I PKN 151/98

Wyrok z dnia 28 maja 1998 r. I PKN 151/98 Sąd obowiązany jest zbadać zarzuty niezgodnego z prawem lub z naru- szeniem uchwał statutowych organów związkowych, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) dokooptowania pracownika do zarządu zakładowej organizacji związ- kowej w celu wyjaśnienia, czy pracownikowi temu przysługuje ochrona, wy- mieniona w art. 10 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn doty- czących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.). Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Adam Józefowicz (sprawozdawca), Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 1998 r. sprawy z powództwa Angeli G.-M. przeciwko Terenowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K. o przy- wrócenie do pracy i nagrodę jubileuszową za 20 lat pracy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 12 listopada 1997 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok w pkt 1 i 3 i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Powódka Angela G. wystąpiła w pozwie z dnia 12 kwietnia 1996 r. z powódz- twem przeciwko Terenowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K. o przywrócenie do pracy, a w pozwie z dnia 10 września 1996 r. o zasądzenie w związku z wyrokiem Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 2 29 marca 1996 r. [...] wynagrodzenia za cały okres pozostawania bez pracy, to jest od 4 grudnia 1995 r. do 31 marca 1996 r., a ponadto o zasądzenie kwoty jednorazo- wej waloryzacji dla sfery budżetowej wraz z ustawowymi odsetkami od grudnia 1995 r. oraz nagrody jubileuszowej za 20 lat pracy. Sąd Rejonowy połączył do wspólnego rozpoznania powyższe sprawy. Odrębnym postanowieniem z dnia 7 marca 1997 r. Sąd Rejonowy-Sad Pracy w Kutnie odrzucił pozew w zakresie wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy od 4 grudnia 1995 r. do 31 marca 1996 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy uznał, że wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo- łecznych w Warszawie z dnia 29 marca 1996 r. [...] przywracający powódkę do pracy na poprzednie warunki i zasądzający odszkodowanie od pozwanej na rzecz powódki w kwocie 1.186,65 zł pod warunkiem podjęcia pracy w terminie 7 dni, korzysta z po- wagi rzeczy osądzonej, co oznacza, że powództwo między tymi samymi stronami, o ten sam przedmiot, na tej samej podstawie faktycznej jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. Wyrokiem częściowym z dnia 7 marca 1997 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kutnie oddalił powództwo co do nagrody jubileuszowej, uznając, że powódka osiąg- nęła staż pracy 19 lat 10 miesięcy i 21 dni, a okresy sporne (czyli 8 miesięcy i 3 dni sprawowania opieki nad dzieckiem po upływie 3 lat urlopu bezpłatnego na wycho- wanie dziecka i okresu 2 miesięcznego skróconego wypowiedzenia) nie mogą być zaliczone do stażu pracy, uprawniającego do nagrody jubileuszowej. Kolejnym wyrokiem z dnia 9 maja 1997 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kutnie zasądził od pozwanej na rzecz powódki odsetki od 7 lutego 1997 r. do 16 marca 1997 r. od kwoty 14,55 zł, stanowiącej skapitalizowane odsetki, od jednorazowej waloryzacji dla pracowników sfery budżetowej oraz oddalił powództwo w pozostałej części, w tym o przywrócenie do pracy. Sąd Rejonowy ustalił, że powódka była zatrudniona w pozwanym zakładzie pracy od 10 września 1990 r. na czas określony, a od 1 marca 1991 r. na czas nie- określony, ostatnio na stanowisku starszego inspektora do spraw osobowych. Po przywróceniu powódki do pracy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z dnia 29 marca 1996 r. powódka zgłosiła się do dyrektora w dniu 2 kwietnia 1996 r., a z dniem 4 kwietnia 1996 r. podjęła pracę. Tymczasem 30 marca 1996 r. dyrektor pozwanej zwrócił się do zarządu zakładowej organizacji związku zawodowego o wyrażenie 3 zgody na rozwiązanie z powódką umowy o pracę w trybie art. 10 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.). Zgodę taką uzyskał. Następnie zawiadomiono