I PKN 193/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uznał, że nazwanie pisma rozwiązującego umowny stosunek pracy 'odwołaniem' nie wyklucza uznania go za wypowiedzenie, jeśli taki był zamiar stron.
Powód, będący prezesem zarządu spółdzielni, został odwołany ze stanowiska uchwałą rady nadzorczej, która jednocześnie zawierała elementy wypowiedzenia umowy o pracę. Sąd pierwszej instancji zasądził odszkodowanie, ale sąd drugiej instancji zmienił wyrok, oddalając powództwo. Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu drugiej instancji, uznając, że nazwanie pisma 'odwołaniem' nie wyklucza jego charakteru wypowiedzenia, zwłaszcza gdy towarzyszyły mu inne okoliczności wskazujące na taki zamiar.
Sprawa dotyczyła odwołania powoda, Czesława N., z funkcji prezesa zarządu Spółdzielni Kółek Rolniczych w M. oraz rozwiązania z nim umowy o pracę. Uchwała rady nadzorczej z dnia 20 marca 1998 r. odwołała powoda ze stanowiska, powołując się na przepisy Prawa spółdzielczego i Kodeksu pracy, a pismo skierowane do powoda zawierało pouczenie o możliwości odwołania do Sądu Pracy. Następnie rada nadzorcza anulowała część uchwały dotyczącą stosunku pracy, powołując się na inne przepisy. Powód, będący radnym Rady Gminy, kwestionował zasadność rozwiązania umowy o pracę, wskazując, że strony łączyła umowa o pracę, a nie stosunek pracy na podstawie powołania, oraz że do rozwiązania umowy wymagana była zgoda Rady Gminy. Sąd pierwszej instancji zasądził odszkodowanie, jednak Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu zmienił ten wyrok, oddalając powództwo. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, uznał ją za uzasadnioną. Kluczową kwestią było ustalenie zamiaru rozwiązania stosunku pracy. Sąd Najwyższy stwierdził, że powołanie w uchwale przepisów Kodeksu pracy dotyczących ustania stosunku pracy oraz pouczenie o możliwości odwołania do sądu pracy, a także późniejsze pismo anulujące część uchwały, świadczą o zamiarze rozwiązania umowy o pracę. Sąd podkreślił, że nienazwanie pisma wypowiedzeniem, lecz odwołaniem, nie wyklucza jego charakteru wypowiedzenia, zgodnie z art. 65 § 1 KC w związku z art. 300 KP, który nakazuje tłumaczyć oświadczenie woli zgodnie z okolicznościami, zasadami współżycia społecznego i zwyczajami. Sąd Najwyższy uznał również za zasadne zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu pracy dotyczących rozwiązania umowy o pracę z radnym bez wymaganej zgody Rady Gminy. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, nazwanie pisma rozwiązującego umowny stosunek pracy 'odwołaniem' nie stanowi przeszkody do uznania, iż jest to wypowiedzenie, jeśli taki był zamiar stron.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na art. 65 § 1 KC w związku z art. 300 KP, zgodnie z którym oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają okoliczności, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje. Wskazał, że powołanie w uchwale przepisów Kodeksu pracy dotyczących ustania stosunku pracy oraz pouczenie o możliwości odwołania do sądu pracy, a także późniejsze pismo anulujące część uchwały, świadczą o zamiarze rozwiązania umowy o pracę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
powód
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Czesław N. | osoba_fizyczna | powód |
| Spółdzielnia Kółek Rolniczych w M. | spółka | pozwana |
Przepisy (15)
Główne
KC art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.
KP art. 45
Kodeks pracy
W przypadku rozwiązania umowy o pracę z naruszeniem przepisów, pracownikowi przysługuje odszkodowanie.
u.s.t. art. 25
Ustawa o samorządzie terytorialnym
Rozwiązanie umowy o pracę z radnym wymaga zgody rady gminy.
Pomocnicze
KP art. 300
Kodeks pracy
Do stosunków prawnych na podstawie stosunku pracy zastosowanie mają odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
KP art. 47
Kodeks pracy
Określa wysokość odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę.
PS art. 49 § § 2
Prawo spółdzielcze
PS art. 70 § § 1, § 11 i § 12
Prawo spółdzielcze
PS art. 72 § § 1
Prawo spółdzielcze
PS art. 48 § § 2
Prawo spółdzielcze
PS art. 46 § § 1 pkt 8
Prawo spółdzielcze
Podejmowanie uchwał w sprawach czynności prawnych dokonywanych między spółdzielnią a członkami zarządu należy do zakresu działania rady nadzorczej.
KPC art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 393
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 393
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nazwanie pisma 'odwołaniem' nie wyklucza jego charakteru wypowiedzenia, jeśli taki był zamiar stron. Rozwiązanie umowy o pracę z radnym rady gminy wymaga zgody rady gminy. Powołanie w uchwale przepisów Kodeksu pracy dotyczących ustania stosunku pracy oraz pouczenie o możliwości odwołania do sądu pracy świadczą o zamiarze rozwiązania umowy o pracę.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądu drugiej instancji dotyczące braku zamiaru rozwiązania umowy o pracę. Argument dotyczący kompetencji rady nadzorczej do rozwiązania umowy o pracę (choć ostatecznie uznany za niezasadny w kontekście zarzutu kasacji).
Godne uwagi sformułowania
Nazwanie pisma rozwiązującego umowny stosunek pracy 'odwołaniem' nie stanowi przeszkody do uznania, iż jest to wypowiedzenie. Ten, kto uważa, iż nie złożył oświadczenia woli, to go nie odwołuje.
Skład orzekający
Barbara Wagner
przewodniczący
Kazimierz Jaśkowski
sprawozdawca
Katarzyna Gonera
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia wypowiedzenia umowy o pracę, zwłaszcza w kontekście niejednoznacznych oświadczeń woli i specyficznych stosunków prawnych (np. spółdzielczych, samorządowych). Podkreślenie znaczenia zamiaru stron i zasad współżycia społecznego w wykładni oświadczeń woli."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odwołania ze stanowiska prezesa zarządu spółdzielni i jednoczesnego rozwiązania umowy o pracę, z uwzględnieniem statusu radnego. Interpretacja art. 65 KC ma zastosowanie do wszelkich oświadczeń woli.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie oświadczeń woli w prawie pracy i jak sąd może interpretować pozornie niejednoznaczne pisma, kierując się rzeczywistym zamiarem stron. Dotyczy powszechnego problemu wypowiedzeń umów.
“Czy 'odwołanie' to zawsze wypowiedzenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową kwestię w prawie pracy.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWyrok z dnia 26 sierpnia 1999 r. I PKN 193/99 Nazwanie pisma rozwiązującego umowny stosunek pracy "odwołaniem" nie stanowi przeszkody do uznania, iż jest to wypowiedzenie (art. 65 § 1 KC w związku z art. 300 KP). Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie: SN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), SA Katarzyna Gonera. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 1999 r. sprawy z po- wództwa Czesława N. przeciwko Spółdzielni Kółek Rolniczych w M. o odszkodowa- nie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 19 listopada 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok w pkt I i III i sprawę przekazał Sądowi Okręgo- wemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego roz- poznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania ka- sacyjnego. U z a s a d n i e n i e Powód Czesław N. w sprawie przeciwko Spółdzielni Kółek Rolniczych w M. o odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę wniósł kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 19 listopada 1998 r. [...]. Zaskarżonym wyrokiem zmieniono wyrok Sądu pierwszej instancji (zasądzający od pozwanej na rzecz powoda odszkodowanie i koszty procesu) w ten sposób, że powództwo zostało oddalone i orzeczono o kosz- tach procesu na rzecz pozwanej. Powód był prezesem zarządu pozwanej Spółdziel- ni. Uchwałą rady nadzorczej z dnia 20 marca 1998 r. odwołano go ze stanowiska, powołując jako podstawę uchwały art. 49 § 2 Prawa spółdzielczego, Statut, art. 70 § 1, § 11 i § 12 oraz art. 72 § 1 KP. Pismo pozwanej do powoda zawierało pouczenie o możliwości odwołania się do Sądu Pracy w Jaworze. Następnie pismem z dnia 29 2 kwietnia tegoż roku rada nadzorcza anulowała treść pisma z dnia 20 marca 1998 r. w części dotyczącej stosunku pracy powoda, powołując się na art. 52 § 2 Prawa spół- dzielczego. Powód nie wyraził na to zgody. Powód jest radnym Rady Gminy w M. Strony łączyła umowa o pracę, a nie stosunek pracy na podstawie powołania w ro- zumieniu Kodeksu pracy. Zdaniem Sądu drugiej instancji, pozwana