I PKN 132/99

Wyrok z dnia 1 lipca 1999 r. I PKN 132/99 Wydawanie zarządzeń z tytułu sprawowanej funkcji przewodniczącego wydziału przez sędziego sądu niższej instancji, który nie uczestniczył w wyda- niu zaskarżonego wyroku, nie powoduje jego wyłączenia z mocy samej ustawy od udziału w rozpoznaniu sprawy w wyższej instancji (art. 48 § 1 pkt 5 KPC). Przewodniczący: SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (spra- wozdawca), Walerian Sanetra. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 1999 r. sprawy z powództwa Marii W. przeciwko Specjalistycznemu Psychiatrycznemu Zespołowi Opieki Zdrowot- nej w Ł. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę, na skutek kasa- cji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 6 listopada 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia 6 listopada 1998 r. oddalił apelację powódki Marii W. od wyroku Sądu Rejono- wego-Sądu Pracy w Łodzi z dnia 18 czerwca 1997 r. [...], oddalającego jej powódz- two o przywrócenie do pracy w Specjalistycznym Psychiatrycznym Zespole Opieki Zdrowotnej w Ł. W sprawie tej ustalono, że powódka była zatrudniona u strony pozwanej od 1 maja 1978 r., a od 1 lutego 1980 r. pełniła obowiązki kierownika poradni odwykowej. W okresie przed wypowiedzeniem umowy o pracę powódka wielokrotnie spóźniała się do pracy, samowolnie opuszczała miejsce pracy, niejednokrotnie zamiast 8 go- dzin pracowała od 1. do 3. godzin dziennie, samowolnie ustalała przerwy w pracy. Podczas zwolnienia lekarskiego, z którego korzystała od 30 października 1995 r. do 19 stycznia 1996 r., nie przerwała zatrudnienia w prywatnej spółce „L.S.” w Ł., co 2 było przyczyną pozbawienia jej przez ZUS prawa do zasiłku chorobowego za ten okres. Ponadto powódka dokonywała niezgodnych z rzeczywistością wpisów w do- kumentach medycznych, a także polecała innym pracownikom dokonywanie takich fikcyjnych wpisów. Nadto zastraszała pracowników, grożąc im zwolnieniami z pracy i likwidacją kierowanej przez siebie placówki, z czego wynikały ich interwencyjne skargi do dyrekcji ZOZ o zapewnienie właściwej atmosfery w miejscu pracy. Okolicznościami wskazanymi jako przyczyny wypowiedzenia powódce umowy o pracę w dniu 22 stycznia 1996 r. były: nierealizowanie poleceń służbowych, naru- szanie dyscypliny pracy - samowolne opuszczanie miejsca pracy, niewłaściwa orga- nizacja pracy własnej i zespołu, stwarzanie podziału i konfliktów wśród pracowników poradni, niewłaściwe wykorzystywanie przydatności zawodowej niektórych podleg- łych pracowników, błędy w polityce kadrowej, dezinformowanie pracowników o dzia- łaniach restrukturyzacyjnych. Oddalając powództwo, Sąd pierwszej instancji uznał, że pozwany pracodawca zachował wymagania formalne dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę, które było uzasadnione udowodnionymi faktami wielokrotnego naruszania dyscypliny pracy. Za potwierdzone wynikami postępowania dowodowego przyczyny wypowiedzenia po- wódce umowy o pracę Sąd ten uznał: spóźnianie się do pracy i wcześniejsze opusz- czanie miejsca pracy, wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego ce- lem - przez świadczenie pracy w tym okresie na rzecz prywatnej spółki medycznej, wprowadzanie złej atmosfery w kierowanej przez powódkę placówce medycznej, zastraszanie podwładnych oraz dokonywanie fikcyjnych wpisów w historiach chorób pacjentów. Te okoliczności stanowiły ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i mogły uzasadniać rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. Zastosowanie wypowiedzenia umowy o pracę było korzystne dla powódki. Sąd drugiej instancji jednoznacznie podzielił stanowisko Sądu Rejonowego - uzupełniająco wskazując, że potwierdzony wynikami postępowania dowodowego konflikt personalny między powódką a jej przełożonymi nie mógł zniweczyć zasadno- ści udowodnionych powódce zarzutów ciężkiego naruszenia podstawowych obo- wiązków