I PKN 152/98

Sąd Najwyższy1998-05-28
SAOSPracyochrona pracyWysokanajwyższy
rozwiązanie umowy o pracęzwolnienie bez wypowiedzeniaart. 52 KPciążaochrona pracownicy w ciążykasacjaSąd Najwyższywynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy

Sąd Najwyższy oddalił kasację pozwanego pracodawcy, potwierdzając prawidłowość przywrócenia pracownicy do pracy pomimo zarzutów dotyczących ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych i braku podstaw do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.

Sprawa dotyczyła przywrócenia do pracy pracownicy, z którą rozwiązano umowę bez wypowiedzenia z powodu rzekomego ciężkiego naruszenia obowiązków. Sąd Rejonowy przywrócił pracownicę, wskazując na brak wykazania przez pracodawcę podstaw do zwolnienia i niedopełnienie wymogów formalnych. Sąd Wojewódzki oddalił apelację pracodawcy. Kasacja pozwanego podnosiła zarzuty dotyczące niewyjaśnienia wszystkich okoliczności, błędnego zastosowania prawa materialnego (zwłaszcza w kontekście ciąży pracownicy) oraz kwestii wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając ją za nieuzasadnioną.

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę z powództwa Beaty S. przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Handlowemu Wytwórni Makaronu „A.” S.C. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie. Sąd Rejonowy w Opolu przywrócił powódkę do pracy, zasądzając jednocześnie wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Sąd pierwszej instancji uznał, że brak było podstaw do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 Kodeksu pracy, a pracodawca nie wykazał ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych ani nie dopełnił wymogu wskazania konkretnej przyczyny rozwiązania umowy. Sąd Wojewódzki w Opolu oddalił apelację pozwanych właścicieli spółki cywilnej, uznając ustalenia Sądu Rejonowego za prawidłowe. W kasacji strona pozwana zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując m.in. ustalenia dotyczące niewiedzy pracownicy o ciąży w momencie zwolnienia, prawidłowość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz wysokość zasądzonego wynagrodzenia, wskazując na brak uwzględnienia zasiłku chorobowego. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że nie jest ona uzasadniona. Sąd wskazał na brak konkretnych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, podkreślił, że spór toczy się w granicach zarzutu skonkretyzowanego w oświadczeniu pracodawcy, a także, że pracownicy w ciąży zwolnionej bez wypowiedzenia przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy, niezależnie od kwestii zasiłku chorobowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 KP, jeśli nie wykaże ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych i nie wskaże konkretnej przyczyny w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy. Spór toczy się w granicach zarzutu skonkretyzowanego w pisemnym oświadczeniu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 30 § 4 KP, w oświadczeniu pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia musi być wskazana przyczyna uzasadniająca rozwiązanie umowy na podstawie art. 52 KP. Pracodawca jest związany tymi przyczynami w toku postępowania sądowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalił kasację

Strona wygrywająca

Beata S.

Strony

NazwaTypRola
Beata S.osoba_fizycznapowódka
Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe Wytwórnia Makaronu „A.” S.C. - A. B., F. B.spółkapozwany

Przepisy (7)

Główne

k.p. art. 52 § § 1

Kodeks pracy

Określa podstawy rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Wymaga ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.

k.p. art. 30 § § 4

Kodeks pracy

Nakłada na pracodawcę obowiązek wskazania przyczyny rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia w oświadczeniu pracodawcy.

k.p. art. 57 § § 2

Kodeks pracy

Stanowi, że pracownicy w ciąży, której umowę o pracę rozwiązano bez wypowiedzenia, przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy.

Pomocnicze

KPC art. 393 § pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

KPC art. 392 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Ogranicza przedmiot rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym do kwestii prawnych, niepozwalając na ponowne badanie ustaleń faktycznych, które nie były kwestionowane w apelacji.

KPC art. 393 § 12

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym.