po- wódkę o rozwiązaniu z nią stosunku pracy za wypowiedzeniem z dniem 1 kwietnia 1996 r., skracając jednocześnie na podstawie art. 36 1 KP okres wypowiedzenia do 1 miesiąca. Pismo w tej sprawie doręczono jej 4 kwietnia 1996 r. Sąd Rejonowy ustalił także, że w czerwcu 1995 r. po rozwiązaniu z powódką umowy o pracę doszło w poz- wanej Stacji do zmian organizacyjnych w pionie administracyjnym. Zarządzeniem dyrektora sekcja administracyjno-gospodarcza obejmowała 7 1/4 etatu, w tym etat referenta administracyjno-gospodarczego, zajmowany przed rozwiązaniem umowy o pracę przez powódkę. Aneksem z 1996 r. do powyższego zarządzenia wprowadzone zostały zmiany, polegające na likwidacji sekcji administracyjno-gospodarczej, etatów referenta administracyjno-gospodarczego i sekretarki oraz dodanie w Oddziale Epidemiologii stanowiska sekretarki medycznej. Sąd przyjął, że powódka zajmowała stanowisko inspektora do spraw pracowniczych i nigdy nie pracowała jako kierownik sekcji administracyjno-gospodarczej. W ocenie Sądu Rejonowego w następstwie reorganizacji TSSE zlikwidowano etat zajmowany przez powódkę i doszło do zmniejszenia stanu zatrudnienia. Wprawdzie dotyczyło to jedynie powódki, to nie można okoliczności tej traktować jako wykluczającej zastosowanie przepisów ustawy „o zwolnieniach grupowych” w małym zakładzie pracy. Sąd Rejonowy ustalił na podstawie informacji Zarządu Związku Zawodowego Pracowników Państwowej Inspekcji Sanitarnej przy Terenowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K., że „Angela G. nie podlega ochronie z ustawy o związkach zawodowych”. Sąd ten uznał, że „nie jest trafny zarzut powódki, że wyłączona była możliwość rozwiązania z nią umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy z uwagi na szczególną ochronę z ustawy o związkach zawodowych. Zarząd Związku wskazał bowiem, iż powódka takiej ochronie nie podlega”. Sąd Rejonowy uznał wypowiedzenie powódce umowy o pracę za uzasadnione, gdyż nie jest dotknięte wadą prawną. Nie było - zdaniem Sądu Rejonowego - uzasadnione żądanie zasądzenia waloryzacji, skoro zostało zaspokojone. Słuszne jest wyłącznie roszczenie o odsetki za okres od 7 lu- tego do 10 marca 1997 r. 4 Powódka zaskarżyła oba wyroki w odniesieniu do żądania przywrócenia do pracy i nagrody jubileuszowej. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie po roz- poznaniu apelacji powódki wyrokiem z dnia 12 listopada 1997 r. [...] przywrócił Angelę G.-M. do pracy na poprzednie warunki pracy i płacy i zasądził na jej rzecz od Terenowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K. kwotę 7.119,90 zł pod warunkiem podjęcia pracy w terminie 7 dni, zmieniając w ten sposób pkt 2 zaskarżonego wyroku z dnia 9 maja 1997 r. Ponadto oddalił apelację od wyroku częściowego z dnia 7 marca 1997 r., to jest w odniesieniu do nagrody jubileuszowej za 20 lat pracy, a koszty postępowania apelacyjnego zniósł między stronami. Sąd Wojewódzki uznał za słuszną apelację powódki co do przywrócenia do pracy, bowiem do reorganizacji doszło przed 1 czerwca 1995 r., a więc zanim rozwiązano z powódką umowę o pracę po raz pierwszy w trybie art. 52 KP. Świadczy o tym zarządzenie z 20 maja 1995 r. i projekt kadrowy do nowej struktury w postaci załącznika nr 1 [...]. Z tego względu twierdzenie powódki, że przewidywano w projekcie zmian organizacyjnych pozwa- nego objęcie przez nią stanowiska kierownika sekcji administracyjno-gospodarczej nie jest gołosłowne. Na ten dzień powódka zajmowała stanowisko st. inspektora do spraw osobowych. Ustalenie Sądu pierwszej instancji, że ostatnio pracowała jako referent administracyjno-gospodarczy jest dowolne i nie wynika z zebranego mate- riału. Dlatego dla rozstrzyganej kwestii treść aneksu z dnia 4 stycznia 1996 r. do za- rządzenia z 30 maja 1995 r. [...] nie ma znaczenia, gdyż jego mocą nie likwidowano stanowiska powódki, a jedynie referenta i sekretarki. W konsekwencji konsultacja zamiaru rozwiązania z powódką umowy o pracę była wadliwa, ponieważ nie wyka- zywała rzeczywistej przyczyny, dla której