I PKN 122/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka Elżbieta D. dochodziła od pozwanej Spółki „T.” wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w niedziele i święta, wykonywaną podczas kontraktu w Niemczech. Sąd pierwszej instancji zasądził znaczną kwotę, którą Sąd Apelacyjny obniżył, uwzględniając częściowo apelację pozwanego. Kasacja pozwanego dotyczyła naruszenia prawa materialnego (art. 135 KP i § 5 ust. 1 uchwały Nr 71 RM) oraz przepisów postępowania (art. 233 § 1 KPC). Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając, że sądy obu instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy. Podkreślono, że przepisy dotyczące pracy w godzinach nadliczbowych dla pracowników zatrudnionych za granicą nie wyłączają stosowania przepisów Kodeksu pracy, a zwrot „w razie konieczności” należy rozumieć wąsko. Sąd Najwyższy uznał, że milczące polecenie pracy w godzinach nadliczbowych, wynikające z braku sprzeciwu przełożonego wobec wykonywania pracy w jego obecności, jest skuteczne i uzasadnia przyznanie dodatkowego wynagrodzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że milczące polecenie pracy w godzinach nadliczbowych jest skuteczne i że przepis art. 135 KP należy interpretować wąsko, ograniczając jego stosowanie do sytuacji wyjątkowych, a nie stałego obciążenia pracą wynikającego z organizacji pracy.
Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika skierowanego do pracy za granicą, choć zasady interpretacji milczącego polecenia i art. 135 KP mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy polecenie pracy w godzinach nadliczbowych wymaga szczególnej formy, czy też brak sprzeciwu przełożonego może być uznany za milczące polecenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Polecenie pracy w godzinach nadliczbowych nie wymaga szczególnej formy. Brak sprzeciwu przełożonego na wykonywanie przez pracownika obowiązków w jego obecności może być zakwalifikowany jako milczące polecenie świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że milczące aprobowanie przez przełożonego wykonywania pracy przez pracownika w jego obecności, bez wyraźnego sprzeciwu, stanowi dorozumiane polecenie pracy w godzinach nadliczbowych, niedzielę lub święto.
Jak interpretować przepis art. 135 KP dotyczący zatrudniania pracowników na samodzielnych stanowiskach w razie konieczności poza normalnymi godzinami pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zwrot „w razie konieczności” należy rozumieć wąsko, jako sporadyczną potrzebę uzasadnioną sytuacją szczególną, niecodzienną, niezwykłą, nadzwyczajną, wyjątkową, a nie jako stałe wykonywanie pracy ponad obowiązujący pracownika czas pracy wynikające z wadliwie określonego zakresu czynności lub nieprawidłowej organizacji pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy ograniczające czas wolny i prawo do wypoczynku należy wykładać ściśle. Stałe zatrudnianie pracownika na stanowisku samodzielnym ponad obowiązujące normy czasu pracy, wynikające z organizacji pracy, nie może być usprawiedliwione przepisem art. 135 KP.
Czy szczególne regulacje dotyczące czasu pracy pracowników skierowanych do pracy za granicą wyłączają stosowanie przepisów Kodeksu pracy o czasie pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Szczególne unormowanie czasu pracy pracowników zatrudnionych na budowach eksportowych nie uchyla kodeksowej regulacji tej materii. W sprawach nieuregulowanych odmiennie w przepisach rozporządzenia, mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów dotyczące czasu pracy pracowników skierowanych do pracy za granicą mają charakter szczególny, ale nie są regulacją zupełną. W kwestiach nieuregulowanych odmiennie, stosuje się przepisy Kodeksu pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Elżbieta D. | osoba_fizyczna | powódka |
| „T.” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w O. | spółka | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.p. art. 135 § § 1
Kodeks pracy
Pracownicy zajmujący samodzielne stanowiska mogą być zatrudniani w razie konieczności poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do oddzielnego wynagrodzenia. Zwrot „w razie konieczności” należy rozumieć wąsko - jako sporadyczną potrzebę uzasadnioną sytuacją szczególną, niecodzienną, niezwykłą, nadzwyczajną, wyjątkową, nie zaś jako stałe wykonywanie pracy ponad obowiązujący pracownika czas pracy wynikające z wadliwie określonego zakresu czynności (ustalenia zadań) lub nieprawidłowej organizacji pracy.