pracowniczych. W kasacji powódki podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 45 KP - „ przez odmowę uznania wypowiedzenia za bezskuteczne w sytuacji, gdy wszystkie zarzuty stawiane powódce były ogólnikowe i nie poparte dowodami”. Skar- żąca zarzuciła także nieważność postępowania (art. 48 § 1 pkt 5 KPC w związku z 3 art. 379 pkt 4 KPC), argumentując, że w składzie orzekającym w drugiej instancji brał udział sędzia Z., który był przewodniczącym „wydziału Sądu Rejonowego i w toku pierwszej instancji uczestniczył w następujących czynnościach ujawnionych na kar- tach 161, 236, 234, 139, 242, 233”. Taki zakres zaangażowania tego sędziego po- wodował jego wyłączenie z mocy ustawy. Nadto, uzasadnienie wyroku Sądu pierw- szej instancji nie zostało sporządzone i podpisane przez przewodniczącego, ale przez jednego z ławników. Na rozprawie kasacyjnej jeden z pełnomocników powódki podniósł zarzut nieważności postępowania z uwagi na pozbawienie możności obrony jej praw. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Najdalej idące zarzuty nieważności postępowania, które Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu, zostały oparte na twierdzeniach o błędach w sporządzeniu i podpisaniu uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji przez jednego z ławników, na pozbawieniu powódki możności obrony jej praw (art. 379 pkt 5 KPC) oraz na na- ruszeniu art. 48 § 1 pkt 5 KPC w związku z art. 379 pkt 4 KPC. Postępowanie kasa- cyjne zmierza do zweryfikowania podlegającego zaskarżeniu kasacją orzeczenia sądu drugiej instancji (art. 392 § 1 KPC). Dlatego pierwszy z zarzutów dotyczący nieważności postępowania przez Sąd pierwszej instancji mógłby być brany pod roz- wagę przez Sąd Najwyższy tylko w razie połączenia go z zarzutem naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 386 § 2 KPC, który - w razie stwierdzenia nieważności pos- tępowania przed sądem pierwszej instancji - zobowiązuje sąd drugiej instancji do uchylenia zaskarżonego wyroku, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący takiego zarzutu nie postawił, dlatego Sąd Najwyższy jedynie incydentalnie sygnalizuje, że argumentacja skarżącego w tym zakresie była oczywiście chybiona, albowiem sen- tencja wyroku Sądu pierwszej instancji została podpisana przez cały skład orzekają- cy. Natomiast uzasadnienie wyroku w sprawie rozpoznawanej z udziałem ławników podpisuje tylko przewodniczący (art. 330 § 2 KPC). Wydane - z uwagi na długotrwałą chorobę przewodniczącego składu orzekającego - na podstawie § 96 regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych - przez przewodniczącego wy- działu zarządzenie sporządzenia uzasadnienia tego wyroku przez jednego z ławni- ków uczestniczących w orzekaniu, z pomocą wyznaczonego sędziego, które zostało 4 podpisane przez tego ławnika, nie naruszało w ocenie Sądu Najwyższego dyspozycji art. 330 § 2 KPC. Dalej skarżący twierdził, że tego rodzaju zarządzenia regulaminowe wydawa- ne przez przewodniczącego wydziału Sądu pierwszej instancji stanowiły jego udział w rozpoznaniu sprawy przez ten Sąd, przez co podlegał on wyłączeniu z mocy prawa z orzekania w drugiej instancji. Wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy normuje art. 48 § 1 KPC, a zarzut skarżącej opiera się na dyspozycji zawartej w pkt 5 tego przepisu, odnoszącej się do sędziego, który w niższej instancji brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Powołana norma wyłącza od rozpoznania sprawy w wyż- szej instancji sędziego, który w sądzie niższej instancji wydawał zaskarżone orze- czenie, przez co należy rozumieć udział sędziego w podejmowaniu decyzji zawartych w zaskarżonym orzeczeniu. Takiego charakteru nie miały zarządzenia wydawane na podstawie regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych z tytułu sprawowanej funkcji przewodniczącego wydziału sądu pierwszej instancji, na które - przez odesłanie do