pracodawca powziął taki zamiar. Wypo- wiedzenie zostało dokonane również wadliwie, gdyż z datą wsteczną. Dokonano go bowiem 4 kwietnia 1996 r. z mocą od 1 kwietnia 1996 r., czego Sąd pierwszej ins- tancji nie zauważył. Pozwana nie wzięła też pod uwagę, że wobec powódki istniały przesłanki nie zezwalające na zastosowanie art. 10 ustawy z 28 grudnia 1989 r. Przepis ten bowiem wyklucza możliwość wypowiedzenia umowy o pracę pracowni- kowi chronionemu przez rok po upływie kadencji, który był uprzednio członkiem za- rządu zakładowej organizacji związkowej, a takim była powódka w dacie wypowie- dzenia umowy o pracę. Stwierdzenie tej okoliczności i naruszenia tego przepisu po- woduje konieczność stosowania art. 45 § 1 i art. 47 KP. Ponadto Sąd Wojewódzki 5 uznał, że Sąd Rejonowy analizując art. 36 1 § 1 KP nie popełnił błędu prawnego, co przesądza negatywnie problem prawa powódki do nagrody jubileuszowej, gdyż do- tychczasowy staż jej pracy nie daje 20 lat, choć niewiele do tego brakuje. Od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego w części dotyczącej przywró- cenia powódki Angeli G.-M. do pracy i zasądzenia od pozwanej na jej rzecz kwoty 7.119,90 zł, Terenowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w K. wniosła kasację. Skarżący zarzucił uchybienia przepisom postępowania: art. 233 § 1, art. 316 § 1 i art. 328 § 2 KPC, mające istotny wpływ na wynik sprawy przez rażące naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, brak rozważenia zebranych dowodów, oparcie wyroku na nie istniejącym stanie rzeczy oraz brak w uzasadnieniu wskazania podstaw nieuwzględnienia części dowodów. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 22 i 29 § 1 KP przez przyjęcie, że stosunek prawny powódki w następstwie zmian przekształcił się w umowę o pracę na stanowisku kierownika sekcji administracyjno-gospodarczej. W kasacji zarzucono także obrazę art. 10 ustawy o związkach zawodowych przez naruszenie kompetencji statutowych organów związkowych do określenia zasad sprawowania funkcji związkowych, na skutek czego nieprawidłowo zastosowano art. 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pra- cownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw. Skarżący wniósł o zmianę wyroku i utrzymanie wyroku Sądu pierwszej instancji w mocy w części oddalającej powództwo o przywrócenie do pracy, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzuty kasacji są tylko w części uzasadnione. Przede wszystkim trafny jest zarzut naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 328 § 2 KPC. Uchybienie temu przepisowi mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dotyczy to w szczególności braku w uzasadnieniu orzeczenia podania podstaw dowodowych przyjętego przez Sąd Wojewódzki stanowiska, że powódka podlegała szczególnej ochronie jako czło- nek zarządu zakładowej organizacji związkowej i z tego powodu niedopuszczalne było rozwiązanie z nią stosunku pracy. Sąd Wojewódzki nie przeprowadził uzupeł- 6 niającego postępowania dowodowego, którego wyniki mogłyby stanowić podstawę do dokonania odmiennych ustaleń w tym przedmiocie niż Sąd pierwszej instancji. Sąd Wojewódzki orzekając zgodnie z art. 382 KPC na podstawie materiału zebrane- go w postępowaniu w pierwszej instancji powinien wykazać błąd tego Sądu w usta- leniach lub w ocenie zebranych dowodów. Jednakże Sąd drugiej instancji nie usto- sunkował się do tych ustaleń i nie wskazał na jakich dowodach oparł swoje odmien- ne od Sądu pierwszej instancji stanowisko w sprawie. Sąd Wojewódzki nie przeana- lizował zebranego materiału w sprawie i nie ocenił dowodów oraz nie podał przyczyn, dla których dowodom odmiennym od zajętego stanowiska odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Istotna dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, że powódka znajdowała się w okresie ochronnym z powodu sprawowania funkcji członka zarządu zakładowej organizacji związkowej powinna być dokładnie ustalona. Tymczasem Sąd Wojewódzki załatwił tę kwestię jednym zdaniem „a takim pracownikiem