36, art. 38, art. 49 ust. 4 i art. 63 ustawy), nie zaś przy zasilaniu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych dodatkowymi środkami przez kupującego prywatyzowane przedsiębiorstwo państwowe. Wynika z tego, że nawet gdyby prywatyzacja Zakładów Mięsnych w O. odbywała się w trybie art. 48 ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercja- lizacji, nie musiałoby to wcale oznaczać, że powódka - jako były pracownik Zakładów Mięsnych w O., nie zatrudniony już w momencie sprzedaży tego przedsiębiorstwa w ramach procesu prywatyzacyjnego - uzyskałaby uprawnienie do świadczeń z zakła- dowego funduszu świadczeń socjalnych utworzonego stosownie do postanowień art. 48 ust. 3 wskazanej ustawy. Skoro przepis ten nie określa kręgu osób uprawnionych do korzystania z funduszu, trzeba się odwołać do przepisów ogólnych, w tym przy- padku do przepisów ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świad- czeń socjalnych (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r., Nr 70, poz. 335 ze zm.). Z ustawy tej wynika, że pracodawca tworzy zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, do ko- rzystania z którego uprawnione są osoby wskazane w art. 2 pkt 5. Uprawnionymi są między innymi pracownicy oraz byli pracownicy, a obecnie emeryci i renciści tego pracodawcy, który tworzy fundusz. Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych nie reguluje sytuacji byłych pracowników, a obecnie emerytów i rencistów, tego zakładu pracy, który przestał istnieć, bo został zlikwido- wany. W takiej sytuacji znajduje się powódka, która jest rencistką - byłym pracowni- kiem zlikwidowanego i nie istniejącego już przedsiębiorstwa państwowego Zakłady Mięsne w O. Powódka ubiega się o stwierdzenie jej uprawnień do korzystania ze świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych utworzonego przez stronę pozwaną – O. Zakłady Drobiarskie „I.” SA w O., podczas gdy strona pozwana nigdy nie była pracodawcą powódki, a zatem w relacjach między powódką i stroną pozwa- ną nie ma zastosowania wprost art. 2 pkt 5 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Sytuację pracowników zlikwidowanych Zakładów 9 Mięsnych w O., którzy byli zatrudnieni w tym zakładzie pracy w chwili sprzedaży mie- nia likwidowanego przedsiębiorstwa państwowego stronie pozwanej, reguluje art. 231 KP. Pracownicy zlikwidowanych Zakładów Mięsnych w O., którzy stali się na mocy art. 231 KP pracownikami strony pozwanej, mają prawo korzystać ze świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych tworzonego przez tego nowego pracodawcę, co wynika bezpośrednio z art. 2 pkt 5 ustawy z 4 marca 1994 r. o zak- ładowym funduszu świadczeń socjalnych. Powódka nie jest objęta regulacją wyni- kająca z art. 231 KP, albowiem przepis ten reguluje wyłącznie sytuację prawną pra- cowników w razie przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę, nie reguluje nato- miast sytuacji byłych pracowników tego zakładu pracy, w tym emerytów i rencistów. Z przepisów dotyczących prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych nie wynika jakaś ogólna zasada, zgodnie z którą nabywca prywatyzowanego przedsiębiorstwa miałby „przejąć” nie tylko pracowników zatrudnionych w tym przedsiębiorstwie w chwili jego nabywania, ale także wszystkich byłych pracowników tego przedsiębiorstwa, w tym jego emerytów i rencistów (por. art. 44 ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji nakazujący odpowiednie stosowanie art. 231 KP). Nie można oczywiście wykluczyć, że umowa sprzedaży przedsiębiorstwa (za- warta np. w trybie art. 48 ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji) przewidywać będzie uwzględnienie przez nowego pracodawcę (nabywcę prywatyzowanego przedsiębiorstwa) uprawnień emerytów i rencistów zbywanego zakładu pracy, musi to jednak wynikać z treści tej umowy. Tworzenie przez pracodawcę zakładowego funduszu świadczeń socjalnych jest instrumentem realizacji obowiązku pracodawcy wynikającego z art. 16 KP i art. 94 pkt 8 KP. Przepisy Kodeksu pracy w miejscu, w którym mówi się o uprawnieniach socjalnych pracowników i obowiązkach pracodawcy dotyczących zaspokajania po- trzeb socjalnych