I PKN 186/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa wytoczonego przez Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" na rzecz pracowników Henryka G. i Zbigniewa K. przeciwko Zespołowi Zakładów Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł. o przywrócenie do pracy oraz o ustalenie, że pracodawca naruszył przepisy ustawy o związkach zawodowych, pozbawiając pracowników stanowisk ordynatorów bez zgody i powiadomienia Komisji Zakładowej. Sądy niższych instancji zasądziły na rzecz powodów dodatki funkcyjne i ustaliły, że są oni zatrudnieni na stanowiskach ordynatorów do końca 1997 r. Oddaliły jednak żądanie ustalenia naruszenia prawa przez pracodawcę. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 1998 r. oddalił kasację związku zawodowego. Sąd uznał, że związek zawodowy, wytaczając powództwo na rzecz pracowników na podstawie art. 462 i 61 KPC, nie może domagać się ustalenia stosunku prawnego lub prawa dotyczącego jego samego ani powoływać się na własny interes prawny. Ponadto, powództwo o ustalenie (art. 189 KPC) nie może służyć do żądania ustalenia naruszenia przepisu obowiązującego prawa, lecz dotyczy prawa podmiotowego strony. W związku z tym, nawet jeśli pracodawca naruszył przepisy, związek zawodowy nie mógł skutecznie dochodzić takiego ustalenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOgraniczenia w zakresie możliwości wytaczania powództw o ustalenie przez związki zawodowe oraz niedopuszczalność dochodzenia ustalenia naruszenia prawa materialnego w trybie art. 189 KPC.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organizacja społeczna działa na rzecz pracownika i dochodzi ustalenia naruszenia prawa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy związek zawodowy, wytaczając powództwo na rzecz pracownika, może domagać się ustalenia stosunku prawnego lub prawa dotyczącego tego związku oraz powoływać się na własny interes prawny w takim ustaleniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, związek zawodowy nie może domagać się ustalenia stosunku prawnego lub prawa dotyczącego jego samego ani powoływać się na własny interes prawny w takim ustaleniu.
Uzasadnienie
Związek zawodowy działający na rzecz obywateli jest stroną formalną i nie realizuje własnych praw. Może domagać się ustalenia stosunku prawnego lub prawa między podmiotem, na rzecz którego wytoczył powództwo, a drugą stroną, oraz musi powołać się na interes prawny tego podmiotu.
Czy można domagać się ustalenia, że pracodawca naruszył przepis obowiązującego prawa (art. 189 KPC)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powództwo o ustalenie z istoty nie może służyć do żądania ustalenia naruszenia prawa materialnego.
Uzasadnienie
Przepis art. 189 KPC w zakresie ustalenia istnienia lub nieistnienia prawa odnosi się do prawa podmiotowego strony, a nie do obowiązującego przepisu prawnego.
Czy pracodawca naruszył przepisy ustawy o związkach zawodowych, pozbawiając stanowiska ordynatora działacza związkowego bez zgody i powiadomienia Komisji Zakładowej?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie z powodu niedopuszczalności powództwa o ustalenie naruszenia prawa.
Uzasadnienie
Nawet jeśli doszło do naruszenia przepisów, związek zawodowy nie mógł skutecznie dochodzić ustalenia tego faktu w trybie art. 189 KPC.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Henryk G. | osoba_fizyczna | powód |
| Zbigniew K. | osoba_fizyczna | powód |
| NSZZ "Solidarność" przy Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej Zarządu Służby Zdrowia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł. | instytucja | powód (reprezentujący) |
| Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Zarządu Służby Zdrowia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ł. | instytucja | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
KPC art. 61 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podmiot wymieniony w art. 61 § 1 KPC (np. organizacja społeczna) wytacza powództwa na rzecz obywateli, a nie na swoją rzecz. Jest stroną formalną.
KPC art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie może dotyczyć istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy powód ma w tym interes prawny. Nie może służyć do żądania ustalenia naruszenia prawa materialnego.
Pomocnicze
KPC art. 462
Kodeks postępowania cywilnego
u.z.z. art. 32 § pkt 1 i 2
Ustawa o związkach zawodowych
KPC art. 393 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Związek zawodowy nie może dochodzić ustalenia naruszenia prawa przez pracodawcę na rzecz pracownika. • Związek zawodowy nie posiada interesu prawnego w ustaleniu naruszenia prawa przez pracodawcę. • Powództwo o ustalenie z art. 189 KPC nie służy do kwestionowania naruszenia przepisów prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Pracodawca naruszył przepisy ustawy o związkach zawodowych, pozbawiając stanowiska działacza związkowego bez zgody i powiadomienia Komisji Zakładowej.
Godne uwagi sformułowania
Nie można domagać się ustalenia, że pracodawca naruszył przepis obowiązującego prawa (art. 189 KPC). • Związek zawodowy wytaczając powództwo na rzecz pracownika(art. 462 i 61 KPC) nie może domagać się ustalenia stosunku prawnego lub prawa dotyczącego tego związku oraz nie może powoływać się na własny interes prawny w ustaleniu. • Powództwo o ustalenie z istoty nie może służyć do żądania ustalenia naruszenia prawa materialnego.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący
Józef Iwulski
sprawozdawca
Andrzej Wasilewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ograniczenia w zakresie możliwości wytaczania powództw o ustalenie przez związki zawodowe oraz niedopuszczalność dochodzenia ustalenia naruszenia prawa materialnego w trybie art. 189 KPC."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organizacja społeczna działa na rzecz pracownika i dochodzi ustalenia naruszenia prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie precyzuje granice dopuszczalności powództwa o ustalenie dla organizacji społecznych, co jest istotne dla praktyków prawa pracy i procesowego.
“Czy związek zawodowy może pozwać pracodawcę o naruszenie prawa? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.