powódka w dacie wypowiedzenia niewątpliwie była”, choć należało ustosunkować się do zeznań św. Barbary R. - przewodniczącej Rady Wojewódzkiej Federacji Związków Zawodowych Pracowników Ochrony Zdrowia w P., informacji zarządu zakładowej organizacji związkowej z dnia 2 kwietnia 1996 r., a nawet w razie wątpliwości sprawdzić, ze względu na twierdzenia strony pozwanej, czy powódka była wymieniona jako członek zarządu w rejestrze związków zawodowych. Uzasad- nienie zaskarżonego orzeczenia nie odpowiada więc wymaganiom art. 328 § 2 KPC w omawianej kwestii. Dlatego należy uznać zarzut kasacji naruszenia tego przepisu za uzasadniony. Chybiony jest natomiast zarzut kasacji naruszenia art. 233 § 1 i art. 316 § 1 KPC przez Sąd drugiej instancji, który nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego, lecz orzekał na podstawie materiału zebranego przez Sąd pierwszej instancji i nie dokonywał w omawianej kwestii oceny tego materiału. Ogólnikowo sformułowany zarzut naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 22 i 29 KP nie został wykazany przez skarżącego w kontekście zmian organizacyjnych w pozwanym zakładzie pracy. Prawidłowo Sądy obu instancji ustaliły, że powódka za- trudniona była na stanowisku starszego inspektora do spraw osobowych. Wbrew twierdzeniom wnoszącego kasację Sądy obu instancji nie ustaliły, aby na skutek zmiany struktury organizacyjnej pozwanego, stosunek pracy powódki przekształcił się w umowę o pracę na stanowisku kierownika sekcji administracyjno-gospodarczej. 7 Sąd Wojewódzki nie ustosunkował się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zasad wynikających z art. 10 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawo- dowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) wobec przyjęcia, że powódka była członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej. Skoro ta kwestia nie została w uzasad- nieniu orzeczenia należycie wyjaśniona z naruszeniem art. 328 § 2 KPC, istnieją podstawy do uznania tego zarzutu za uzasadniony. W związku z zarzutami strony pozwanej i informacją zakładowej organizacji związkowej Sąd obowiązany był zbadać, czy powódka faktycznie podjęła działalność związkową w ramach zarządu zakładowej organizacji związkowej. Stosownie do wy- ników ustaleń w tym zakresie, Sąd Wojewódzki rozważy, czy do powódki ma zasto- sowanie teza wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 września 1990 r., III PZP 1/90 (OSNCP 1991 z. 5-6, poz. 55 z glosą B.Wagner, OSP 1991 z. 6, poz. 159). W sytua- cji, gdy wybór lub dokooptowanie powódki do zarządu zakładowej organizacji związ- kowej nastąpiły niezgodnie ze statutem lub z naruszeniem uchwał statutowych orga- nów związkowych, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związ- kach zawodowych pozostaje do rozstrzygnięcia kwestia, czy powódce przysługuje ochrona wymieniona w art. 10 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szcze- gólnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn doty- czących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw. Zdaniem Sądu Najwyższego nie jest trafny zarzut kasacji naruszenia przez Sąd drugiej instancji przepisu art. 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pra- cownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19) skoro w niniejszej sprawie ten prze- pis nie ma zastosowania. Pozwany zakład pracy nie dokonał w stosunku do powódki wypowiedzenia zmieniającego, lecz wypowiedzenia umowy o pracę. W kontekście żądania powódki przywrócenia do pracy w związku z zarzutami o wadliwym rozwią- zaniu umowy o pracę z datą wsteczną i brakiem konsultacji ze związkami zawodo- wymi, nie zawierającej rzeczywistej przyczyny zamiaru wypowiedzenia powódce umowy o pracę przez pozwany zakład pracy, to ten zarzut kasacji jest bezprzedmio- towy i nie podlega uwzględnieniu. Wobec zasadności części zarzutów skarżącego, Sąd Najwyższy uznał, ze kasacja wymaga uwzględnienia i dlatego na zasadzie art. 393 13 § 1 KPC orzekł, jak w sentencji. 8 ========================================