Dz.U. Nr 30, poz. 143 ze zm. art. 48 § pkt 2

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Dotyczy sytuacji, w których pracodawcy nie są zobowiązani do ustalania i wypłaty zasiłków chorobowych ze względu na stan zatrudnienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez pracodawcę ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Niedopełnienie przez pracodawcę wymogu wskazania konkretnej przyczyny rozwiązania umowy w oświadczeniu. Pracownicy w ciąży przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy w przypadku nieprawidłowego rozwiązania umowy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące niewiedzy pracownicy o ciąży i jej obowiązku poinformowania pracodawcy. Kwestionowanie prawidłowości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zarzut nieuwzględnienia przez sąd prawa powódki do zasiłku chorobowego przy ustalaniu wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.

Godne uwagi sformułowania

w przedmiotowej sprawie strona pozwana nie uczyniła zadość wymogowi prawnemu, o którym mowa w art. 30 § 4 KP, tzn. nie wykazała na czym konkretnie w danym wypadku polegało ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia spór przed sądem pracy toczy się wyłącznie „w granicach zarzutu skonkretyzowanego w pisemnym oświadczeniu, a pracodawca pozbawiony jest możliwości powoływania się w toku postępowania na inne przyczyny, które również mogłyby uzasadniać tryb zwolnienia z pracy przewidziany w art. 52 KP” stosownie do postanowienia art. 57 § 2 KP, w wypadku, gdy umowę o pracę rozwiązano z pracownicą w okresie ciąży, przysługuje jej wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy.

Skład orzekający

Walerian Sanetra

przewodniczący

Adam Józefowicz

sędzia

Andrzej Wasilewski

sędzia sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej interpretacji przepisów dotyczących rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, zwłaszcza w kontekście ochrony pracownic w ciąży oraz wymogów formalnych stawianych pracodawcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwolnienia bez wypowiedzenia z powodu rzekomego ciężkiego naruszenia obowiązków, z uwzględnieniem ochrony pracownic w ciąży.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa pracy - ochrony pracownic w ciąży przed nieuzasadnionym zwolnieniem, co ma dużą wartość praktyczną i społeczną.

Czy pracodawca może zwolnić pracownicę w ciąży bez wypowiedzenia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy: 1978,5 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 28 maja 1998 r. I PKN 152/98 Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Adam Józefowicz, Andrzej Wasilewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 1998 r. sprawy z powództwa Beaty S. przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Handlowemu Wytwórni Makaronu „A.” S.C. - A. B., F. B. w O. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie, na skutek ka- sacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 4 grudnia 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Opolu wyrokiem z dnia 7 października 1997 r. [...] przywrócił powódkę - Beatę S. do pracy w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlo- wym Wytwórnia Makaronu „A.” w O. stanowiącym własność spółki cywilnej Alicji B. i Franciszka B. oraz zasądził na jej rzecz wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Rejonowy podniósł w szczególności, że w danym wypadku brak było podstaw dla rozwiązania umowy o pracę z powódką bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 KP i to tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie strona pozwana nie uczyniła zadość wymogowi prawnemu, o którym mowa w art. 30 § 4 KP, tzn. nie wykazała na czym konkretnie w danym wypadku polegało ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych uzasadniające roz- wiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. Pozwani właściciele przedsiębiorstwa wnieśli apelację od tego wyroku, w której zarzucili, że został on wydany bez uprzed- niego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i wnieśli o jego zmianę i oddalenie powództwa. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wyrokiem z dnia 4 grudnia 1997 r. [...] oddalił apelację. W uzasadnieniu wyro- ku Sądu Wojewódzkiego podniesiono w szczególności, że Sąd Rejonowy podejmu- 2 jąc rozstrzygnięcie w sposób wyczerpujący wyjaśnił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności i dokonał prawidłowych ustaleń w sprawie. W kasacji strona pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o jego uchylenie i oddalenie powództwa, zarzucając, że wyrok ten został wydany bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazała na art. 393 pkt 2 KPC oraz że narusza on prawo materialne poprzez błędne zastosowanie art. 57 § 2 KP z pominięciem art. 92 KP w związku z art. 48 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. Nr 30, poz. 143 ze zm.). W szczególności w kasacji zarzuca przyjęcie przez Sąd błędnego ustalenia, że powódka w dacie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia nie wiedziała, iż jest w ciąży i że spoczywał na niej obowiązek poinformowania pracodawcy o tym fakcie, a tymczasem - jak wywodzi się w kasacji - gdyby powódka nie wiedziała wówczas o swoim stanie, to nie zgłosiłaby się w tym samym dniu do gabinetu ginekologiczno-położniczego w celu otrzymania zwolnienia lekarskiego. Kasacja zarzuca ponadto, iż Sąd niesłusznie przyjął, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zostało przez powódkę uprawdopodobnione, a także że użyty w wypowiedzeniu umowy o pracę zarzut „odmowy wykonania pracy” i „niewłaściwego odnoszenie się do właścicielki” nie stwarza wystarczających podstaw dla badania wszystkich okoliczności sprawy, które uzasadniały użycie takiego sformułowania i dlatego: „Sąd przyjął, że jedynie przedmiotem jego oceny może być takie zachowanie pozwanej, które jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego”. W kasacji zarzuca się również, że Sąd nie wziął pod uwagę, iż pozwani ze względu na stan zatrudnienia nie są zobowiązani do ustalania i wypłaty zasiłków chorobowych (art. 48 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa Dz.U. Nr 30, poz. 143 ze zm.) i uznał za prawidłowe ustalenie co do wysokości zasądzonego wynagrodzenia za czas pozostawania powódki bez pracy w kwocie 1.978,50 zł, nie biorąc pod uwagę przysługującego w tym czasie powódce prawa do zasiłku chorobowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest uzasadniona. 3 W kasacji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 393 1 pkt 2 KPC), błędnie powołując w tym kontekście art. 393 pkt 2 KPC, jednakże nie wskazano, które konkretnie przepisy postępowania zostały przez Sąd Wojewódzki naruszone oraz na czym ich naruszenie miałoby po- legać. W tym zakresie wywód kasacji ogranicza się jednak wyłącznie do polemiki z tymi ustaleniami Sądu pierwszej instancji, które - stosownie do postanowienia art. 265 KP - stanowiły podstawę dla uwzględnienia wniosku pracownika o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia odwołania. [...] Nie jest również zasadny zarzut kasacji, że Sąd Apelacyjny nie wyjaśnił w postępowaniu „wszystkich okoliczności sprawy”, skoro - stosownie do wyraźnego postanowienia art. 30 § 4 KP - w oświadczeniu pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinna być zawsze wskazana przyczyna uzasadniająca rozwiązanie umowy o pracę na podstawie art. 52 KP. Przesądza to o tym, że w danym wypadku spór przed sądem pracy toczy się wyłącznie „w granicach zarzutu skonkretyzowanego w pisem- nym oświadczeniu, a pracodawca pozbawiony jest możliwości powoływania się w toku postępowania na inne przyczyny, które również mogłyby uzasadniać tryb zwol- nienia z pracy przewidziany w art. 52 KP” (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1980 r., I PRN 86/80 - Służba Pracownicza 1981 nr 8, s.12). Wreszcie, podniesiony w kasacji zarzut, że Sąd Wojewódzki nie wziął pod uwagę, iż pozwani ze względu na stan zatrudnienia nie są obowiązani do ustalania i wypłaty zasiłków chorobowych (art. 48 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pie- niężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa Dz.U. Nr 30, poz. 143 ze zm.) i uznał za prawidłowe dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenie co do wysokości zasądzonego wynagrodzenia za czas pozostawania powódki bez pracy w kwocie 1.978,50 zł, nie biorąc pod uwagę przysługującego w tym czasie powódce prawa do zasiłku chorobowego, nie mógł być uwzględniony z dwóch powodów. Po pierwsze - ze względów formalnych, bowiem zarzut ten dotyczy ustaleń dokonanych przez Sąd pierwszej instancji i nie był podnoszony przez stronę pozwaną w apelacji, dlatego nie może być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym (art. 392 § 1 KPC a contrario). A po wtóre - także z tej przyczyny, że stosownie do postanowienia art. 57 § 2 KP, w wypadku, gdy umowę o pracę rozwiązano z pra- cownicą w okresie ciąży, przysługuje jej wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy. 4 Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 12 KPC orzekł jak w sentencji. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI