I PKN 129/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła pracownika, który dochodził od pracodawcy zapłaty za skradzioną gotówkę, którą pobrał od odbiorców dostarczonego towaru. Pracownik został zatrudniony jako kierowca i do jego obowiązków należało rozwożenie towaru, pobieranie od odbiorców pieniędzy i rozliczanie się z pracodawcą. W trakcie jednej z tras, po pobraniu od odbiorców około 36 mln zł (przed denominacją), samochód z gotówką został obrabowany podczas postoju na posiłek. Pracownik domagał się od pracodawcy zwrotu skradzionej kwoty, argumentując, że nie ponosi winy za kradzież. Sąd pierwszej instancji zasądził żądaną kwotę, uznając, że pobranie gotówki stanowiło powierzenie mienia w rozumieniu art. 124 § 1 Kodeksu Pracy, a pracownik nie wykazał, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych. Sąd Apelacyjny podtrzymał to stanowisko, uznając pozostawienie pieniędzy w samochodzie za rażące niedbalstwo. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację pracownika, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy potwierdził, że pobranie przez pracownika należności za dostarczony towar jest powierzeniem mienia, nawet jeśli nie było to formalnie uregulowane umową o odpowiedzialności materialnej. Podkreślił, że pracownik może uwolnić się od odpowiedzialności, wykazując, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, co w przypadku kradzieży wymaga analizy stopnia jego winy i ewentualnego przyczynienia się pracodawcy do powstania szkody.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że pobranie przez pracownika należności od kontrahentów pracodawcy stanowi powierzenie mienia w rozumieniu art. 124 KP, nawet bez formalnej umowy o odpowiedzialności materialnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pobierania gotówki przez kierowcę, ale zasady odpowiedzialności za powierzone mienie mogą być stosowane analogicznie w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pobranie przez pracownika należności za dostarczony towar od odbiorcy stanowi powierzenie mienia w rozumieniu art. 124 § 1 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pobranie przez pracownika należności za dostarczony towar od odbiorcy jest powierzeniem mienia, nawet jeśli nie wynikało to wprost z umowy o odpowiedzialności materialnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mieniem powierzonym może być nie tylko mienie pracodawcy znajdujące się w jego posiadaniu, ale także to, które pracownik ma objąć w posiadanie od osób trzecich. Upoważnienie do odbioru gotówki od kontrahenta jest formą powierzenia mienia, a potwierdzenie odbioru przez pracownika stanowi dowód przyjęcia tego mienia i obowiązku rozliczenia się z niego.
Czy pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę powstałą w wyniku kradzieży powierzonego mienia, jeśli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kradzież jest co do zasady okolicznością niezależną od pracownika, jednakże pracownik ponosi odpowiedzialność, jeśli szkoda powstała wskutek jego winy (np. rażącego niedbalstwa).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że dla ustalenia obowiązku odszkodowawczego kluczowe jest, czy i w jakim zakresie powstanie szkody (kradzież) było przez pracownika zawinione. W analizowanej sprawie, pozostawienie gotówki w samochodzie w miejscu łatwo dostępnym i widocznym tylko z jednej strony, a także brak podjęcia próby zabezpieczenia pieniędzy lub powierzenia ich kontroli współpodróżnemu, świadczyło o co najmniej rażącym niedbalstwie pracownika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe „R.” - Jan W. | spółka | powód |
| Józef K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
KP art. 124 § § 1
Kodeks pracy
Pracownik, któremu pracodawca powierzył mienie z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się, odpowiada w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu. Mieniem takim są także pieniądze. Powierzenie mienia może nastąpić przez fizyczne wręczenie lub przez upoważnienie do objęcia go w posiadanie od osób trzecich.
Pomocnicze
KP art. 124 § § 3
Kodeks pracy
Pracownik może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych.
KC art. 99
Kodeks cywilny
Dotyczy formy pełnomocnictwa, które nie jest wymagane do upoważnienia pracownika do odbioru należności.
Ustawa o działalności gospodarczej
Wspomniana w kontekście potencjalnego naruszenia przepisów dotyczących rozliczeń gotówkowych.
KPC art. 393 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Pracownik nie ponosi odpowiedzialności na podstawie art. 124 KP, ponieważ brak było powierzenia mu mienia, w którym powstała szkoda. • Pracownik nie był upoważniony przez pracodawcę do odbioru należności za dostarczony towar. • Pracodawca nie udzielił pracownikowi pisemnego pełnomocnictwa do odbioru pieniędzy. • Kradzież jest zdarzeniem niezależnym od pracownika. • Brak specjalnego zabezpieczenia gotówki ze strony pracodawcy. • Przemęczenie pracownika i długość podróży. • Naruszenie przepisów ustawy o działalności gospodarczej przez pracodawcę i odbiorców w zakresie rozliczeń gotówkowych.
Godne uwagi sformułowania
Pobranie przez pracownika należności za dostarczony odbiorcy towar jest powierzeniem mienia (art. 124 § 1 KP). • Przedmiotem powierzenia może być mienie pracodawcy zarówno znajdujące się w jego posiadaniu w chwili dokonywania tej czynności, jak też będące w dyspozycji innych podmiotów. • Warunkiem odpowiedzialności pracownika na podstawie art. 124 KP jest prawidłowe powierzenie mu mienia. • Sposób owego prawidłowego powierzenia mienia nie został określony powszechnie i jednolicie. W praktyce może przybrać rozmaitą formę. • Prawidłowo można pracownikowi powierzyć mienie przez fizyczne, bezpośrednie jego wręczenie - przekazanie (oddanie) w posiadanie, ale też przez upoważnienie do objęcia go w posiadanie od osób trzecich. • Jeżeli przez „wtórne powierzenie mienia” rozumieć upoważnienie pracownika do odbioru określonego przedmiotu (rzeczy, gotówki, papierów wartościowych) - zastosowanie tej konstrukcji w rozpoznawanym przypadku jest uzasadnione. • Kradzież po- wierzonego mienia jest, co do zasady, okolicznością od pracownika niezależną. Nie znaczy to jednak, że w takich razach nie ponosi on odpowiedzialności za szkodę w ogóle. • Dla ustalenia obowiązku odszkodowawczego istotne jest bowiem czy i w jakim zakresie powstanie szkody - kradzież mienia - było przez niego zawinione. • Okoliczności rozpoznawanej sprawy świadczą, jak słusznie ocenił to Sąd, o co najmniej rażącym niedbalstwie pozwanego.
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
przewodniczący
Barbara Wagner
sprawozdawca
Walerian Sanetra
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że pobranie przez pracownika należności od kontrahentów pracodawcy stanowi powierzenie mienia w rozumieniu art. 124 KP, nawet bez formalnej umowy o odpowiedzialności materialnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pobierania gotówki przez kierowcę, ale zasady odpowiedzialności za powierzone mienie mogą być stosowane analogicznie w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak szeroko można interpretować pojęcie 'powierzenia mienia' w prawie pracy, co ma istotne implikacje dla odpowiedzialności pracowników. Dotyczy codziennej sytuacji pobierania gotówki i ryzyka kradzieży.
“Czy pobranie zapłaty od klienta to już powierzenie mienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 17 842 PLN
zapłata: 17 842 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.