I PKN 165/98

Wyrok z dnia 3 czerwca 1998 r. I PKN 165/98 Plan nauczania w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 3, poz. 19 ze zm.) jest dokumentem opra- cowanym przez dyrektora szkoły, zawierającym podział na poszczególne przedmioty nauczania i zajęcia, organizację pracy szkoły, tygodniowy minimal- ny wymiar godzin lekcyjnych pozostający do dyspozycji dyrektora i wycho- wawców oraz wykaz godzin lekcyjnych przeznaczonych do rozdysponowania i podziału pomiędzy nauczycieli wraz z godzinami ponadwymiarowymi. Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Adam Józefowicz (sprawozdawca), Walerian Sanetra. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 1998 r. sprawy z powódz- twa Haliny M. przeciwko Szkole Podstawowej w J. o uznanie decyzji o przeniesieniu w stan nieczynny za bezskuteczną, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku z dnia 17 grudnia 1997 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rybniku do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Powódka Halina M. wystąpiła z powództwem przeciwko Szkole Podstawowej w J. o uznanie decyzji z dnia 11 lipca 1997 r. o przeniesieniu jej w stan nieczynny za bezskuteczną. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Rybniku wyrokiem z dnia 26 sierpnia 1997 r. [...] uznał za bezskuteczną decyzję pozwanej Szkoły z dnia 11 lipca 1996 r. o przenie- sieniu powódki Haliny M. w stan nieczynny. Ponadto zobowiązał pozwaną do dal- 2 szego zatrudniania powódki do czasu prawomocnego zakończenia sprawy. Sąd ustalił, że powódka ukończyła w 1978 r. Wyższą Szkołę Pedagogiczną w C. uzys- kując specjalność z pedagogiki w zakresie wychowania przedszkolnego. Od 1 sierp- nia 1978 r. do 31 sierpnia 1987 r. pracowała jako nauczyciel w przedszkolach. Od 1 lutego 1982 r. była nauczycielem mianowanym. Od września 1990 r. powódka pra- cowała w pozwanej Szkole, do której przeszła w ramach uzgodnień między praco- dawcą a Inspektoratem Oświaty w G. Powódka uczyła w klasach I-III, których w 1994/95 było 8 oddziałów, a w latach 1995/97 - 7 oddziałów ze względu na spadek liczby uczniów ze 179 do 158. W pozwanej Szkole jest 20 oddziałów i 2 oddziały w klasach zerwpych. W dniu 2 czerwca 1997 r. dyrektor pozwanej Szkoły wręczył po- wódce pismo przenoszące ją na podstawie art. 18 ust. 1 Karty Nauczyciela z dniem 1 września 1997 r. z urzędu na stanowisko nauczyciela oddziału zerowego, na co powódka nie wyraziła zgody. Wobec odmowy przyjęcia przez powódkę tego stano- wiska, z uwagi na zmiany organizacyjne dyrektor decyzją z dnia 11 lipca 1997 r. przeniósł powódkę w stan nieczynny na podstawie art. 20 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357). Sąd Rejonowy uznał, że liczba oddziałów w klasach I - III zmniejszyła się z 7 do 6, ale w całej Szkole liczba oddziałów w porównaniu z poprzednim rokiem nie zmniejszyła się, gdyż jest ich nadal 20, w tym dwa oddziały zerowe. W związku z tym - zdaniem Sądu - brak jest przesłanki z art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, która stano- wi o zmniejszeniu oddziałów w szkole. Brak przesłanek z art. 20 ust. 1 Karty Nauczy- ciela powoduje niezgodność z prawem decyzji pozwanej Szkoły z dnia 11 lipca 1997 r. o przeniesieniu powódki w stan nieczynny. Dlatego - zdaniem Sądu Rejonowego - z mocy art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela w związku z art. 45 § 1 KP i art. 189 KPC powództwo podlega uwzględnieniu, jak również wniosek powódki dotyczący obo- wiązku dalszego jej zatrudnienia do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z mocy art. 477 2 § 2 KPC. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośro- dek Zamiejscowy w Rybniku po rozpoznaniu apelacji pozwanej Szkoły, wyrokiem z dnia 17 grudnia 1997 r. [...] zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w ten spo- sób, że powództwo oddalił. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, Sąd pierwszej instancji naruszył art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, gdyż nie wziął pod uwagę, że podstawą przeniesienia nauczyciela w stan nieczynny nie są tylko zmiany organizacyjne, ale 3 także zmiany planu nauczania, uniemożliwiające dalsze zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć. Z przedstawionej dokumentacji wynika, że wprawdzie nie zmieniła się liczba oddziałów w całej szkole, ale nastąpiło zmniejszenie oddziałów w klasach I - III z 7 do 6 w związku ze zmniejszeniem się liczby dzieci ze 179 do 158 oraz zmniejszyła się liczba godzin nauczycielskich ze 175 do 150 w tym przedziale, w którym powódka mogła być zatrudniona. Dlatego na zasadzie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela i art. 386 § 1 KPC zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego powódka wniosła kasację, w której zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela przez przyjęcie, że zmiana planu lekcji uzasadnia przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny. Ponadto skarżąca zarzuciła obrazę art. 385 KPC przez nie oddalenie apelacji, pomimo jej bezzasadności na skutek niewykazania zmiany planu nauczania, która uniemożliwia dalsze zatrudnianie nauczyciela w peł- nym wymiarze zajęć. Powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku względnie o wydanie orzeczenia uwzględniającego żądanie powódki. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja wymaga uwzględnienia, gdyż zawarty w niej zarzut naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.) jest uzasadniony. Sąd Wojewódzki zmieniając wyrok Sądu Rejonowego oparł zaskarżone orzeczenie na innej przesłan- ce, niż ta, którą przyjął Sąd pierwszej instancji za podstawę faktyczną swego wyroku. Sąd Wojewódzki nie zakwestionował prawidłowości i zgodności z zebranym mate- riałem w sprawie bezspornych ustaleń Sądu pierwszej instancji, że nie nastąpiły w pozwanej szkole zmiany organizacyjne, powodujące zmniejszenie liczby oddziałów w szkole. Oparł natomiast swoje orzeczenie reformatoryjne na drugiej przesłance, za- wartej także w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, a mianowicie na zmianie planu nau- czania, uniemożliwiającej dalsze zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć w sytuacji, gdy nie dokonał niezbędnych uzupełniających ustaleń w postępowaniu apelacyjnym, które potwierdzałyby jej istnienie i zastosowanie jednej z dyspozycji, zawartej w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Sąd Rejonowy poczynił ustalenia pozos- tające w związku z podstawą przeniesienia powódki w stan nieczynny uznając, że nie 4 nastąpiło zmniejszenie liczby oddziałów w szkole. Sąd drugiej instancji wbrew art. 382 KPC nie oparł swego orzeczenia na ustalonym przez Sąd pierwszej instancji stanie faktycznym sprawy, ani na ustalonym stanie rzeczy na podstawie zebranego materiału w postępowaniu apelacyjnym. Jedynie “podzielił pogląd strony pozwanej, iż spełniony został wymóg przeniesienia powódki Haliny M. w stan nieczynny”, bez należycie wyjaśnionej i ustalonej tej podstawy faktycznej wyroku. W tym stanie sprawy Sąd drugiej instancji nie miał podstaw w art. 386 KPC do zmiany zaskarżo- nego wyroku, tym bardziej, że nie zostało stwierdzone, czy nastąpiła zmiana planu nauczania w rozumieniu § 4 zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 1992 r. w sprawie ramowych planów nauczania w publicznych szkołach ogól- nokształcących i zawodowych (Dz. Urz. MEN Nr 2, poz. 12 ze zm.). Zdaniem Sądu Najwyższego “plan nauczania” w rozumieniu art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela jest dokumentem opracowanym przez dyrektora szkoły zawierają- cym podział na poszczególne przedmioty nauczania i zajęcia, organizację pracy szkoły, tygodniowy minimalny wymiar godzin lekcyjnych pozostających do dyspozycji dyrektora i wychowawców oraz wykaz godzin lekcyjnych pozostających do rozdys- ponowania i podziału pomiędzy nauczycieli wraz z godzinami ponadwymiarowymi. Na tej podstawie należało ustalić, czy zmiana planu w stosunku do poprzednio reali- zowanego uniemożliwia dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć z uwzględnieniem kwalifikacji i specjalizacji wykształcenia nauczyciela oraz czy istnieje konieczność rozwiązania z nauczycielem stosunku pracy lub przeniesienia w stan nieczynny. Zastosowanie w sprawie przez Sąd drugiej instancji art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela bez ustaleń faktycznych w zakresie porównania planów nauczania i wszechstronnego wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia uzasadnia zarzut kasacji naruszenia art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Należało ponadto zbadać, czy pracodawca pozostawił nauczycielowi prawo wyboru, wynikającego z art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, co do rozwiązania stosunku pracy, czy postąpił arbitralnie w tym przedmiocie. Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że ka- sacja jest zasadna i wymaga uwzględnienia. Dlatego na zasadzie art. 393 13 § 1 KPC Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. ========================================