I PKN 111/97
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę z prezesem zarządu, Henrykiem K., przez Gminną Spółdzielnię "S.Ch.". Powód został zwolniony w trybie art. 52 § 1 pkt 1 KP z powodu rzekomego wyłudzenia kwoty 1 019,20 zł na kurs, który odbył przed nawiązaniem stosunku pracy. Sąd Rejonowy zasądził odszkodowanie, uznając, że spółdzielnia naruszyła termin z art. 52 § 2 KP, gdyż posiadała wiedzę o okolicznościach uzasadniających zwolnienie co najmniej od października 1994 r. Sąd Wojewódzki zmienił ten wyrok, oddalając powództwo i stosując art. 62 KP, uznając, że spółdzielnia uzyskała wiarygodną wiadomość o nagannym zachowaniu powoda dopiero w lutym 1996 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Wojewódzkiego, przywracając wyrok Sądu Rejonowego. Sąd Najwyższy podkreślił, że dla biegu terminu z art. 52 § 2 KP istotna jest wiedza osób z kierownictwa zakładu pracy, a nie tylko świadomość samego pracownika, który jest kierownikiem. W przypadku kierownika zakładu pracy, znaczenie ma stan świadomości innych osób z "kierownictwa zakładu pracy" o faktach, z których powinny wyprowadzić wniosek o okolicznościach uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Sąd Najwyższy uznał, że spółdzielnia uzyskała wymaganą wiedzę znacznie wcześniej niż przyjęto w zaskarżonym wyroku, co skutkowało naruszeniem terminu z art. 52 § 2 KP.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie momentu uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okolicznościach uzasadniających zwolnienie dyscyplinarne, zwłaszcza w przypadku kierowników. Interpretacja art. 52 § 2 KP i art. 62 KP.
Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji Kodeksu pracy, ale zasady interpretacyjne dotyczące świadomości pracodawcy pozostają aktualne. Konkretne ustalenia faktyczne mogą się różnić w zależności od sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Kiedy pracodawca uzyskuje wiadomość o okolicznościach uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w rozumieniu art. 52 § 2 KP, zwłaszcza gdy pracownikiem jest kierownik zakładu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dla biegu terminu z art. 52 § 2 KP istotny jest stan świadomości innych osób z "kierownictwa zakładu pracy" o faktach, z których powinny wyprowadzić wniosek o okolicznościach uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Nie jest decydująca data, w której pracownik będący kierownikiem zakładu pracy nabrał przekonania o nagannym postępowaniu, ani data, w której zakład pracy rzeczywiście przyjął taki wniosek, lecz czas, w którym w zwykłym toku rzeczy mógł i powinien był posiąść wiadomość o takiej okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do swojej wcześniejszej judykatury, podkreślając, że "uzyskanie przez zakład pracy wiadomości" oznacza stan, w którym zakład pracy uzyskał wiadomości o faktach, z których można wyprowadzić wniosek o zawinionym działaniu pracownika. W przypadku kierownika zakładu pracy, znaczenie ma wiedza innych osób z kierownictwa, a nie tylko jego własna świadomość. Istotna jest możliwość i powinność posiadania wiedzy, a nie faktyczne jej przyjęcie.
Czy pracownik, który odbył kurs podnoszący kwalifikacje przed nawiązaniem stosunku pracy, może żądać od pracodawcy zwrotu kosztów tego kursu na podstawie przepisów dotyczących podnoszenia kwalifikacji zawodowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownikowi, który odbył szkolenie przed nawiązaniem stosunku pracy, nie przysługuje zwrot kosztów szkolenia na podstawie przepisów dotyczących podnoszenia kwalifikacji zawodowych, nawet jeśli przepisy te przewidują możliwość podejmowania nauki bez skierowania pracodawcy. Przepisy te dotyczą pracowników w czasie trwania umowy o pracę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że rozporządzenie dotyczące podnoszenia kwalifikacji zawodowych przewiduje możliwość nauki bez skierowania pracodawcy, ale w takiej sytuacji pracownikowi przysługuje jedynie urlop bezpłatny lub zwolnienie z części dnia pracy bez wynagrodzenia, a nie zwrot kosztów. Ponadto, przepis ten dotyczy tylko pracowników, czyli osób podejmujących naukę w czasie trwania umowy o pracę, a nie osób, które podjęły szkolenie przed jej nawiązaniem.
Czy przekroczenie terminu z art. 52 § 2 KP, jeśli jest znaczne, wyłącza możliwość zastosowania art. 62 KP (oddalenie powództwa o odszkodowanie z uwagi na zasady współżycia społecznego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis art. 62 KP przewidywał możliwość oddalenia powództwa o odszkodowanie w razie przekroczenia terminu z art. 52 § 2 KP tylko w przypadku, gdy przekroczenie było nieznaczne. Znaczne przekroczenie terminu uniemożliwia zastosowanie art. 62 KP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 62 KP stanowił, iż oddalenie powództwa o odszkodowanie jest możliwe w razie przekroczenia terminu z art. 52 § 2 KP, ale tylko gdy przekroczenie było nieznaczne. Jeśli ocena daty uzyskania przez pracodawcę wiadomości była prawidłowa i przekroczenie terminu było znaczne, przepis ten nie mógł być zastosowany.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Henryk K. | osoba_fizyczna | powód |
| Gminna Spółdzielnia "S.Ch." w C. | spółka | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 52 § § 1 pkt 1
Kodeks pracy
Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w przypadku ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.
k.p. art. 52 § § 2
Kodeks pracy
Termin do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika biegnie od dnia uzyskania przez zakład pracy wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.
Pomocnicze
k.p. art. 62
Kodeks pracy
Możliwość oddalenia powództwa o odszkodowanie w razie przekroczenia terminu z art. 52 § 2 KP, jeśli przekroczenie było nieznaczne.
k.p.c. art. 393 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie co do istoty sprawy przez Sąd Najwyższy po uchyleniu zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady orzekania o kosztach postępowania, w tym możliwość odstąpienia od obciążania strony kosztami.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne uzasadnienia orzeczenia.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Ministra Pracy § § 11
Możliwość podejmowania przez pracowników nauki w formach pozaszkolnych bez skierowania pracodawcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przekroczenie przez pracodawcę terminu do rozwiązania umowy o pracę z powodem (art. 52 § 2 KP). • Niewłaściwe zastosowanie przez Sąd Wojewódzki przepisu art. 62 KP. • Kluczowe jest ustalenie daty uzyskania przez zakład pracy (a konkretnie przez osoby z kierownictwa) wiadomości o faktach, z których można wyprowadzić wniosek o nagannym postępowaniu pracownika, a nie data faktycznego przyjęcia tego wniosku. • Powód nie naruszył przepisów dotyczących podnoszenia kwalifikacji zawodowych, gdyż odbył kurs przed nawiązaniem stosunku pracy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów procesowych (art. 233 § 1 i 328 § 2 KPC) przez Sąd Najwyższy. • Zarzut naruszenia art. 52 § 1 KP i przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Ministra Pracy z dnia 12 października 1993 r. przez Sąd Najwyższy. • Argumenty Sądu Wojewódzkiego o braku wystarczającej wiedzy spółdzielni o nagannym zachowaniu powoda przed lutym 1996 r.
Godne uwagi sformułowania
dla biegu terminu z art. 52 § 2 KP istotny jest stan świadomości innych osób z "kierownictwa zakładu pracy" o faktach, z których powinny one wyprowadzić wniosek o okolicznościach uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. • przez "uzyskanie przez zakład pracy wiadomości" (art. 52 § 2 KP) należy rozumieć wiadomości na tyle sprawdzone, aby kierownik zakładu pracy mógł nabrać uzasadnionego przekonania o nagannym postępowaniu danego pracownika. • w sytuacji, gdy chodzi o postępowanie kierownika zakładu pracy należy przypisać znaczenie nie jego świadomości i wiedzy [...] lecz wiedzy innych osób z "kierownictwa zakładu pracy". • datą "powzięcia przez zakład pracy wiadomości o wyrządzeniu przez pracownika szkody" jest data, w której zakład pracy uzyskał wiadomości o faktach, z których - przy prawidłowym rozumowaniu - można i należy wyprowadzić wniosek, że szkoda jest wynikiem zawinionego działania lub zaniechania pracownika, a nie data, w której wniosek taki został rzeczywiście przez zakład pracy z faktów tych wyprowadzony, względnie w której został przedstawiony zakładowi pracy przez inną osobę.
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący-sprawozdawca
Teresa Flemming-Kulesza
sędzia
Walerian Sanetra
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie momentu uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okolicznościach uzasadniających zwolnienie dyscyplinarne, zwłaszcza w przypadku kierowników. Interpretacja art. 52 § 2 KP i art. 62 KP."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji Kodeksu pracy, ale zasady interpretacyjne dotyczące świadomości pracodawcy pozostają aktualne. Konkretne ustalenia faktyczne mogą się różnić w zależności od sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia w prawie pracy - kiedy pracodawca może zwolnić pracownika dyscyplinarnie, a zwłaszcza jak liczyć termin, gdy pracownikiem jest sam szef. Pokazuje to, że nawet osoby na najwyższych stanowiskach podlegają pewnym regułom.
“Czy szef może zwolnić się sam? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy pracodawca wie za dużo i za późno.”
Dane finansowe
WPS: 5280 PLN
odszkodowanie: 5280 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.