I PKN 110/98

Wyrok z dnia 14 maja 1998 r. I PKN 110/98 Pracownik ma obowiązek zwrócić koszty szkolenia, gdy wynika to z uzgodnienia stron stosunku pracy. Przewodniczący SSN: Zbigniew Myszka (sprawozdawca), Sędziowie SN: Walerian Sanetra, Barbara Wagner. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 1998 r. sprawy z powództwa Dariusza M. przeciwko „S.-P.” Spółce z o.o. w T. o zapłatę, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 13 czerwca 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 czerwca 1997 r. oddalił apelację „S.-P.” Spółki z o.o. w T. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Trzciance z dnia 21 marca 1997 r. [...], uwzględniającego powództwo wzajemne Dariusza M. i oddalającego powództwo Spółki o zapłatę kwoty 6.961,63 zł z tytułu zwrotu kosztów odbycia przez pozwanego pracownika zagranicznego kursu językowego. Sąd Wojewódzki podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, z któ- rych wynikało, że Dariusz M. zatrudniony na stanowisku kierownika działu marketin- gu w dniu 14 czerwca 1996 r. został skierowany na 4 tygodniowy kurs językowy do Anglii, którego koszt wyniósł 6.961,63 zł. Wyjazd nastąpił na podstawie polecenia służbowego dyrektora Spółki, który - ustalając warunki udziału w kursie - oświadczył pozwanemu pracownikowi, iż po jego ukończeniu będzie zobowiązany do przepra- cowania w Spółce 3 lat. Jednakże nie określono zasad zwrotu poniesionych przez Spółkę kosztów szkolenia związanych z uczestnictwem delegowanego pracownika w 2 kursie. Wprawdzie krótko przed wyjazdem dyrektor Spółki polecił kierowniczce działu kadr sporządzenie stosownego oświadczenia obciążającego delegowanego pracownika zwrotem kosztów szkolenia w razie wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę, ale powód wyraźnie odmówił jego podpisania. Na tle takich ustaleń Sąd Wojewódzki uznał, że roszczenie Spółki o zwrot kosztów zagranicznego szkolenia podlegało ocenie według przepisów rozporządze- nia Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodo- wych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz. U. Nr 103, poz. 472, powoływanego dalej jako rozp. z 12.10.1993 r.) i przyjął, iż było ono bezzasadne - wobec niezawar- cia pisemnej umowy o obowiązku zwrotu kosztów szkolenia przez pracownika, wy- maganej zgodnie z dyspozycjami § 9 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia. Równocześnie Sąd Wojewódzki uznał trafność wyroku Sądu pierwszej ins- tancji zasądzającego roszczenia objęte powództwem wzajemnym pracownika, zwią- zane z bezprawnym rozwiązaniem umowy o pracę na podstawie art. 52 KP przez Spółkę (wzajemnie pozwaną), która uzasadniała natychmiastowe rozwiązanie sto- sunku pracy działaniem pracownika na szkodę pracodawcy (wyłudzeniem pieniędzy firmy przez odmowę zwrotu kosztów szkolenia w Anglii), odmową wykonania polece- nia służbowego (nieobecność w firmie „T.” w O.) oraz nadużyciem zaufania firmy przez prowadzenie działalności konkurencyjnej. Sąd ten uznał, że skoro pracodawca nie zobowiązał pracownika do zwrotu kosztów szkolenia zagranicznego, to nie mogło być mowy o wyłudzeniu sfinansowania tego wyjazdu. Ustalił, że polecenie wyjazdu do O. nie zostało faktycznie wydane, natomiast pracownik (powód wzajemny) prze- prowadził wszelkie ustalenia z „T.” S.A. w O. w czasie pobytu jej pracowników tej firmy w pozwanej Spółce. Uznał także za gołosłowne twierdzenia Spółki o prowadze- niu działalności konkurencyjnej przez pracownika, zwracając uwagę na całkowitą „bierność dowodową” Spółki w tym zakresie. W konsekwencji Sąd Wojewódzki pot- wierdził prawidłowość zasądzenia na rzecz powoda odszkodowania z art. 56 KP i ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy na podstawie art. 171 § 1 KP. W kasacji „S.-P.” podniesiono zarzuty błędnej wykładni prawa materialnego „tj. przez przyjęcie, że przepisy rozporządzenia § 9 RM z dnia 12.10.1993 r. mają zastosowanie w niniejszej sprawie”, a nadto przez uznanie, iż rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia naruszyło przepis art. 52 § 1 KP. Skarżący wnosił o orze- czenie kasatoryjne albo o wydanie orzeczenia reformatoryjnego przez zasądzenie od 3 pozwanego pracownika zwrotu kosztów szkolenia zagranicznego oraz oddalenie jego roszczeń wzajemnych. W uzasadnienie kasacji zakwestionowano prawidłowość lub zupełność ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzekania, sygnalizując nadto poważne wątpliwości dotyczące uzasadnienia zaskarżonego wyroku w części doty- czącej „uchybienia formalnego co do reprezentacji pozwanego przez radcę prawne- go”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 393 11 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w grani- cach kasacji, w której sformułowano zarzuty oparte wyłącznie na naruszeniu przepi- sów prawa materialnego. W konsekwencji - według utrwalonej i jednolitej wykładni sądowej - dla oceny zarzutów kasacji miarodajne