Uchwała Rady Ministrów Nr 71 z dnia 3 maja 1989 r. w sprawie zasad wynagradzania oraz przyznawania innych świadczeń związanych z pracą pracownikom skierowanym do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem § § 5 ust. 1
Za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi przysługuje wynagrodzenie z dodatkami przewidzianymi w art. 134 § 1 KP. Sąd zastosował ten przepis prawidłowo, ustalając stawkę godzinową wynagrodzenia walutowego wynikającego z osobistego zaszeregowania powódki (2300 DM) w relacji do czasu pracy obowiązującego w Niemczech (195 godzin pracy miesięcznie), zwiększył ją o 50% i przeliczył na złote według średniego kursu marki.
Pomocnicze
k.p. art. 134 § § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 143
Kodeks pracy
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem art. 10
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem art. 11
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 września 1974 r. w sprawie zasad i trybu określania kierowniczych i innych samodzielnych stanowisk pracy dla celów związanych z uprawnieniem do oddzielnego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz do ustalenia czasu trwania okresu próbnego § § 3
Pracownicy zatrudnieni na stanowiskach samodzielnych mają prawo do dodatkowego wynagrodzenia, gdy dodatkową pracę wykonywali na polecenie zwierzchnika w niedzielę lub święto - jeżeli za pracę w tym dniu nie otrzymali innego dnia w tygodniu wolnego od pracy albo poza normalnymi godzinami pracy, jeżeli wykonanie tej pracy nie należało do ich obowiązków.
KPC art. 477 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
KPC art. 393 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 393 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Milczące polecenie pracy w godzinach nadliczbowych jest skuteczne. • Praca w godzinach nadliczbowych wykonywana przez pracownika na samodzielnym stanowisku, jeśli wynika z wadliwej organizacji pracy, uzasadnia dodatkowe wynagrodzenie. • Przepisy Kodeksu pracy o czasie pracy mają zastosowanie do pracowników skierowanych do pracy za granicą w zakresie nieuregulowanym przepisami szczególnymi.
Odrzucone argumenty
Kasacja oparta na zarzucie naruszenia art. 233 § 1 KPC, polegająca na kwestionowaniu oceny dowodów przez sądy niższych instancji. • Argumentacja pozwanego, że praca w godzinach nadliczbowych była wykonywana „w razie konieczności” i nie wymagała dodatkowego wynagrodzenia.
Godne uwagi sformułowania
Polecenie pracy w godzinach nadliczbowych nie wymaga szczególnej formy. • Brak sprzeciwu przełożonego na wykonywanie w jego obecności przez pracownika obowiązków może być zakwalifikowany jako polecenie świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych. • Zwrot „w razie konieczności” trzeba rozumieć wąsko - jako sporadyczną potrzebę uzasadnioną sytuacją szczególną, niecodzienną, niezwykłą, nadzwyczajną, wyjątkową, nie zaś jako stałe wykonywanie pracy ponad obowiązujący pracownika czas pracy wynikające z wadliwie określonego zakresu czynności (ustalenia zadań) lub nieprawidłowej organizacji pracy.
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
przewodniczący
Walerian Sanetra
sędzia
Barbara Wagner
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że milczące polecenie pracy w godzinach nadliczbowych jest skuteczne i że przepis art. 135 KP należy interpretować wąsko, ograniczając jego stosowanie do sytuacji wyjątkowych, a nie stałego obciążenia pracą wynikającego z organizacji pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika skierowanego do pracy za granicą, choć zasady interpretacji milczącego polecenia i art. 135 KP mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu pracy w godzinach nadliczbowych i interpretacji przepisów, które mogą być nadużywane przez pracodawców. Wyjaśnienie, co stanowi milczące polecenie, jest bardzo praktyczne dla pracowników.
“Czy Twój szef musi Ci wydać polecenie na piśmie, abyś dostał zapłatę za nadgodziny? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 34 284,7 PLN
wynagrodzenie za godziny nadliczbowe: 24 609,11 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.