I PKN 148/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń Marka Z. o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy oraz o udział w nadwyżce bilansowej, po jego przywróceniu do pracy w Zakładach Farmaceutyczno-Aerozolowych „U.” Spółdzielni Pracy w W. Sąd pierwszej instancji zasądził część dochodzonych kwot, opierając się na art. 188 § 2 Prawa spółdzielczego, który ogranicza wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy do 6 miesięcy i jest obliczane na podstawie przeciętnego wynagrodzenia. Sąd ten uznał również, że powód nie jest pracownikiem szczególnie chronionym w rozumieniu Kodeksu pracy. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda, podtrzymując stanowisko sądu pierwszej instancji i odrzucając argumenty oparte na przepisach Kodeksu cywilnego o naprawieniu szkody. Powód wniósł kasację, zarzucając naruszenie przepisów Kodeksu pracy, Prawa spółdzielczego, Kodeksu cywilnego oraz przepisów proceduralnych, w tym Konstytucji. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że pracownik zatrudniony na podstawie spółdzielczej umowy o pracę nie należy do kategorii szczególnie chronionych w rozumieniu art. 57 § 2 KP, chyba że inne przepisy ustanawiają dla niego taką ochronę. Podkreślono, że przepisy Prawa spółdzielczego dotyczące wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy mają charakter wyczerpujący i wyłączają stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego o czynach niedozwolonych. Sąd Najwyższy uznał również za niezasadne zarzuty procesowe, w tym dotyczące naruszenia art. 328 § 2 KPC, wskazując, że uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego było wystarczające, a ewentualne braki nie miały wpływu na wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Prawa spółdzielczego dotyczących wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, ochrona pracownicza w spółdzielniach, wyczerpujący charakter regulacji Prawa spółdzielczego.
Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika spółdzielni i specyfiki Prawa spółdzielczego. Nie dotyczy pracowników zatrudnionych na podstawie Kodeksu pracy w standardowych stosunkach pracy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy pracownik zatrudniony na podstawie spółdzielczej umowy o pracę podlega szczególnej ochronie w rozumieniu art. 57 § 2 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownik zatrudniony na podstawie spółdzielczej umowy o pracę nie należy do kategorii szczególnie chronionych w rozumieniu art. 57 § 2 KP, chyba że inne przepisy ustanawiają dla niego taką ochronę.
Uzasadnienie
Przepis art. 57 § 2 KP ma zastosowanie do pracownika spółdzielni tylko wtedy, gdy na mocy innych przepisów niż normujące spółdzielczą umowę o pracę, podlega on szczególnej ochronie w zakresie rozwiązania stosunku pracy.
Jaka jest podstawa prawna i sposób obliczania wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy dla członka spółdzielni przywróconego do pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawą jest art. 188 § 2 Prawa spółdzielczego, który przewiduje wynagrodzenie za okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, obliczone na podstawie przeciętnego wynagrodzenia bieżącego z ostatnich trzech miesięcy oraz odpowiedni udział w części nadwyżki bilansowej.
Uzasadnienie
Przepis art. 188 § 2 Prawa spółdzielczego stanowi wyczerpujące uregulowanie roszczeń majątkowych w razie wadliwego rozwiązania spółdzielczej umowy o pracę, wyłączając stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego o czynach niedozwolonych.
Czy przepisy Kodeksu cywilnego o naprawieniu szkody mogą być stosowane do roszczeń pracownika spółdzielni w przypadku wadliwego rozwiązania umowy o pracę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy Kodeksu cywilnego o czynach niedozwolonych nie mają zastosowania, gdyż regulacja zawarta w Prawie spółdzielczym jest wyczerpująca.
Uzasadnienie
Prawo spółdzielcze zawiera własne, specyficzne regulacje dotyczące roszczeń pracowniczych w razie wadliwego rozwiązania umowy, które mają pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami Kodeksu cywilnego.
Czy waloryzacja wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy powinna być oparta na wynagrodzeniu z ostatnich trzech miesięcy przed zwolnieniem, czy na wynagrodzeniu ustalonym po przywróceniu do pracy?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał za prawidłową metodę waloryzacji opartą na wynagrodzeniu ustalonym między stronami po podjęciu pracy przez powoda, mimo że art. 188 § 2 Prawa spółdzielczego przewiduje wynagrodzenie z ostatnich trzech miesięcy przed zwolnieniem.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, stosując regułę podobną do tej z rozporządzeń dotyczących urlopów wypoczynkowych, przyjął wynagrodzenie ustalone po podjęciu pracy jako podstawę waloryzacji, co Sąd Najwyższy uznał za prawidłowe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Marek Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Zakłady Farmaceutyczno-Aerozolowe „U.” Spółdzielnia Pracy w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
PS art. 188 § § 2
Ustawa Prawo spółdzielcze
Członkowi spółdzielni, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje za czas pozostawania bez pracy, nie dłuższy jednak niż sześć miesięcy, wynagrodzenie obliczone na podstawie przeciętnego wynagrodzenia bieżącego z ostatnich trzech miesięcy oraz odpowiedni udział w części nadwyżki bilansowej.