i wiążące są ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wyrokowania przez Sąd drugiej instancji. Natomiast uzasad- nienie kasacji zawierało zasadniczo polemikę z ustaleniami faktycznymi Sądu Woje- wódzkiego i nie formułowało przy tym zarzutu naruszenia jakiejkolwiek normy prawa procesowego, której naruszenie miałoby prowadzić do nieprawidłowych ustaleń faktycznych, co przekreślało potrzebę i przede wszystkim prawną dopuszczalność weryfikacji twierdzeń faktycznych skarżącego przez Sąd Najwyższy, który - w braku zarzutów proceduralnych - był związany ustalonym stanem faktycznym sprawy. W zakresie roszczenia o zwrot kosztów zagranicznego szkolenia Sąd Woje- wódzki ustalił, że wyjazd pracownika odbył się na polecenie służbowe pracodawcy, a strony nie zawarły umowy, na której podstawie pracownik byłby zobowiązany do zwrotu poniesionych przez pracodawcę kosztów zagranicznego kursu językowego na wypadek rozwiązania umowy o pracę. Wprawdzie strony prowadziły rokowania zmierzające do zawarcia stosownej umowy, które wszakże nie doprowadziły do przyjęcia wiążącego zobowiązania przez pracownika, który zajął stanowcze, nega- tywne stanowisko w tym przedmiocie. Z miarodajnych ustaleń Sądu drugiej instancji wynikało, że dyrektor Spółki jedynie sygnalizował powodowi, że po odbyciu kursu będzie zobowiązany przepracować w Spółce okres 3 lat, jednakże strony nie ustaliły zasad zwrotu kosztów poniesionych przez Spółkę, a pozwany pracownik przed wy- jazdem nie akceptował oferowanych mu warunków udziału w kursie, wyraźnie od- mawiając podpisania oświadczenia zobowiązującego go do zwrotu kosztów szkole- nia w razie rozwiązania stosunku pracy przed upływem oznaczonego okresu. Na 4 podstawie takich ustaleń Sąd Wojewódzki był uprawniony do konstatacji, że strony nie doszły do porozumienia co do postanowienia, które było przedmiotem rokowań w związku z poleceniem służbowym wyjazdu zagranicznego pracownika, a przeto zo- bowiązanie nie zostało uzgodnione ( art. 72 KC w związku z art. 300 KP). Z tego powodu kasacja w tym zakresie okazała się bezzasadna, bez względu na celowość lub potrzebę uzupełniającego powoływania przez Sąd drugiej instancji dyspozycji zawartych w §§ 6 i 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 12 października 1993 r. Również zarzut naruszenia art. 52 § 1 pkt 1 KP, ograniczony w kasacji jedynie do twierdzenia o niewykonaniu polecenia przeprowadzenia negocjacji z „T.” w O. był nieuzasadniony, wobec wiążących ustaleń faktycznych Sądu drugiej instancji w tym zakresie. Negacja miarodajnych ustaleń Sądu Wojewódzkiego nie może stanowić uzasadnionej podstawy kasacji, jeżeli Sąd ten ustalił, że zajmujący samodzielne sta- nowisko pracownik (powód wzajemny) przeprowadził wszelkie ustalenia z pracowni- kami „T.” w O. w czasie ich pobytu w siedzibie Spółki, co potwierdził kontrahent firmy, a o czym nie wiedział dyrektor wzajemnie pozwanej Spółki. W takich okolicznościach Sąd Wojewódzki trafnie konstatował, że wcześniej uzgodniony z pracodawcą wyjazd do O. był bezprzedmiotowy. Rezygnacja powoda wzajemnego z wyjazdu służbowego, który nie był już celowy ani potrzebny - wobec zakończenia negocjacji handlowych z kontrahentem firmy - nie mogła być zatem kwalifikowana jako przyczyna rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia wskutek ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków (art. 52 § 1 pkt 1 KP). Wreszcie nieweryfikowalna była sygnalizacja kasacyjnych zastrzeżeń doty- czących reprezentowania pracownika przez radcę prawnego w postępowaniu sądo- wym, zwłaszcza w zakresie ewentualnych proceduralnych uchybień w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, które nie podlegają kontroli kasacyjnej (art. 392 § 1 KPC), albowiem skarżący nie opisał tego zarzutu, nie wyartykułował naruszonych przepi- sów prawa procesowego ani sposobu, w jaki zarzucane naruszenie miałoby istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Domyślanie się intencji lub zarzutów skarżącego nie jest zadaniem Sądu Najwyższego, który w postępowaniu kasacyjnym nie bada namiastki skargi kasacyjnej, nie spełniającej kodeksowych wymagań formalnych, warunkują- cych sprawdzenie niesprecyzowanych, a przeto niemożliwych do zweryfikowania zarzutów kasacyjnych. Dlatego Sąd Najwyższy jedynie incydentalnie zwrócił uwagę na potwierdzenie przez pracownika wszystkich czynności procesowych, podejmowa- nych przez jego pełnomocnika, którego następnie udział w dalszym postępowaniu 5 ograniczył się do opracowania odpowiedzi na apelację wzajemnie pozwanej spółki. Nie zachodził zatem brak należytego umocowania pełnomocnika pracownika rozu- miany jako podstawa nieważności według art. 379 pkt 2 in fine KPC a jedynie nie- działanie reprezentowanej strony lub za stronę, która zresztą wygrała proces. Z uwagi na powyższe kasacja podlegała oddaleniu na podstawie art. 393 12 KPC. ========================================