I PKN 211/00
Podsumowanie
Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu niższej instancji, uznając, że naruszenie regulaminu pracy rady gminy przy odwołaniu członka zarządu gminy może uzasadniać roszczenia pracownicze na gruncie Kodeksu pracy.
Sprawa dotyczyła odwołania Benedykta T. ze stanowiska zastępcy burmistrza miasta O. Powód domagał się odszkodowania i odprawy, twierdząc, że jego odwołanie było niezgodne z prawem. Sądy niższych instancji oddaliły jego roszczenia, uznając, że przepisy Kodeksu pracy nie mają zastosowania do pracowników zatrudnionych na podstawie wyboru oraz że naruszenia procedury odwołania nie są istotne. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że naruszenie korzystnych dla pracownika postanowień regulaminu pracy rady gminy, nawet jeśli nie jest to akt prawa pracy, może stanowić element treści stosunku pracy (art. 18 KP), a jego naruszenie uzasadnia roszczenia pracownicze.
Powód Benedykt T. domagał się odszkodowania i odprawy po bezpodstawnym odwołaniu go ze stanowiska zastępcy burmistrza miasta O. Sądy niższych instancji oddaliły jego powództwo, argumentując, że przepisy Kodeksu pracy dotyczące rozwiązania stosunku pracy nie mają zastosowania do pracowników zatrudnionych na podstawie wyboru, a naruszenia procedury odwołania przez radę gminy nie są istotne z punktu widzenia prawa pracy. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, uznał te argumenty za błędne. Podkreślił, że naruszenie korzystnych dla pracownika postanowień regulaminu pracy rady gminy, nawet jeśli nie jest on formalnie aktem prawa pracy, może stać się elementem treści stosunku pracy na mocy art. 18 § 1 KP. W konsekwencji, naruszenie takiej procedury uzasadnia roszczenia pracownicze na gruncie Kodeksu pracy (art. 56 i 59 KP). Sąd Najwyższy zakwestionował również stanowisko sądów niższych instancji dotyczące wyłączenia stosowania art. 75 KP w przypadku odwołania pracownika samorządowego z innych przyczyn niż upływ kadencji. Dodatkowo, Sąd Najwyższy wyjaśnił kwestię oznaczenia strony pozwanej, wskazując, że pracodawcą w tego typu sprawach jest urząd gminy, a nie sama gmina czy rada gminy.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie takich postanowień, jako korzystniejszych dla pracownika (art. 18 § 1 KP), staje się elementem treści stosunku pracy, a jego naruszenie uzasadnia roszczenia określone w art. 56 i 59 KP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że odwołanie ze stanowiska zastępcy burmistrza jest czynnością prawa pracy, która powinna być oceniana według jego zasad. Naruszenie procedury określonej w regulaminie pracy rady gminy, nawet jeśli nie jest on formalnie aktem prawa pracy, stanowi dodatkowe zobowiązanie pracodawcy, które staje się elementem stosunku pracy zgodnie z art. 18 KP. Wobec tego, naruszenie tej procedury czyni odwołanie wadliwym prawnie i uzasadnia roszczenia pracownicze.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Benedykt T.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Benedykt T. | osoba_fizyczna | powód |
| Urząd Miasta O. | instytucja | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
KP art. 18 § § 1
Kodeks pracy
Postanowienia regulaminu pracy rady gminy przewidujące dodatkowy tryb postępowania w sprawie odwołania członka zarządu gminy, jako korzystniejsze dla niego, stają się elementem treści stosunku pracy.
KP art. 56
Kodeks pracy
KP art. 59
Kodeks pracy
u.s.g. art. 28d § ust. 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Reguluje tryb odwołania członka zarządu gminy (uzasadniony wniosek, głosowanie tajne, większość głosów, quorum).
u.p.s. art. 14a § ust. 4
Ustawa o pracownikach samorządowych
Wyłącza stosowanie art. 75 KP do pracowników, z którymi rozwiązano stosunek pracy w związku z upływem kadencji.
Pomocnicze
KP art. 75
Kodeks pracy
Dotyczy odprawy, której zastosowanie w sprawie było sporne.
KPC art. 393 § 13 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania przez Sąd Najwyższy.
KP art. 300
Kodeks pracy
Dotyczy stosowania przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków pracy.
