I PKN 250/97
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Piotr P. dochodził od pozwanego "R.R." Sp. z o.o. wypłaty wynagrodzenia za okres od października do grudnia 1992 r. oraz wyrównania wynagrodzenia za lata 1993-1994, które zostało jednostronnie obniżone przez pracodawcę. Sąd pierwszej instancji zasądził wynagrodzenie za część 1992 r., ale oddalił powództwo w zakresie wyrównania. Sąd Apelacyjny oddalił powództwo w całości. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, uchylił zaskarżony wyrok. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że strony zawarły dwie odrębne umowy: umowę o pracę oraz umowę zlecenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 76 KC w związku z art. 300 KP, jeśli strony zastrzegły dla zmiany umowy o pracę formę pisemną, zmiana taka jest skuteczna tylko przy zachowaniu tej formy. Sąd Apelacyjny błędnie uznał, że dorozumiana zgoda pracownika na obniżenie wynagrodzenia jest wystarczająca, ignorując klauzulę § 8 umowy o pracę, która wymagała formy pisemnej dla wszelkich zmian. Ponadto, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na rozbieżności w ustaleniach sądów niższych instancji co do stron zawieranych umów oraz na błędną interpretację § 6 umowy zlecenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażność i skutki zastrzeżenia formy pisemnej dla zmian w umowach o pracę, dopuszczalność dorozumianych zmian w prawie pracy, interpretacja klauzul umownych dotyczących formy czynności prawnych.
Dotyczy sytuacji, gdy w umowie o pracę wyraźnie zastrzeżono formę pisemną dla jej zmian. Nie dotyczy sytuacji, gdy przepisy prawa pracy wprost wymagają formy pisemnej dla danej czynności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zmiana warunków umowy o pracę, w tym obniżenie wynagrodzenia, która wymaga formy pisemnej zgodnie z umową, może być skutecznie dokonana w drodze dorozumianej zgody pracownika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana umowy o pracę wymagająca formy pisemnej dla swej skuteczności musi być dokonana z zachowaniem tej formy. Dorozumiana zgoda pracownika nie jest wystarczająca, jeśli umowa zawiera klauzulę o pisemnej formie zmian.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 76 KC w związku z art. 300 KP, jeśli strony zastrzegły w umowie o pracę, że jej zmiana lub uzupełnienie wymagają formy pisemnej, czynność taka jest skuteczna tylko przy zachowaniu tej formy. Ignorowanie tego wymogu, zwłaszcza gdy umowa zawiera takie postanowienie (§ 8), prowadzi do naruszenia prawa i interesów pracownika.
Czy postanowienie umowy o pracę o konieczności zachowania formy pisemnej dla jej zmian jest wiążące dla stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli umowa została zawarta na piśmie i zawiera zastrzeżenie formy pisemnej dla zmian, jest to wiążące dla stron zgodnie z art. 18 KP i art. 76 KC w związku z art. 300 KP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zastrzeżenie formy pisemnej dla zmian w umowie o pracę jest zgodne z przepisami i wiążące dla stron, a jego pominięcie przez sądy niższych instancji jest błędem.
Czy można uznać, że strony zawarły dwie odrębne umowy (o pracę i zlecenie) z różnymi podmiotami, jeśli w umowach występują podobne nazwy firm, ale z różnymi oznaczeniami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli sposób określenia stron w umowach jednoznacznie wskazuje na różne podmioty prawne, należy to uwzględnić.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na rozbieżności w ustaleniach sądów niższych instancji co do stron umów, wskazując, że umowy z 19 sierpnia 1992 r. i 10 września 1992 r. zostały zawarte z różnymi podmiotami prawnymi, co ma znaczenie dla możliwości zmiany umowy o pracę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Piotr P. | osoba_fizyczna | powód |
| "R.R." Sp. z o.o. w W.-Oddziałowi w Ł. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 76
Kodeks cywilny
Jeżeli strony w umowie zastrzegły, że określona czynność prawna między nimi powinna być dokonana w szczególnej formie, czynność ta dochodzi do skutku tylko przy zachowaniu zastrzeżonej formy.
KP art. 300
Kodeks pracy
Do stosunków prawnych wymienionych w tytule niniejszego działu, nieuregulowanych przepisami prawa pracy, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
Pomocnicze
KP art. 18
Kodeks pracy
Postanowienia umów o pracę i innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, które są mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, są nieważne; zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy.
KPC art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać: 1) ustalenie podstawy faktycznej orzeczenia; 2) ocenę dowodów; 3) prawne podstawy orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa.
KPC art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału".
KP art. 80
Kodeks pracy
Wynagrodzenie za pracę płatne jest z dołu, w terminach ustalonych w umowie o pracę lub w innym przepisie prawa pracy.
KP art. 81
Kodeks pracy
Pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli przepisy prawa pracy tak stanowią, przysługuje wynagrodzenie.
KP art. 87
Kodeks pracy
Od wynagrodzenia mogą być dokonywane potrącenia w granicach określonych w art. 87 § 1 i 2.
u.o.f.u.s. art. 33 § 1
Ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych
k.k.s. art. 48 § 1
Ustawa kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 50
Ustawa kodeks karny skarbowy
k.c. art. 77
Kodeks cywilny
Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności.
k.c. art. 73 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności.
KP art. 26
Kodeks pracy
Stosunek pracy nawiązuje się w terminie określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy, a jeżeli terminu tego nie określono - w dniu zawarcia umowy.
KP art. 29 § 1
Kodeks pracy
Umowa o pracę powinna określać strony umowy, jej rodzaj, warunki pracy i płacy, w tym rodzaj pracy i stanowisko pracownika oraz wysokość wynagrodzenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 76 KC w zw. z art. 300 KP poprzez uznanie, że zmiana umowy o pracę wymagająca formy pisemnej mogła nastąpić w sposób dorozumiany. • Naruszenie art. 18 KP poprzez pominięcie wiążącego charakteru § 8 umowy o pracę, który wymagał formy pisemnej dla zmian. • Naruszenie art. 328 § 2 KPC i art. 233 § 1 KPC poprzez sprzeczności w wywodach i błędną ocenę dowodów.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Apelacyjnego dotyczące braku działalności spółki w 1992 r. i wykonywania przez powoda czynności na podstawie umowy zlecenia. • Argumenty Sądu Apelacyjnego dotyczące dorozumianej zgody powoda na obniżenie wynagrodzenia w 1993 r.
Godne uwagi sformułowania
Jeżeli strony w umowie o pracę zastrzegły, iż jej zmiana lub uzupełnienie wymagają dla swej skuteczności formy pisemnej, to dokonanie takiej zmiany (uzupełnienia) możliwe jest tylko przy zachowaniu zastrzeżonej formy (art. 76 KC w związku z art. 300 KP). • Polskie prawo pracy nie zna instytucji zawieszenia umowy o pracę. • Zmiana zaś treści zawartej umowy o pracę może - poza przypadkami jednostronnych oświadczeń woli - zostać dokonana tylko przez strony, które ją zawarły. • Zamieszczenie tego typu postanowienia w umowie o pracę nie może być uznane za mniej korzystne dla pracownika niż przewidują to przepisy prawa pracy i wobec tego zgodnie z art. 18 KP było ono wiążące dla stron.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący-sprawozdawca
Roman Kuczyński
sędzia
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność i skutki zastrzeżenia formy pisemnej dla zmian w umowach o pracę, dopuszczalność dorozumianych zmian w prawie pracy, interpretacja klauzul umownych dotyczących formy czynności prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy w umowie o pracę wyraźnie zastrzeżono formę pisemną dla jej zmian. Nie dotyczy sytuacji, gdy przepisy prawa pracy wprost wymagają formy pisemnej dla danej czynności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii formy zmian w umowie o pracę i interpretacji klauzul umownych, co jest istotne dla każdego pracownika i pracodawcy. Podkreśla znaczenie pisemnych form w relacjach pracowniczych.
“Czy Twoja umowa o pracę może być zmieniona 'na gębę'? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.