pracowników, nie wspominają o emerytach i rencistach, albowiem w ogóle wątpliwe jest, czy w ramach ekwiwalentności świadczeń wynikających ze sto- sunku pracy mieści się opieka socjalna nad byłymi pracownikami - emerytami i rencistami oraz ich rodzinami. Przepisy o zakładowym funduszu świadczeń socjal- nych dotyczą z jednej strony pracodawcy, który ten fundusz tworzy, z drugiej zaś strony pracowników tego pracodawcy oraz emerytów i rencistów będących byłymi pracownikami tego pracodawcy. Przepisy te nie regulują natomiast tego, czy emeryt lub rencista zlikwidowanego zakładu pracy może korzystać z funduszu socjalnego utworzonego przez innego pracodawcę i istniejącego w zupełnie innym zakładzie 10 pracy, w którym emeryt lub rencista nie był nigdy zatrudniony i nie stał się jego pra- cownikiem w trybie art. 231 KP. W przepisach ustaw z 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw pańs- twowych i z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw pańs- twowych nie ma regulacji dotyczących uprawnień do świadczeń socjalnych emerytów i rencistów będących byłymi pracownikami zlikwidowanych (w ramach prywatyzacji) zakładów pracy. Podobnie sytuacja się przedstawia w układach zbiorowych pracy, które co do zasady nie regulują uprawnień emerytów i rencistów, gdyż są zawierane dla pracowników (art. 239 § 1 i § 2 KP). Układ zbiorowy pracy może obejmować emerytów i rencistów, jeżeli wyraźnie wynika to z jego postanowień, co stanowi jed- nak odstępstwo od zasady, że jest zawierany dla pracowników. Przy braku wyraźnego odniesienia - zarówno w przepisach ustaw o komercja- lizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, jak i w ustawie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych - stosownych uregulowań, obejmujących uprawnie- nia pracowników prywatyzowanych przedsiębiorstw do świadczeń socjalnych, do sytuacji emerytów i rencistów - byłych pracowników prywatyzowanych przedsię- biorstw, stwierdzić należy, że skoro nic innego nie wynika również z umowy, na pod- stawie której doszło do zbycia mienia zlikwidowanego przedsiębiorstwa państwowe- go - byłego zakładu pracy na rzecz nabywcy, emerytowi lub renciście - byłemu pra- cownikowi zlikwidowanego przedsiębiorstwa państwowego nie przysługują upraw- nienia do korzystania ze świadczeń z funduszu świadczeń socjalnych utworzonego przez nabywcę będącego innym pracodawcą. Jak wynika z powyższych rozważań, niezależnie od tego, czy prywatyzacja byłego zakładu pracy powódki odbyła się w trybie ustawy z 13 lipca 1990 r. o prywa- tyzacji przedsiębiorstw państwowych, czy też ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komer- cjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, powódka nie nabyła uprawnień do korzystania z funduszu świadczeń socjalnych utworzonego przez nabywcę tego zakładu pracy (zlikwidowanego w celu prywatyzacji), gdyż nabywca ten nigdy nie był pracodawcą powódki. Żaden przepis prawa stanowionego nie kreuje dla powódki uprawnień, których ustalenia dochodziła ona w rozpoznawanej sprawie, a zatem postanowienia umowy sprzedaży z 3 marca 1998 r. oraz postanowienia regulaminu ustalającego zasady korzystania z wyodrębnionej na podstawie tej umowy części funduszu socjalnego - wykluczające powódkę z kręgu osób uprawnionych - nie były sprzeczne z tymi prze- 11 pisami prawa. Biorąc pod uwagę cały kontekst prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych nie można przyjąć, że w ten sposób doszło do dyskryminacji powódki. Różnica po- między sytuacją prawną pracownika i sytuacją prawną emeryta lub rencisty - byłego pracownika jest wyraźna i wynika z przepisów prawa. Można się zastanawiać, czy taka dyferencjacja jest sprawiedliwa, ale konstytucyjna zasada równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) nie oznacza, że wszyst- kich należy tak samo traktować. Zasada równości nie oznacza bowiem, że wszyscy powinni otrzymać takie same świadczenia, jeżeli uprawnienie do uzyskania tych świadczeń nie wynika z przepisów prawa. Ze względów wyżej przedstawionych Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39315 KPC oraz art. 102 KPC. ========================================