nie miała zamiaru rozwiązywania z powodem umowy o pracę, o czym świadczy fakt braku konsultacji w trybie art. 25 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.). Zasądzenie przez Sąd pierwszej instancji na rzecz powoda odszkodowania naruszało zatem prawo materialne (art. 45 i 47 KP) i z tego względu Sąd Wojewódzki zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. W kasacji powód zarzucił naruszenie: - art. 233 § 1 KPC i art. 65 § 1 KC w związku z art. 300 KP przez błędne przyjęcie, iż pismo z dnia 20 marca 1998 r. nie zawierało wypowiedzenia umowy o pracę, - art. 328 § 2 KPC przez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie wykładni oświadczenia woli pozwanej z dnia 20 marca 1998 r. oraz pominięcie dowodu w postaci pisma pozwanej z dnia 29 kwietnia 1998 r., - art. 45 i art. 471 KP w związku z art. 48 § 2 Prawa spółdzielczego oraz art. 25 ustawy o samorządzie terytorialnym, polegające na rozwiązaniu umowy o pracę przez organ do tego nieuprawniony (zdaniem wnoszącego kasację powinien być to zarząd, a nie rada nadzorcza) oraz braku zgody rady Gminy w M. W kasacji wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie po- wództwa wraz z kosztami zastępstwa procesowego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu do ponownego rozpozna- nia. Pozwana wniosła o oddalenie kasacji i zasądzenie kosztów zastępstwa proce- sowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest uzasadniona. Podstawową kwestią jest ustalenie, czy uchwała rady nadzorczej pozwanej z dnia 20 marca 1998 r., wyrażała zamiar doprowadzenia do ustania stosunku pracy 3 powoda. Powołane w niej przepisy stanowią, że do odwołania członka zarządu właś- ciwa jest rada nadzorcza lub walne zgromadzenie spółdzielni, w zależności od pos- tanowień statutu (art. 49 § 2 Prawa spółdzielczego), a także określają sposób i do- puszczalność rozwiązania stosunku pracy powstałego na podstawie powołania (art. 70 § 1, § 11 , § 12 i art. 72 § 1 KP). Zdaniem Sądu Najwyższego dwie okoliczności świadczą o istnieniu tego zamiaru. Pierwszą z nich jest powołanie w uchwale rady nadzorczej z dnia 20 marca 1998 r. przepisów Kodeksu pracy dotyczących ustania stosunku pracy i pouczenie o możliwości odwołania do sądu pracy. Wskazano wprawdzie wadliwe przepisy, bo dotyczące stosunku pracy powstałego na podstawie powołania, a powód był w umownym stosunku pracy, ale wyrażono w ten sposób zamiar rozwiązania tego stosunku. Drugą okolicznością ujawniającą ten zamiar jest pismo rady nadzorczej z dnia 29 kwietnia 1998 r. ”anulujące” tę część jej uchwały z dnia 20 marca tegoż roku, która dotyczy stosunku pracy. Ten, kto uważa, iż nie złożył oświadczenia woli, to go nie odwołuje. Nienazwanie pisma rozwiązującego stosunek pracy wypowiedzeniem, lecz odwołaniem nie oznacza, iż w istocie nie jest ono wy- powiedzeniem umowy o pracę. Decyduje o tym charakter stosunku pracy (umowny czy z powołania). Zgodnie bowiem z art. 65 § 1 KC (w związku z art. 300 KP) oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okolicz- ności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwy- czaje. Konkluzją tych rozważań jest stwierdzenie, iż zarzuty kasacji dotyczące naru- szenia art. 65 § 1 KC, art. 233 § 1 oraz art. 328 § 2 KPC są uzasadnione. Trafne są także zarzuty w przedmiocie naruszenia art. 45 i art. 471 KP. Skoro wypowiedziano umowę o pracę wbrew zakazowi z art. 25 ust. 2 ustawy o samorzą- dzie terytorialnym (brak zgody rady gminy na rozwiązanie umowy o pracę z jej człon- kiem), to na mocy tych przepisów Kodeksu pracy powód nabył prawo do odszkodo- wania. Nie jest natomiast zasadny zarzut naruszenia art. 48 § 2 Prawa spółdzielcze- go. Według tego przepisu podejmowanie decyzji nie zastrzeżonych w ustawie lub statucie innym organom należy do zarządu. Jednakże zgodnie z art. 46 § 1 pkt 8 tego prawa podejmowanie uchwał w sprawach czynności prawnych dokonywanych między spółdzielnią a członkami zarządu należy do zakresu działania rady nadzor- czej. Z tych względów na podstawie art. 39313 i art. 108 § 2 w związku z art. 39319 KPC orzeczono jak w sentencji. 4 ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI