I PKN 253/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa byłej pracownicy, Teresy C., do korzystania z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych utworzonego po prywatyzacji Zakładów Mięsnych w O. Powódka, zatrudniona do 31 marca 1997 r., a następnie przebywająca na zasiłku przedemerytalnym, domagała się dostępu do funduszu utworzonego na podstawie umowy sprzedaży mienia z 3 marca 1998 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie oddalił powództwo, argumentując, że powódka nie spełniała warunków ustawowych, gdyż nie przeszła na emeryturę, a jedynie nabyła uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego. Sąd Wojewódzki w Olsztynie uwzględnił apelację powódki, uznając, że po przyznaniu jej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, ma ona prawo do świadczeń z funduszu, a ograniczenie kręgu uprawnionych do pracowników zatrudnionych w dniu 25 maja 1997 r. jest niedopuszczalne. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację strony pozwanej, uchylił wyrok Sądu Wojewódzkiego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że prywatyzacja Zakładów Mięsnych w O. odbyła się na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, a nie ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji. Ustawa z 1990 r. nie przewidywała instrumentu takiego jak art. 48 ust. 3 ustawy z 1996 r., który tworzyłby fundusz socjalny dla pracowników w związku z prywatyzacją. Sąd Najwyższy podkreślił, że nabywca przejął zakładowy fundusz świadczeń socjalnych istniejący w zakładzie, do którego powódka miała uprawnienia jako rencistka - były pracownik. Jednakże fundusz utworzony na podstawie umowy sprzedaży z 1998 r. był odrębnym bytem prawnym, a powódka, niebędąca pracownikiem strony pozwanej ani nieprzechodząca do niej na mocy art. 231 KP, nie miała do niego uprawnień. Sąd uznał, że postanowienia umowy sprzedaży i regulaminu, wykluczające powódkę, nie były sprzeczne z prawem, gdyż żaden przepis nie kreował dla niej takich uprawnień w stosunku do nowego pracodawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, prawa byłych pracowników do świadczeń socjalnych oraz zakresu zastosowania ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji w kontekście wcześniejszych przepisów.
Dotyczy specyficznej sytuacji prywatyzacji w drodze likwidacji na podstawie ustawy z 1990 r. i tworzenia odrębnego funduszu socjalnego na mocy umowy sprzedaży.
Zagadnienia prawne (3)
Czy byli pracownicy przedsiębiorstwa państwowego, którzy nie byli zatrudnieni w momencie jego prywatyzacji, są uprawnieni do korzystania ze środków przekazywanych w razie jego sprzedaży do zakładowego funduszu świadczeń socjalnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, byli pracownicy, którzy nie byli zatrudnieni w momencie prywatyzacji, nie są uprawnieni do korzystania z funduszu socjalnego utworzonego w związku ze sprzedażą, chyba że umowa sprzedaży wyraźnie to przewiduje.
Uzasadnienie
Prywatyzacja odbyła się na podstawie przepisów nieprzewidujących takich świadczeń dla byłych pracowników. Fundusz utworzony na podstawie umowy sprzedaży jest odrębnym bytem prawnym, a nabywca nie stał się pracodawcą byłych pracowników w rozumieniu przepisów o funduszu socjalnym.
Czy ograniczenie kręgu osób uprawnionych do funduszu socjalnego utworzonego w związku z prywatyzacją do pracowników zatrudnionych w konkretnym dniu jest dopuszczalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wynika to z umowy sprzedaży i nie narusza przepisów prawa, które nie przewidują automatycznego przejęcia uprawnień przez byłych pracowników wobec nowego pracodawcy.
Uzasadnienie
Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji nie nakłada obowiązku uwzględniania byłych pracowników, w tym emerytów i rencistów, przez nabywcę, chyba że wynika to wprost z umowy sprzedaży.
Jaki jest zakres zastosowania art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych w przypadku prywatyzacji na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 1990 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 48 ust. 3 ustawy z 1996 r. nie ma zastosowania do prywatyzacji przeprowadzonych na podstawie ustawy z 1990 r., nawet jeśli umowa sprzedaży zawiera podobne postanowienia.
Uzasadnienie
Przepis art. 64 ust. 1 ustawy z 1996 r. nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych (z 1990 r.) do spraw wszczętych na ich podstawie. Ustawa z 1990 r. nie zawierała odpowiednika art. 48 ust. 3.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Teresa C. | osoba_fizyczna | powódka |
| O. Zakłady Drobiarskie „I.” S.A. w O. | spółka | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
u.p.p.p. art. 37 § 1 i 2
Ustawa o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Podstawa prawna prywatyzacji w drodze likwidacji.
u.p.p.p. art. 41 § 1
Ustawa o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Podstawa prawna prywatyzacji w drodze likwidacji.
u.k.p.p.p. art. 64 § 1
Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych (ustawy z 1990 r.) do spraw wszczętych na ich podstawie.
k.p.c. art. 39315
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
u.k.p.p.p. art. 48 § 3
Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Przepis ten nie ma zastosowania do prywatyzacji na podstawie ustawy z 1990 r. i nie określa kręgu osób uprawnionych do funduszu socjalnego.
u.z.f.ś.s. art. 2 § pkt 5
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
Definiuje 'uprawnionych pracowników', ale nie reguluje sytuacji byłych pracowników zlikwidowanego zakładu wobec nowego pracodawcy.
u.z.f.ś.s. art. 8
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
Określa przesłanki do korzystania z funduszu, wskazując m.in. na pracowników, emerytów i rencistów.
k.c. art. 551
Kodeks cywilny
Przejście zobowiązań i obciążeń związanych z przedsiębiorstwem na nabywcę.
k.p. art. 231
Kodeks pracy
Reguluje sytuację prawną pracowników w razie przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę.
k.p. art. 16
Kodeks pracy
Obowiązek pracodawcy zaspokajania potrzeb socjalnych pracowników.
k.p. art. 94 § pkt 8
Kodeks pracy
Obowiązek pracodawcy zaspokajania potrzeb socjalnych pracowników.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prywatyzacja Zakładów Mięsnych w O. odbyła się na podstawie ustawy z 1990 r., a nie ustawy z 1996 r. • Ustawa z 1990 r. nie przewidywała tworzenia funduszu socjalnego dla pracowników w związku z prywatyzacją w trybie art. 48 ust. 3 ustawy z 1996 r. • Powódka nie była pracownikiem strony pozwanej, a umowa sprzedaży nie tworzyła dla niej uprawnień do funduszu socjalnego. • Brak przepisu prawa nakładającego na nabywcę obowiązek uwzględnienia byłych pracowników (emerytów/rencistów) zlikwidowanego przedsiębiorstwa.
Odrzucone argumenty
Ograniczenie kręgu uprawnionych do funduszu socjalnego do pracowników zatrudnionych w konkretnym dniu jest niedopuszczalne. • Powódka, jako rencistka - były pracownik, ma prawo do świadczeń z funduszu socjalnego strony pozwanej.
Godne uwagi sformułowania
Pracownicy (emeryci), którzy w momencie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego nie byli już w nim zatrudnieni, nie są uprawnieni do korzystania ze środków przekazywanych w razie jego sprzedaży do zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. • Prywatyzacja Zakładów Mięsnych w O. odbyła się według przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. • Ustawa z dnia 13 lipca 1990 r. nie zawierała w ogóle odpowiednika art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji, a zatem nie przewidywała takiego instrumentu złagodzenia skutków procesu prywatyzacyjnego w stosunku do pracowników prywatyzowanego przedsiębiorstwa państwowego, jaki wynika z regulacji zawartej w tym przepisie. • Nabywając mienie zlikwidowanych Zakładów Mięsnych w O. strona pozwana przejęła - stosownie do treści art. 551 KC i w ramach tego, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa w ujęciu przedmiotowym - również zakładowy fundusz świadczeń socjalnych istniejący w Zakładach Mięsnych w O., do skorzystania z którego powódka miała uprawnienia jako rencista - były pracownik tego przedsiębiorstwa.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sędzia
Katarzyna Gonera
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, prawa byłych pracowników do świadczeń socjalnych oraz zakresu zastosowania ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji w kontekście wcześniejszych przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prywatyzacji w drodze likwidacji na podstawie ustawy z 1990 r. i tworzenia odrębnego funduszu socjalnego na mocy umowy sprzedaży.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu praw byłych pracowników po prywatyzacji i interpretacji przepisów przejściowych, co jest istotne dla wielu osób i firm.
“Czy po prywatyzacji firmy możesz liczyć na świadczenia socjalne? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.