I PK 254/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Marek D. zawarł ze Spółdzielnią Pracy Produkcyjno-Handlową „M.” w K. spółdzielczą umowę o pracę. Został również przyjęty w poczet członków Spółdzielni. Następnie rada nadzorcza odwołała go ze stanowiska prezesa zarządu i wykluczyła ze Spółdzielni z powodu zarzutów dotyczących szkód materialnych i innych nieprawidłowości. Powód zaskarżył uchwały o odwołaniu i wykluczeniu, domagając się wynagrodzenia za pracę za okres po wykluczeniu. Sądy niższych instancji oddaliły jego powództwo, uznając, że umowa o pracę wygasła z chwilą doręczenia uchwały o wykluczeniu. Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną powoda, który argumentował, że zgodnie ze zmienionym art. 24 Prawa spółdzielczego, wykluczenie staje się skuteczne dopiero po prawomocnym oddaleniu powództwa o uchylenie uchwały. Sąd Najwyższy uznał jednak, że wykluczenie członka ze spółdzielni z przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika powoduje rozwiązanie spółdzielczej umowy o pracę z chwilą zawiadomienia go na piśmie wraz z uzasadnieniem o wykluczeniu, a nie z upływem terminów wskazanych w art. 24 § 10 Prawa spółdzielczego. Podkreślono, że stosunek pracy nie może trwać dłużej niż stosunek członkostwa, a utrata członkostwa powoduje z mocy prawa wygaśnięcie umowy o pracę. W związku z tym skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja momentu rozwiązania spółdzielczej umowy o pracę w przypadku wykluczenia członka ze spółdzielni z przyczyn uzasadniających zwolnienie dyscyplinarne, zwłaszcza w kontekście zmian w Prawie spółdzielczym.
Dotyczy specyficznej sytuacji członka spółdzielni pracy zatrudnionego na spółdzielczej umowie o pracę. Interpretacja przepisów Prawa spółdzielczego.
Zagadnienia prawne (2)
Jaki jest moment skuteczności wykluczenia członka ze spółdzielni pracy, który był zatrudniony na spółdzielczej umowie o pracę, w kontekście rozwiązania tej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykluczenie członka ze spółdzielni pracy z przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika powoduje rozwiązanie spółdzielczej umowy o pracę z chwilą zawiadomienia go na piśmie wraz z uzasadnieniem o wykluczeniu ze spółdzielni, a nie z upływem terminów wskazanych w art. 24 § 10 Prawa spółdzielczego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć nowelizacja art. 24 Prawa spółdzielczego przesunęła moment skuteczności wykluczenia członka, to w przypadku przyczyn uzasadniających zwolnienie dyscyplinarne, umowa o pracę rozwiązuje się natychmiastowo z chwilą doręczenia zawiadomienia. Podkreślono funkcjonalny związek członkostwa ze stosunkiem pracy oraz cel natychmiastowego rozwiązania umowy w takich przypadkach.
Czy zmiana przepisów dotyczących skuteczności wykluczenia członka ze spółdzielni (art. 24 § 10 Prawa spółdzielczego) wpływa na moment wygaśnięcia spółdzielczej umowy o pracę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku wykluczenia członka ze spółdzielni z przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, spółdzielcza umowa o pracę rozwiązuje się z chwilą zawiadomienia członka na piśmie wraz z uzasadnieniem o wykluczeniu, niezależnie od późniejszego momentu ustania członkostwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przyjęcie poglądu o jednoczesnym ustaniu członkostwa i stosunku pracy prowadziłoby do paradoksalnych rezultatów, niwecząc cel natychmiastowego rozwiązania umowy w przypadku winy pracownika. Przepisy szczególne dotyczące spółdzielni pracy, w tym roszczenia o przywrócenie do pracy, wskazują na wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Marek D. | osoba_fizyczna | powód |
| Spółdzielnia Pracy Produkcyjno-Handlowej „M.” w K. | spółka | pozwana |
Przepisy (10)
Główne
p.s. art. 193 § § 1
Prawo spółdzielcze
Wykluczenie członka ze spółdzielni z przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
p.s. art. 186 § § 1
Prawo spółdzielcze
Spółdzielcza umowa o pracę wygasa z ustaniem członkostwa oraz w wypadkach, w których przepisy prawa pracy przewidują wygaśnięcie umowy o pracę z mocy prawa.
Pomocnicze
p.s. art. 24 § § 10
Prawo spółdzielcze
Wykluczenie staje się skuteczne z chwilą prawomocnego oddalenia przez sąd powództwa o uchylenie uchwały rady nadzorczej albo walnego zgromadzenia. Sąd Najwyższy uznał, że ten przepis nie ma zastosowania w przypadku wykluczenia z przyczyn uzasadniających zwolnienie dyscyplinarne.
p.s. art. 193 § § 4
Prawo spółdzielcze
Wykluczenie członka pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa pracy wiążą z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p. art. 11
Kodeks pracy
Zasada swobody kontraktowania.
p.s. art. 196 § § 1
Prawo spółdzielcze
Roszczenia członka spółdzielni zatrudnionego na podstawie spółdzielczej umowy o pracę, którego spółdzielnia wykluczyła z naruszeniem przepisów.
p.s. art. 196 § § 2
Prawo spółdzielcze
Możliwość dochodzenia roszczeń o przywrócenie do pracy tylko wtedy, gdy dochodzi się uchylenia uchwały o wykluczeniu.
p.s. art. 188 § § 1
Prawo spółdzielcze
Roszczenia o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach i o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykluczenie członka ze spółdzielni z przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika skutkuje rozwiązaniem spółdzielczej umowy o pracę z chwilą zawiadomienia członka na piśmie wraz z uzasadnieniem o wykluczeniu. • Stosunek pracy nie może trwać dłużej niż stosunek członkostwa, a utrata członkostwa powoduje z mocy prawa wygaśnięcie spółdzielczej umowy o pracę. • Przepisy szczególne dotyczące spółdzielni pracy, w tym roszczenia o przywrócenie do pracy, zakładają rozwiązanie stosunku pracy.
Odrzucone argumenty
Wykluczenie członka ze spółdzielni staje się skuteczne dopiero z chwilą prawomocnego oddalenia przez sąd powództwa o uchylenie uchwały rady nadzorczej lub walnego zgromadzenia (zgodnie z art. 24 § 10 Prawa spółdzielczego). • Zmiana art. 24 Prawa spółdzielczego oznacza przesunięcie w czasie skutku wykluczenia ze spółdzielni pracy polegającego na ustaniu stosunku członkostwa, a także przesunięcie do tego samego momentu skutku polegającego na wygaśnięciu stosunku pracy. • Naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa poprzez odmienne traktowanie członków spółdzielni pracy.
Godne uwagi sformułowania
Wykluczenie członka ze spółdzielni z przyczyn uzasadniających rozwią- zanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika powoduje rozwią- zanie spółdzielczej umowy o pracę z chwilą zawiadomienia go na piśmie wraz z uzasadnieniem o wykluczeniu ze spółdzielni, a nie z upływem terminów wska- zanych w art. 24 § 10 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze • Status prawny członka spółdzielni pracy zatrudnionego na podstawie spół- dzielczej umowy o pracę jest konstrukcją prawną złożoną z dwóch odrębnych - choć pozostających w związku funkcjonalnym - stosunków prawnych, stosunku członkostwa i stosunku pracy. • Funkcjonalny związek członkostwa w spółdzielni ze stosunkiem pracy, sprowadza się do tego, że stosunek pracy nie może trwać dłużej niż stosunek członkostwa, a utrata członkostwa powoduje z mocy prawa wygaśnięcie spółdzielczej umowy o pracę.
Skład orzekający
Jerzy Kwaśniewski
przewodniczący
Józef Iwulski
sprawozdawca
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja momentu rozwiązania spółdzielczej umowy o pracę w przypadku wykluczenia członka ze spółdzielni z przyczyn uzasadniających zwolnienie dyscyplinarne, zwłaszcza w kontekście zmian w Prawie spółdzielczym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji członka spółdzielni pracy zatrudnionego na spółdzielczej umowie o pracę. Interpretacja przepisów Prawa spółdzielczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego relacji między członkostwem w spółdzielni a stosunkiem pracy, z praktycznymi konsekwencjami dla pracowników spółdzielni. Wyjaśnia złożoną kwestię momentu rozwiązania umowy o pracę w specyficznych okolicznościach.
“Kiedy wykluczenie ze spółdzielni oznacza koniec pracy? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 900 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.