KPA art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych.
u.s.g. art. 91
Ustawa o samorządzie gminnym
Dotyczy stwierdzenia nieważności uchwał organów gminy.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie postanowień regulaminu pracy rady gminy przy odwołaniu członka zarządu gminy stanowi wadliwość prawną odwołania i uzasadnia roszczenia pracownicze na gruncie Kodeksu pracy. Do stosunku pracy na podstawie wyboru mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy dotyczące uprawnień pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę. Wyłączenie stosowania art. 75 KP na podstawie art. 14a ust. 4 ustawy o pracownikach samorządowych dotyczy tylko przypadków rozwiązania stosunku pracy w związku z upływem kadencji.
Odrzucone argumenty
Przepisy Kodeksu pracy dotyczące rozwiązania stosunku pracy nie mają zastosowania do pracowników zatrudnionych na podstawie wyboru. Naruszenie regulaminu pracy rady gminy nie wpływa na ważność podjętych uchwał. Uzasadnienie wniosku o odwołanie członka zarządu gminy musi być merytoryczne i zawierać dowody.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienia regulaminu pracy rady gminy [...] stają się elementem treści stosunku pracy, których naruszenie uzasadnia roszczenia określone w art. 56 i 59 KP. Odwołanie ze stanowiska zastępcy burmistrza nie jest decyzją administracyjną, lecz szczególnego rodzaju czynnością prawa pracy, która powinna być oceniana według unormowań tego prawa, a nie według regulacji prawa administracyjnego. Wniosek o odwołanie członka zarządu gminy nie musi zostać sformułowany na piśmie, a wymaganie jego uzasadnienia przez wójta lub burmistrza nie jest tożsame z koniecznością istnienia merytorycznej przyczyny uzasadniającej odwołanie.
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
przewodniczący
Roman Kuczyński
sędzia
Walerian Sanetra
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie roszczeń pracowniczych w przypadku naruszenia procedury odwołania pracownika samorządowego zatrudnionego na podstawie wyboru, nawet jeśli naruszone postanowienia nie są formalnie aktem prawa pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odwołania członka zarządu gminy i zastosowania art. 18 KP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak przepisy prawa pracy mogą być stosowane w nietypowych sytuacjach zatrudnienia samorządowego, a także jak ważne jest przestrzeganie procedur, nawet jeśli nie są one formalnie aktem prawa pracy.
“Naruszenie regulaminu rady gminy może kosztować pracodawcę odszkodowanie. Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy przepisy prawa pracy chronią samorządowców.”
Dane finansowe
odszkodowanie: 3360,4 PLN
Sektor
praca
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 25 stycznia 2001 r. I PKN 211/00 1. Postanowienia regulaminu pracy rady gminy przewidujące dodatkowy tryb postępowania w sprawie odwołania ze stanowiska członka zarządu gminy jako dla niego korzystniejsze (art. 18 § 1 KP) stają się elementem treści stosun- ku pracy, których naruszenie uzasadnia roszczenia określone w art. 56 i 59 KP. 2. Przewidziany w art. 28d ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samo- rządzie gminnym (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.) wniosek o odwołanie członka zarządu gminy nie musi zostać sformułowany na piśmie, a wymaganie jego uzasadnienia przez wójta lub burmistrza nie jest tożsame z koniecznością istnienia merytorycznej przyczyny uzasadniającej odwołanie. Przewodniczący SSN Katarzyna Gonera, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Walerian Sanetra (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2001 r. sprawy z po- wództwa Benedykta T. przeciwko Urzędowi Miasta O. o odszkodowanie i odprawę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku z dnia 26 listopada 1999 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Są- dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e W imieniu powoda Benedykta T. wniesiona została kasacja od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 26 listo- pada 1996 r. [...], którym oddalono jego apelację od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Mikołowie z dnia 8 lipca 1999 r. [...]