konkretnych stronic akt procesowych - wskazywała skarżąca. Według Sądu Najwyższego, wydawanie w toku postępowania regulaminowych za- rządzeń organizacyjnych przez przewodniczącego wydziału, który nie uczestniczył w podejmowaniu rozstrzygnięć zawartych w zaskarżonym orzeczeniu, nie powoduje wyłączenia tego sędziego z mocy samej ustawy (art. 48 § 1 pkt 5 in principio KPC) od udziału w rozpoznawaniu tej sprawy w wyższej instancji. Postawiony z tego po- wodu przez skarżącą zarzut nieważności postępowania przed Sądem drugiej ins- tancji okazał się bezpodstawny (art. 379 pkt 4 KPC). Wreszcie, oczywiście chybiony był zarzut pozbawienia powódki możności obrony jej praw (art. 379 pkt 5 KPC), skoro w postępowaniu apelacyjnym korzystała ona z pomocy prawnej ustanowionego w sprawie adwokata. Dalsze proceduralne zarzuty skarżącej formułowane jako „rażące uchybienia procesowe, które doprowadziły do niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktyczny i mogły mieć wpływ na wynik sprawy”, nie zostały prawidłowo wykazane przez konieczne podanie konkretnych przepisów prawa procesowego, które miał na- ruszyć Sąd drugiej instancji. Poza postawionymi Sądowi drugiej instancji, chybionymi zarzutami obrazy art. 48 § 1 pkt 5 w związku z art. 379 pkt 4 KPC, skarżąca wskazała jedynie na art. 168 KPC, utrzymując, że powódka nie składała w trybie tego przepisu wniosku o uzupełnienie protokołu rozpraw przed Sądem pierwszej instancji, „bo nie było o co protokołu uzupełniać”. Tymczasem postępowanie kasacyjne jest 5 ograniczone do prawidłowo wskazanych podstaw kasacyjnych, które mogą obejmo- wać wyłącznie naruszenie przepisów przez Sąd drugiej instancji. Skoro skarżący nie wskazał naruszenia innych, poza art. 48 § 1 pkt 5 w związku z art. 379 pkt 4 KPC, przepisów prawa procesowego przez ten Sąd, to jego dalsze kasacyjne zarzuty pro- ceduralne należało uznać za nieistniejące. W szczególności nieskuteczne było za- rzucenie naruszenia konkretnych przepisów postępowania w piśmie procesowym z dnia 17 czerwca 1999 r. „uzupełniającym kasację”, które wpłynęło po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 3934 KPC), przeto nie mogło być traktowane jako nowe uzasadnienie proceduralnych podstaw kasacyjnych w rozumieniu art. 39311 zdanie drugie KPC. Według utrwalonej judykatury, przy braku prawidłowego wskazania kasacyj- nych zarzutów uchybienia konkretnym przepisom prawa procesowego, Sąd Najwyż- szy jest związany ustaleniami faktycznymi zawartymi w zaskarżonym wyroku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 58/97, OSNAPiUS 1997 nr 22, poz. 436). Miarodajne ustalenia faktyczne w rozpoznawanej sprawie potwierdziły wielokrotne naruszenie przez powódkę jej podstawowych obowiązków pracowni- czych w sposób, który uprawniał pozwanego pracodawcę do zastosowania surow- szego reżimu rozwiązania umowy o pracę. Rzeczywiste, konkretne i udowodnione fakty nieprzestrzegania obowiązującego powódkę czasu pracy w postaci spóźniania się do pracy, samowolnego wcześniejszego jej kończenia i opuszczania miejsca pracy, dokonywania fikcyjnych wpisów w historiach chorób pacjentów czy świadcze- nia czynności lekarskich w prywatnej spółce w okresie korzystania ze zwolnienia le- karskiego jednoznacznie dyskwalifikowały powódkę do kontynuowania zatrudnienia u pozwanego i przesądziły o oczywistej zasadności wypowiedzenia jej umowy o pracę (art. 45 KP). W takich okolicznościach sprawy, Sąd drugiej instancji trafnie wskazał, że konflikt personalny pracownika z jego przełożonym nie mógł zniweczyć ani prze- ważyć potwierdzonych zarzutów ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, prowadzących do wypowiedzenia umowy o pracę przez pozwanego pracodawcę, który nie skorzystał z możliwości natychmiastowego zwolnienia po- wódki w trybie art. 52 § 1 pkt 1 KP. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art. 39312 KPC. ========================================