Pomocnicze
KP art. 57 § § 2
Kodeks pracy
Przepis ten ma zastosowanie do pracownika spółdzielni tylko wtedy, gdy na mocy innych przepisów niż normujące spółdzielczą umowę o pracę, podlega on szczególnej ochronie w zakresie jej rozwiązania.
PS art. 196 § § 1
Ustawa Prawo spółdzielcze
W przypadku wadliwego wykluczenia ze spółdzielni odsyła do art. 188 § 2 Prawa spółdzielczego.
KC art. 358¹ § § 3
Kodeks cywilny
Podstawa waloryzacji wynagrodzenia i udziału w nadwyżce bilansowej.
KP art. 300
Kodeks pracy
Zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach ze stosunku pracy.
KPC art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
KPC art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu do samodzielnego ustalenia i weryfikacji materiału dowodowego oraz uzasadnienia wyroku.
KPC art. 393¹¹
Kodeks postępowania cywilnego
Kasacja rozpoznawana jest w jej granicach, w szczególności w granicach podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
KPC art. 393¹²
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy orzeka w przedmiocie kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracownik na umowie spółdzielczej nie jest szczególnie chroniony w rozumieniu art. 57 § 2 KP. • Przepisy Prawa spółdzielczego dotyczące wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy są wyczerpujące i wyłączają stosowanie przepisów KC o czynach niedozwolonych. • Ograniczenie wynagrodzenia do 6 miesięcy na podstawie art. 188 § 2 PS jest prawidłowe. • Uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego spełnia wymogi proceduralne.
Odrzucone argumenty
Stosowanie przepisów Kodeksu pracy (art. 57 § 2 KP) zamiast Prawa spółdzielczego. • Możliwość dochodzenia roszczeń na podstawie Kodeksu cywilnego (art. 471 KC). • Naruszenie Konstytucji PRL/RP poprzez nierówne traktowanie pracowników. • Wadliwość uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego (art. 328 § 2 KPC). • Błędne rozpoznanie zarzutów apelacji. • Oddalenie apelacji w zakresie oprocentowania udziałów bez uzasadnienia.
Godne uwagi sformułowania
Pracownik zatrudniony na podstawie spółdzielczej umowy o pracę nie należy do kategorii szczególnie chronionych w rozumieniu art. 57 § 2 KP. • Przepis ten ma do niego zastosowanie tylko wtedy, gdy na mocy innych przepisów niż normujące spółdzielczą umowę o pracę, podlega szczególnej ochronie w zakresie jej rozwiązania. • W art. 188 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (...) ustanowiona została odrębna zasada ustalania podstawy obliczania wysokości wynagrodzenia z tytułu pozostawania bez pracy. • Przepis art. 188 § 2 Prawa spółdzielczego w sposób wyraźny, jednoznaczny i nie dający możliwości jakiejkolwiek innej interpretacji, stanowi, że członkowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie dłuższy niż 6 miesięcy. • Przewidziana w art. 196 i 188 Prawa spółdzielczego regulacja roszczeń pracownika w razie wadliwego rozwiązania spółdzielczej umowy o pracę ma charakter wyczerpujący i w związku z tym nie ma podstaw do sięgania do art. 471 KC.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący
Zbigniew Myszka
sędzia
Walerian Sanetra
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa spółdzielczego dotyczących wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, ochrona pracownicza w spółdzielniach, wyczerpujący charakter regulacji Prawa spółdzielczego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika spółdzielni i specyfiki Prawa spółdzielczego. Nie dotyczy pracowników zatrudnionych na podstawie Kodeksu pracy w standardowych stosunkach pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa pracy w kontekście spółdzielni, wyjaśniając granice ochrony pracowniczej i stosowania przepisów prawa. Jest to istotne dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i dla członków spółdzielni.
“Pracownik spółdzielni a ochrona przed zwolnieniem: Sąd Najwyższy wyjaśnia granice wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.”
Dane finansowe
wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy: 3854,88 PLN
udział w nadwyżce bilansowej: 707,52 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.