. 2 Powód domagał się zasądzenia od pozwanej Gminy O. 3-miesięcznego odsz- kodowania z tytułu bezpodstawnego odwołania go ze stanowiska zastępcy burmi- strza miasta O., odprawy i ekwiwalentu za urlop. Na rozprawie w dniu 30 październi- ka 1997 r. cofnął pozew w części dotyczącej ekwiwalentu za urlop. Sąd Pracy wyro- kiem z dnia 10 lutego 1998 r. zasądził na rzecz powoda kwotę 3.360,40 zł. W części dotyczącej ekwiwalentu za urlop postępowanie umorzył, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Według ustaleń tego Sądu powód uchwałą [...] Rady Miejskiej w O. z dnia 19 czerwca 1996 r. został wybrany na zastępcę burmistrza. Funkcję tę peł- nił do 6 grudnia 1996 r. (został odwołany uchwałą rady). Dnia 18 listopada 1996 r. radna P. zgłosiła wniosek o odwołanie powoda. Wniosek zgłoszony przez sześciu radnych uzasadniono zaniedbaniami obowiązków burmistrza, brakiem podejmowania niezbędnych środków w celu zapobiegania nadużyciom, marnotrawstwem i niego- spodarnością w wykonywaniu powierzonych zadań. Zarzucono „niedoinformowanie rady opóźnienie inwestycji i niewłaściwą współpracę z ludźmi”. Przewodniczący sesji stwierdził, że obecni radni stanowią quorum. Przeprowadzono tajne głosowanie, w którym 12 radnych głosowało za odwołaniem, a 3 było przeciw. Po ogłoszeniu wyni- ków odczytano uchwałę, która weszła w życie z dniem podjęcia. Sąd Pracy uznał, że nie jest uprawniony do badania, czy przyczyny stanowiące podstawę odwołania są prawdziwe. Sąd bada jedynie, czy było ono zgodne z prawem i wobec tego oddalono roszczenie powoda o odszkodowanie przewidziane w art. 56 i 59 KP. Zgodnie z art. 28d ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.), członka zarządu odwołuje rada gminy na uza- sadniony wniosek burmistrza, w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu tajnym, zwykłą większością głosów. Głosowanie odbyło się w obecności 15 radnych, w sposób tajny, za odwołaniem powoda głosowało 12 rad- nych. Ustalono więc, że wymogi przewidziane w art. 28d ustawy o samorządzie gminnym i w statucie gminy dotyczące trybu odwołania zostały spełnione. Sąd zasą- dził odszkodowanie w wysokości jednomiesięcznej odprawy z art. 75 KP. Od wyroku Sądu Pracy apelację wniosły obie strony. Powód zaskarżył wyrok w całości, zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału oraz naruszenie prawa materialnego wskutek błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania. Strona pozwana zaskarżyła wyrok w części dotyczącej zasądzenia na rzecz powoda jednomiesięcznej odprawy z tytułu odwołania go z zaj- mowanego stanowiska. 3 Wyrokiem z 26 listopada 1998 r. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych-Ośro- dek w Rybniku uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpo- znania. Co do apelacji powoda Sąd ten stwierdził, że powód nie wykazał, że doszło do naruszenia elementarnych przepisów natury proceduralnej przy podejmowaniu uchwał o jego odwołaniu z funkcji zastępcy burmistrza. Co do apelacji strony pozwa- nej, Sąd podzielił pogląd pozwanego, że przepis art. 14a ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.), stanowi lex specialis w stosunku do przepisów Kodeksu pracy, a więc wyłącza ich zastosowanie w kwestii przyznawania odprawy. Zasadniczym jednakże powodem uchylenia wyroku było nieprawidłowe oznaczenie strony pozwanej. Oddalając apelację powoda Sąd drugiej instancji uznał, że Sąd Pracy prze- prowadził szczegółowe postępowanie dowodowe, trafnie ocenił zebrany materiał, a jego wyrok odpowiada prawu i jest konsekwencją zastosowania art. 386 § 6 KPC. Powód powołuje się na naruszenie § 17 pkt 3 statutu Gminy O., nakładającego na przewodniczącego rady obowiązek zawiadomienia członków rady oraz członków za- rządu o miejscu i terminie sesji, wraz z porządkiem obrad i projektami uchwał. Przy- toczonego § 17 pkt 3 statutu nie można jednak rozpatrywać w oderwaniu od ostat- niego zdania tego paragrafu. Statut dopuszcza możliwość przedłożenia projektu uchwały także w trakcie sesji. Według Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie sposób więc uznać, że nastąpiło tu naruszenie postanowień statutowych, w następ- stwie przedłożenia projektu uchwały o odwołaniu powoda ze stanowiska zastępcy burmistrza, w trakcie sesji. Jeżeli chodzi o naruszenia regulaminu, na które powołuje się powód, Sąd ten podzielił pogląd przyjęty w wyroku NSA z dnia 4 kwietnia 1996 r., II SA 3174/95 (ONSA 1997 nr 2, poz. 64), a mianowicie, że „istota regulaminu pracy rady gminy nie uzasadnia stwierdzenia nieważności uchwały z powodu jej sprzecz- ności z tego rodzaju aktem”. Ustawa o samorządzie gminnym nie zawiera przepisów zobowiązujących radę gminy do uchwalenia regulaminu jej funkcjonowania, w prze- ciwieństwie do statutu gminy. Do uchwalania swego regulaminu rady gmin zwykle wykorzystują art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zaliczający do właściwo- ści rady wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Zawarta w takim akcie regulacja nie dotyczy problemów natury ustrojowej zastrzeżonych do unormowań statutowych, lecz kwestii bardziej szczegó- łowych, związanych z organizowaniem pracy i obsługą organów gminy. Naruszenie uchwałą organu gminy regulaminu rady gminy nie stanowi podstawy do orzeczenia 4 nieważności takiej uchwały przez organ nadzoru lub sąd administracyjny. Zatem na- ruszenia regulaminu (dotyczące np. zapoznania się z porządkiem obrad, czy pro- jektami uchwał) są w gruncie rzeczy nieistotne, a w każdym razie nie wpływają na ważność podjętych uchwał. Sąd drugiej instancji podzielił pogląd Sądu Pracy, że nie doszło również do naruszenia przepisu art. 28d ust. 2 ustawy o samorządzie gmin- nym. W myśl tego przepisu, rada gminy może, na uzasadniony wniosek wójta lub burmistrza, odwołać poszczególnych członków zarządu, zwykłą większością głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu tajnym. Ani ustawa o samorządzie gminnym, ani statut gminy nie przewidują pisemnego uzasad- nienia wniosku o odwołanie członka zarządu, zaś bezsporne jest, iż uzasadnienie wniosku zostało sformułowane (ustnie) i znane było powodowi. Zdaniem Sądu dru- giej instancji wniosek o odwołanie burmistrza został uzasadniony, nie musiał zawie- rać żadnych dowodów, a jedynie zarzuty, których oceną zajęli się radni. Sąd ten przychylił się przy tym do poglądów wyrażonych w literaturze, że do stosunku pracy na podstawie wyboru nie mają zastosowania przepisy Kodeksu pracy dotyczące rozwiązania i wygaśnięcia stosunku pracy, jak też przepisy dotyczące uprawnień przysługujących pracownikowi w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę. Wynika to stąd, iż w przeciwieństwie do art. 69 KP, dotyczącego pracowników zatrudnionych na podstawie powołania, przepisy Kodeksu pracy dotyczące stosunku pracy z wyboru, nie odwołują się w sprawach w nim nieuregulowanych do przepisów dotyczących umów o pracę (B.Łój: Komentarz do Kodeksu Pracy, Zielona Góra 1996). Mając to na uwadze Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uznał, że powód został odwołany ze stanowiska prawidłowo, a zatem odszkodowanie mu nie przysłu- guje. Sąd ten podzielił również stanowisko Sądu Pracy, że powodowi nie przysługuje odprawa z art. 75 KP. „Jedyną przesłanką uprawniającą do otrzymania odprawy przez pracownika samorządowego zatrudnionego na podstawie wyboru jest rozwią- zanie stosunku pracy w związku z upływem kadencji. Artykuł 14a dodany przez art. 1 ustawy z 30 czerwca 1994 r. (Dz.U. Nr 94, poz. 4671,Sąd Okregowy błędnie powołał miejsce publikacji - powinno być: Dz.U. z 1994 r. Nr 98, poz. 471) jest lex specialis w stosunku do przepisów kodeksu pracy. Rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem samorządowym z innych przyczyn niż określone w wyżej cyt. przepisie nie skutkuje zatem prawem do odprawy pieniężnej”. W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, że został wydany z naruszeniem art. 28d ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, art. 14a ust. 4 ustawy o 5 pracownikach samorządowych oraz art. 56, 58 i 75 KP, „co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a nadto narusza podstawową zasadę równości wobec prawa zawartą w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja ma zasadniczo usprawiedliwione podstawy i dlatego zaskarżony nią wyrok został uchylony. W szczególności nieuprawniony jest pogląd Sądu drugiej in- stancji, że do stosunku pracy na podstawie wyboru nie mają zastosowania przepisy Kodeksu pracy dotyczące uprawnień przysługujących pracownikowi w razie niezgod- nego z prawem rozwiązania umowy o pracę. W tym zakresie Sąd Najwyższy w ni- niejszym składzie podziela stanowisko wyrażone w uchwale tego Sądu z dnia 8 grudnia 1994 r., I PZP 50/94 (OSNAPiUS 1995 nr 10, poz. 120), w myśl którego za- trudnionemu na podstawie wyboru członkowi zarządu gminy, odwołanemu z zajmo- wanego stanowiska z naruszeniem przepisów art. 18 ustawy o samorządzie teryto- rialnym (obecnie art. 28b-28e ustawy o samorządzie gminnym) oraz postanowień statutu gminy, przysługują roszczenia przewidziane w art. 56 KP i 59 KP. Sąd Naj- wyższy w niniejszym składzie podziela argumentację przedstawioną na rzecz stano- wiska przyjętego w uchwale z 8 grudnia 1994 r. Do argumentacji tej nie ustosunko- wał się Sąd drugiej instancji, stwierdzając jedynie, że przepisy dotyczące pracowni- ków zatrudnionych na podstawie wyboru nie odsyłają do przepisów dotyczących umów o pracę, odwołując się do opracowania opublikowanego w Zielonej Górze, co nie może być uznane za wystarczające. Kodeks pracy nie określa konsekwencji po- zbawienia pracownika (na podstawie wyboru) mandatu wbrew obowiązującemu prawu. Nie ma przy tym w nim analogicznej reguły, jak ustalona w art. 68 KP w od- niesieniu do pracowników powołanych na stanowisko. Brak też jednak przepisów ustalających, że pracownicy pozbawieni mandatu, których stosunek pracy wskutek tego ulega rozwiązaniu, pozbawieni mają być możliwości dochodzenia swoich praw, w tym sensie, iż nie przysługują im żadne roszczenia z tego tytułu. Sięganie w części przypadków poprzez art. 300 KP do przepisów Kodeksu cywilnego regulujących pro- blem nieważności czynności prawnych z powodu ich sprzeczności z prawem z róż- nych względów nie jest uzasadnione. Stąd też analogii należy szukać w przepisach regulujących następstwa wadliwego rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę. Prowadzi to do wniosku, że do oceny odwołania dokonanego wbrew prawu i tym sa- 6 mym do pozbawienia pracownika mandatu, co do którego błędnie przyjmuje się, że wygasł zgodnie z obowiązującymi przepisami, a w następstwie tego i do rozwiązania stosunku pracy, jako skutku wygaśnięcia mandatu, należy stosować odpowiednio przepisy Kodeksu pracy przewidujące uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia. Od- wołanie powoda przez radę gminy z zajmowanego stanowiska było niewątpliwie czynnością, która rozwiązała jego stosunek pracy i wobec tego powinno ono być traktowane jako swoista czynność prawna z zakresu prawa pracy, która podlega ocenie według zasad i kryteriów stosowanych w prawie pracy a nie w prawie admini- stracyjnym. Jej zasadniczym celem było bowiem pozbawienie go zatrudnienia (na zajmowanym stanowisku), co oznacza, że prawnopracowniczy aspekt powstałego na tym tle sporu jest dominujący. Stąd też dla oceny ważności (sprzeczności z prawem) uchwały rady gminy rozwiązującej jego stosunek pracy rozstrzygającego znaczenia nie może mieć stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii konse- kwencji prawnych naruszenia regulaminu pracy rady gminy, na które powołuje się Sąd drugiej instancji. Należy przy tym mieć na uwadze, że materialne prawo admini- stracyjne nie normuje w sposób generalny problemu nieważności decyzji administra- cyjnych i innych czynności prawnych (w szerokim rozumieniu) z zakresu prawa ad- ministracyjnego, zaś w myśl art. 156 § 1 pkt 2 KPA stwierdzenie nieważności dotyczy rażącego naruszenia prawa oraz wydania decyzji bez podstawy prawnej. Wynika stąd, że poza przypadkami stwierdzenia nieważności istnieją sytuacje, w których nieważności się nie stwierdza mimo istnienia naruszenia prawa, a ponadto stwier- dzenie nieważności dotyczy decyzji lub postanowień (art. 126 KPA), a także zatwier- dzonych ugód oraz postanowień w sprawie ich zatwierdzenia. Podobne rozwiązania przyjęto przy tym także w art. 91 ustawy o samorządzie gminnym, który przewiduje stwierdzenie nieważności uchwały organu gminy sprzecznej z prawem, z tym że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały (art. 91 ust. 4). Innymi słowy problematyka nieważności w prawie admini- stracyjnym ma swoją specyfikę, co oznacza, iż konstrukcje i regulacje prawne z tego obszaru nie mogą być mechanicznie – a taka sugestia płynie z uzasadnienia wyroku Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - przenoszone na grunt prawa pracy, w tym na grunt spraw wynikających ze stosunku pracy. Odwołanie ze stanowiska zastępcy burmistrza nie jest decyzją administracyjną, lecz szczególnego rodzaju czynnością prawa pracy, która powinna być oceniana według unormowań tego prawa, a nie we- 7 dług regulacji prawa administracyjnego. Regulamin pracy rady gminy w zakresie, w jakim reguluje tryb pozbawiania pracy burmistrza (członków zarządu gminy), dotyczy jego stosunku pracy i w tym aspekcie powinien być oceniany według kryteriów prawa pracy. Ponieważ w tym zakresie regulamin ten dotyczy „praw i obowiązków stron stosunku pracy”, tym samym spełniony jest wstępny warunek wskazany w art. 9 § 1 KP uznania zawartych w nim unormowań za „prawo pracy”. Można natomiast mieć wątpliwość, czy akt ten spełnia wymaganie „oparcia na ustawie”, czego wymaga art. 9 § 1 KP. Wątpliwe jest bowiem, czy mieści się on w kategorii aktu prawa miejsco- wego w zakresie wewnętrznego ustroju gminy (art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy o samo- rządzie gminnym). Regulamin ten formułuje jednakże pewne reguły proceduralne, które istotne są z punktu widzenia sytuacji prawnej powoda, a jednocześnie są one dla niego korzystne, gdyż stanowią dodatkowe gwarancje względnej pewności jego zatrudnienia. Mają one przy tym bardziej istotne dla niego znaczenie z tego względu, że sama decyzja o odwołaniu go ze stanowiska nie zależy od istnienia uzasadnionej przyczyny. W sytuacji, gdy rozwiązanie stosunku pracy nie jest uzależnione od ist- nienia uzasadnionej przyczyny, tym ważniejsze i potrzebne jest ścisłe respektowanie reguł proceduralnych, zgodnie z którymi możliwe jest odwołanie danego pracownika ze stanowiska. Reguły postępowania określone w regulaminie pracy rady gminy – niezależnie od tego, czy może być on uznany za źródło prawa pracy – stanowią dodatkowe zobowiązanie ze strony pracodawcy, które staje się elementem stosunku pracy zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 18 KP. Należy uznać, że pracodawca po- woda ustanawiając określony tryb podejmowania uchwały w sprawie odwołania go ze stanowiska wprowadził do treści jego stosunku pracy (za dorozumianą jego zgodą) dodatkowe zobowiązanie, w myśl którego odwołanie go ze stanowiska będzie następowało zgodnie z określoną procedurą, co jest dla niego korzystniejsze niż możliwość rozwiązania stosunku pracy bez przestrzegania tej dodatkowej procedury. Postanowienia regulaminu pracy rady gminy przewidujące dodatkowy tryb po- stępowania w sprawie odwołania ze stanowiska członka zarządu gminy, jako posta- nowienia dla niego korzystniejsze (art. 18 § 1 KP), stają się elementem treści jego stosunku pracy, których naruszenie oznacza wadliwość prawną tego odwołania uza- sadniającą jego roszczenia określone w art. 56 i 59 KP. W skardze kasacyjnej pod- nosi się, że uchwała rady miasta narusza szereg przepisów regulaminu rady. Sąd drugiej instancji do kwestii tych naruszeń nie odniósł się bezpośrednio, przyjmując – jak można sądzić - że w tym zakresie dominujący (przesądzający) jest administracyj- 8 noprawny punkt widzenia, który sprawia, że zarzuty tego typu nie mają doniosłości w rozstrzyganej sprawie. Jak wspomniano, stanowisko to nie jest prawidłowe, gdyż od- wołanie powoda ze stanowiska powinno zostać ocenione w aspekcie regulacji prawa pracy jako szczególna czynność prawna tego prawa. W myśl art. 28d ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym rada gminy może od- wołać członka zarządu na uzasadniony wniosek wójta lub burmistrza. Z przepisu tego wynika, że wniosek ten nie musi zostać sformułowany na piśmie, zaś uzasad- nienie wniosku nie może być utożsamiane z merytoryczną zasadnością odwołania. Oznaczałoby to bowiem, że odwołanie odpowiada prawu tylko wtedy, gdy jest uza- sadnione w takim znaczeniu jak pojmuje się uzasadnienie wypowiedzenia umowy o pracę (art. 38, 45 KP). Wymogiem ustawowym jest podanie uzasadnienia wniosku o odwołanie, natomiast treść tego uzasadnienia nie jest determinowana przez ustawę. Inny pogląd w tym względzie jest nieuprawniony. Tym samym pozbawione racji są zarzuty kasacyjne w kwestii formy i uzasadnienia wniosku o odwołanie gdyż zostały oparte na innych założeniach i innej interpretacji art. 28d ust. 2 ustawy o samorzą- dzie gminnym. Trafny jest natomiast kasacyjny zarzut naruszenia art. 14a ustawy o pracowni- kach samorządowych (w związku z art. 75 KP), który stanowi, że do pracowników wskazanych w art. 14a ust. 1 tej ustawy nie stosuje się przepisu art. 75 KP. W art. 14a ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych mowa jest bowiem jedynie o ta- kich pracownikach, z którymi został rozwiązany stosunek pracy w związku z upływem kadencji. Powód zaś nie należy do tej grupy pracowników samorządowych, bo roz- wiązanie jego stosunku pracy nie nastąpiło w wyniku upływu kadencji, lecz w następ- stwie odwołania go, a więc nie jest objęty hipotezą przepisu art. 14a ust. 4 i tym sa- mym nie ma do niego zastosowania wyłączenie możliwości zastosowania art. 75 KP przewidziane w tym przepisie. Ponieważ zasadne są kasacyjne zarzuty naruszenia art. 56, 58 i 75 KP oraz art. 14a ust. 4 ustawy o pracownikach samorządowych wobec tego zaskarżony wy- rok został uchylony. Dodatkowego jednakże wyjaśnienia wymaga kwestia oznacze- nia strony pozwanej. Sąd drugiej instancji błędnie bowiem przyjął, iż stronę tę sta- nowi Gmina O., a nie Urząd Miasta O. W wyroku z dnia 26 listopada 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, uchylając wyrok Sądu Pracy i przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdził, że powód powinien „sprecyzować stronę pozwaną”. Sąd drugiej instancji uznał, że pracodawcą nie jest 9 urząd miejski, a gmina jako podmiot prawa publicznego. Stwierdził, przy tym ,że „sto- sunek pracy został zawarty pomiędzy powodem, a Radą Miasta O.”. Jednostką orga- nizacyjną w pojęciu art. 3 KP, a więc pracodawcą, nie jest wszakże ani gmina (jako podmiot prawa publicznego – wspólnota samorządowa oraz odpowiednie terytorium – oraz jako osoba prawna) ani też rada gminy (jako organ gminy), lecz właśnie urząd gminy. Potwierdzeniem tego, że tak właśnie również w przeszłości należało rozumieć jednostkę organizacyjną, która jest pracodawcą pracowników samorządowych, są zmiany wprowadzone do ustawy o pracownikach samorządowych (ustawa z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa , Dz.U. Nr 162, poz. 1126), które przyjmują, że pracodawcą sa- morządowym jest (między innymi) urząd gminy oraz że w pewnym zakresie czynno- ści w sprawach z zakresu prawa pracy za ten urząd (pracodawcę samorządowego) dokonuje rada gminy (art. 1, 2, 4 ustawy o pracownikach samorządowych). Mając na uwadze stanowisko Sądu drugiej instancji, iż w sprawie chodziło jedynie o „sprecy- zowanie” strony pozwanej, a więc o właściwe jej nazwanie, Sąd Najwyższy uznał, że w następstwie tego „sprecyzowania” nie doszło do zmiany podmiotu pozwanego i wobec tego mimo mylnego określenia (nazwania) w sentencji wyroku podmiotem tym jest Urząd Miejski O. Kierując się powyżej wskazanymi względami Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39313 § 1 KPC, orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę