I PKN 120/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia Banku Przemysłowo-Handlowego o zapłatę 20.000 zł od pracownicy Danuty J. tytułem szkody w powierzonym mieniu. Pracownica była materialnie odpowiedzialna za pieniądze, które zaginęły w sortowni. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, wskazując na zaniedbania pracodawcy, w tym wpuszczenie do sortowni osoby postronnej i brak reakcji na nieprawidłowe przechowywanie pieniędzy. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zasądzając 4.000 zł, uznając 20% odpowiedzialności pracownicy i 80% przyczynienia się pracodawcy do powstania szkody. Sąd Apelacyjny podkreślił, że pracownica nie zabezpieczyła prawidłowo pieniędzy, ale jednocześnie wskazał na liczne zaniedbania ze strony przełożonych i samego pracodawcy, takie jak tolerowanie nieprawidłowej praktyki odkładania pieniędzy na stół, wpuszczanie osób nieupoważnionych do sortowni oraz opóźnione zawiadomienie policji. Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy, wyjaśniając, że przepis o odpowiedzialności za mienie powierzone (art. 117 § 1 KP) powinien być interpretowany zawężająco, a pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania. Sąd Najwyższy uznał, że zaniedbania pracodawcy, takie jak tolerowanie nieprawidłowej praktyki i stworzenie sytuacji zagrażających bezpieczeństwu pieniędzy, mogły być uznane za przyczynienie się do powstania niedoboru, nawet jeśli nie spowodowały go bezpośrednio.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'przyczynienia się' pracodawcy do szkody w mieniu powierzonym pracownikowi oraz zasady odpowiedzialności materialnej pracowników.
Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności za mienie powierzone i przyczynienia się pracodawcy.
Zagadnienia prawne (3)
W jaki sposób należy interpretować pojęcie 'przyczynienia się' pracodawcy lub innej osoby do powstania lub zwiększenia szkody w mieniu powierzonym pracownikowi, zgodnie z art. 117 § 1 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przyczynienie się pracodawcy lub innej osoby do powstania szkody oznacza, że bez ich działań lub zaniechań szkoda nie powstałaby lub byłaby mniejsza. Nie musi to być bezpośrednie spowodowanie szkody, a wystarczy istnienie związku przyczynowego (conditio sine qua non).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że kategoria 'przyczynienia się' jest specyficzna i wiąże się z sytuacją, gdy szkoda powstaje w następstwie zachowań więcej niż jednej osoby, często przez zaniechanie. W przypadku odpowiedzialności za mienie powierzone, pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością pracodawcy, dlatego przy ocenie przyczynienia się należy brać pod uwagę, czy bez zaniedbań pracodawcy szkoda by nie wystąpiła. Sąd Apelacyjny prawidłowo uznał, że zaniedbania pracodawcy (tolerowanie nieprawidłowej praktyki, wpuszczenie osoby postronnej) stanowiły przyczynienie się do powstania niedoboru.
Czy pracownik ponosi pełną odpowiedzialność materialną za szkodę w mieniu powierzonym, jeśli pracodawca lub inne osoby przyczyniły się do jej powstania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w takim zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania lub zwiększenia.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 117 § 1 KP, pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w części, w jakiej przyczynił się do niej pracodawca lub inna osoba. W przypadku wykazania takiego przyczynienia, ciężar dowodu przenosi się na pracodawcę, który musi udowodnić, że przyczynienie się nie miało miejsca.
Jak należy interpretować przepis art. 117 § 1 KP w kontekście odpowiedzialności za mienie powierzone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepis ten powinien być interpretowany zawężająco, a nie rozszerzająco, na korzyść pracownika.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność za mienie powierzone jest odstępstwem od ogólnych zasad odpowiedzialności materialnej, dlatego przepisy ją normujące powinny być interpretowane w sposób zawężający, nie poszerzając zakresu odpowiedzialności pracownika ponad to, co wynika bezpośrednio z przepisów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank Przemysłowo-Handlowy Spółka Akcyjna [...] Oddział w S. | spółka | powód |
| Danuta J. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
KP art. 117 § § 1
Kodeks pracy
Pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w takim zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania albo zwiększenia.
KPC art. 393 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala kasację, jeżeli jest ona bezzasadna.
Pomocnicze
KP art. 117 § § 2
Kodeks pracy
Pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością pracodawcy, w szczególności nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wynikłą z działania w granicach dopuszczalnego ryzyka.
KP art. 127
Kodeks pracy
Do pracownika odpowiedzialnego za mienie powierzone stosuje się odpowiednio przepisy o odpowiedzialności za szkodę na zasadach ogólnych, z uwzględnieniem zasad dotyczących odpowiedzialności za mienie powierzone.
KP art. 124 § § 1
Kodeks pracy
Pracownik, któremu powierzono mienie z obowiązkiem jego ochrony, odpowiada za szkodę powstałą w tym mieniu.
KC art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z danego stanu rzeczy wywodzi skutki prawne.
KC art. 300
Kodeks cywilny
W sprawach o świadczenia z zakresu prawa pracy sąd pracy może stosować odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zobowiązań.
KC art. 362
Kodeks cywilny
Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaniedbania pracodawcy (tolerowanie nieprawidłowej praktyki, wpuszczenie osoby postronnej, opóźnione zawiadomienie policji) stanowiły przyczynienie się do powstania szkody w mieniu powierzonym. • Pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania. • Przepisy dotyczące odpowiedzialności za mienie powierzone należy interpretować zawężająco na korzyść pracownika.
Odrzucone argumenty
Pracownik ponosi pełną odpowiedzialność materialną za szkodę, ponieważ nie udowodnił, że szkoda powstała z przyczyn niezależnych od niego. • Zachowania pracodawcy (wpuszczenie Bożeny U., wyjście P.K., wyjście pozwanej po zakupy) nie miały związku przyczynowego ze szkodą.
Godne uwagi sformułowania
gdyby nie miały miejsca określone uchybienia ze strony pracodawcy lub innych osób, to do powstania niedoboru by nie doszło • przyczynienie się pracodawcy do powstania szkody wyrządzonej przez pracownika w mieniu powierzonym • przepisy, które ją normują powinny być interpretowane w sposób zawężający • pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością pracodawcy • Kategoria „przyczynienia się” jest specyficzna, gdyż wiąże się z wyrządzeniem szkody w następstwie zachowań się więcej niż jednej osoby, przy czym z reguły część tych zachowań polega na zaniechaniu.
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
przewodniczący
Walerian Sanetra
sprawozdawca
Barbara Wagner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'przyczynienia się' pracodawcy do szkody w mieniu powierzonym pracownikowi oraz zasady odpowiedzialności materialnej pracowników."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności za mienie powierzone i przyczynienia się pracodawcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur bezpieczeństwa przez pracodawców i jak ich zaniedbania mogą wpływać na odpowiedzialność pracowników. Jest to praktyczny przykład zastosowania przepisów Kodeksu pracy.
“Czy pracodawca może być współwinny kradzieży w firmie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 20 000 PLN
szkoda w mieniu: 4000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.