I PK 231/10

Sąd Najwyższy2011-03-29
SAOSPracyprawo pracyWysokanajwyższy
wynagrodzenielekarzerezydencispecjaliścidyskryminacjarówne traktowaniesąd pracysąd najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną lekarza specjalisty, uznając, że zróżnicowanie jego wynagrodzenia w stosunku do lekarzy rezydentów nie stanowi dyskryminacji, gdyż wynika z odmiennych źródeł finansowania i celu zatrudnienia.

Powódka, lekarz specjalista, domagała się odszkodowania za dyskryminację płacową, twierdząc, że jej wynagrodzenie zasadnicze było niższe niż lekarzy rezydentów. Sądy obu instancji oraz Sąd Najwyższy oddaliły jej powództwo. Sąd Najwyższy uznał, że różnica w wynagrodzeniach jest uzasadniona odmiennym sposobem finansowania (środki z NFZ dla specjalistów, budżet państwa dla rezydentów) oraz celem umów z rezydentami, którymi jest kształcenie kadry medycznej. Podkreślono, że pracodawca nie miał wpływu na wysokość wynagrodzeń rezydentów, a jego sytuacja ekonomiczna nie może być podstawą do zarzutu dyskryminacji.

Sprawa dotyczyła roszczenia lekarki specjalistki o odszkodowanie z tytułu dyskryminacji płacowej, wynikającej z niższego wynagrodzenia zasadniczego w porównaniu do lekarzy rezydentów zatrudnionych w tym samym szpitalu. Powódka argumentowała, że naruszono zasadę równego traktowania i zakaz dyskryminacji. Sąd Rejonowy oraz Sąd Okręgowy oddaliły powództwo, wskazując na różne źródła finansowania wynagrodzeń oraz odmienną wartość pracy specjalisty i rezydenta. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził, że zróżnicowanie wynagrodzenia lekarzy specjalistów w stosunku do lekarzy rezydentów jest uzasadnione. Kluczowe znaczenie miały dwa aspekty: odmienne źródła finansowania (środki z NFZ dla lekarzy specjalistów, budżet państwa dla rezydentów) oraz cel zawierania umów z rezydentami, jakim jest kształcenie kadry medycznej. Sąd podkreślił, że pracodawca nie miał wpływu na ustalenie wynagrodzenia rezydentów, a jego sytuacja ekonomiczna nie może stanowić podstawy do zarzutu dyskryminacji. W związku z tym, że pracodawca wykazał uzasadnione i niezależne od niego przyczyny zróżnicowania wynagrodzeń, nie doszło do dyskryminacji płacowej powódki. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli zróżnicowanie wynika z odmiennych źródeł finansowania oraz celu zatrudnienia, a pracodawca nie miał wpływu na wysokość wynagrodzenia rezydentów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że odmienne finansowanie wynagrodzeń lekarzy specjalistów (z kontraktów NFZ) i rezydentów (z budżetu państwa) oraz cel zatrudnienia rezydentów (kształcenie kadry medycznej) stanowią obiektywne i uzasadnione przyczyny zróżnicowania wynagrodzeń, które nie noszą znamion dyskryminacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono skargę kasacyjną

Strona wygrywająca

Samodzielny Psychiatryczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] w C.

Strony

NazwaTypRola
Iwona O.osoba_fizycznapowódka
Samodzielny Psychiatryczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] w C.instytucjapozwany

Przepisy (12)

Główne

k.p. art. 183a § § 1

Kodeks pracy

Ustanawia zasadę równego traktowania w zatrudnieniu.

k.p. art. 183b § § 1

Kodeks pracy

Określa naruszenie zasady równego traktowania, w tym niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia, chyba że pracodawca udowodni obiektywne powody.

k.p. art. 183c § § 1

Kodeks pracy

Pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości.

k.p. art. 78 § § 1

Kodeks pracy

Kryteria ustalania wynagrodzenia.

Pomocnicze

k.p. art. 183a § § 2

Kodeks pracy

k.p. art. 183a § § 3

Kodeks pracy

Definicja dyskryminacji bezpośredniej.

k.p. art. 183c § § 2

Kodeks pracy

u.z.l.i.l.d. art. 16 § ust. 1a

Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty

Możliwość odbywania specjalizacji na podstawie umowy o pracę.

u.z.l.i.l.d. art. 16 § ust. 1c

Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty

Rezydentury są finansowane z budżetu państwa.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 23 kwietnia 2009 r. art. 2

Wysokość zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego lekarzy i lekarzy dentystów odbywających specjalizację w ramach rezydentury.

Konst. RP art. 2

Konstytucja RP

Konst. RP art. 32

Konstytucja RP

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zróżnicowanie wynagrodzenia lekarzy specjalistów i rezydentów jest uzasadnione odmiennymi źródłami finansowania (NFZ vs budżet państwa). Cel zatrudnienia rezydentów (kształcenie kadry medycznej) uzasadnia odmienne traktowanie. Pracodawca nie miał wpływu na wysokość wynagrodzenia rezydentów, co wyklucza zarzut dyskryminacji z jego strony. Praca lekarza specjalisty i lekarza rezydenta nie jest pracą jednakową ani o jednakowej wartości.

Odrzucone argumenty

Niższe wynagrodzenie zasadnicze lekarza specjalisty w porównaniu do lekarza rezydenta stanowi dyskryminację płacową. Sytuacja ekonomiczna szpitala i ograniczone środki z NFZ nie mogą być obiektywnym powodem uzasadniającym niższe wynagrodzenie specjalisty. Wynagrodzenie za dyżury medyczne powinno być traktowane jako element wynagrodzenia w rozumieniu przepisów o równej wartości pracy.

Godne uwagi sformułowania

Zróżnicowanie wynagrodzenia lekarzy w stosunku do wynagrodzenia lekarzy rezydentów jest uzasadnione sposobem jego finansowania oraz celem umów zawieranych z rezydentami. Praca lekarza specjalisty i praca lekarza rezydenta nie jest taką samą pracą ani nie jest pracą o jednakowej wartości. Wynagrodzenie powódki i lekarzy rezydentów są finansowane z dwóch różnych źródeł. Jednostka organizacyjna zatrudniająca lekarza celem odbycia specjalizacji nie może samodzielnie regulować jego wynagrodzenia i nie ma wpływu na wysokość tego wynagrodzenia. Nie każde odmienne ukształtowanie uprawnień pracowniczych zawsze stanowi naruszenie równego traktowania i dyskryminację. Dyskryminacją jest nierówne traktowanie, spowodowane użyciem zakazanego kryterium, pracowników znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej.

Skład orzekający

Teresa Flemming-Kulesza

przewodniczący

Bogusław Cudowski

sprawozdawca

Jolanta Strusińska-Żukowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zróżnicowania wynagrodzeń między lekarzami specjalistami a rezydentami ze względu na odmienne finansowanie i cel zatrudnienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji finansowania i organizacji pracy w sektorze medycznym; wymaga analizy konkretnych przepisów i umów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu nierówności płacowych w zawodach medycznych, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wyjaśnia kluczowe aspekty prawne dyskryminacji w tym kontekście.

Lekarz specjalista zarabia mniej niż rezydent? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy to nie jest dyskryminacja.

Dane finansowe

WPS: 41 643 PLN

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 29 marca 2011 r. I PK 231/10 Zróżnicowanie wynagrodzenia lekarzy w stosunku do wynagrodzenia le- karzy rezydentów jest uzasadnione sposobem jego finansowania oraz celem umów zawieranych z rezydentami. Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Bogusław Cudowski (sprawozdawca), Jolanta Strusińska-Żukowska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2011 r. sprawy z powództwa Iwony O. przeciwko Samodzielnemu Psychiatrycznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej [...] w C. o odszkodowanie, na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2010 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Powódka Iwona O. wniosła o zasądzenie od Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w C. kwoty 41.643 zł wraz z usta- wowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu, tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania pracowników i zasady niedyskryminacji przy ustalaniu wynagrodzenia. Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z 23 lutego 2010 r. oddalił powództwo i odstąpił od obciążania powódki kosztami zastępstwa procesowego strony pozwa- nej. Sąd ustalił, że powódka jest zatrudniona w pozwanym Szpitalu na podstawie umowy o pracę na stanowisku lekarza stażysty. Obecnie posiada II stopień specjali- zacji w dziedzinie psychiatrii i pełni obowiązki starszego asystenta na oddziale detok- sykacji alkoholowej. Jej miesięczne wynagrodzenie zasadnicze wynosi 2.530 zł. Za- sadnicze wynagrodzenie miesięczne lekarza odbywającego specjalizację w ramach rezydentury w dwóch pierwszych latach wynosi 3.170 zł, a po dwóch latach rezy- 2 dentury 3.458 zł (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 maja 2009 r. w sprawie uznania dziedzin medycyny za priorytetowe, Dz.U. Nr 84, poz. 709, § 2 rozporządze- nia Ministra Zdrowia z 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wysokości zasadniczego wyna- grodzenia miesięcznego lekarzy i lekarzy dentystów odbywających specjalizację w ramach rezydentury Dz.U. Nr 66, poz. 560). W opinii Sądu spór sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy ustalenie przez pozwanego wysokości wynagrodzenia zasadni- czego lekarza specjalisty na poziomie niższym od wynagrodzenia zasadniczego le- karza rezydenta narusza zasady równego traktowania pracowników. Stwierdzono w związku z tym, że warunek jednakowego wynagrodzenia dotyczy tych przypadków, gdy pracownicy posiadają tę samą cechę istotną, tzn. wykonują taką samą pracę lub pracę tej samej wartości. A contrario wysokość wynagrodzenia pracowników, których praca nie jest taką samą ani nie posiada tej samej wartości, może być zróżnicowana. Sąd Rejonowy uznał, że praca lekarza specjalisty i praca lekarza rezydenta nie jest taką samą pracą oraz nie jest pracą o jednakowej wartości. Powódka legitymuje się większą wiedzą teoretyczną, większym doświadczeniem zawodowym oraz stażem pracy niż lekarz rezydent, który dopiero uczy się zawodu od lekarzy specjalistów. Większa jest również odpowiedzialność zawodowa lekarza specjalisty niż lekarza rezydenta. Lekarz specjalista samodzielnie wykonuje specjalistyczne świadczenia zdrowotne i ponosi z tego tytułu pełną odpowiedzialność. Rezydent zaś świadczy pracę pod kierownictwem lekarza posiadającego specjalizację. Wskazuje to, że war- tość pracy lekarza specjalisty jest wyższa niż lekarza rezydenta. Dla ustalenia, czy w obrębie tych dwóch grup zawodowych doszło do dyskryminacji płacowej jednej z nich Sąd porównał wysokość wynagrodzenia zasadniczego oraz inne składniki wynagro- dzenia przyznawane pracownikom w formie pieniężnej, tj. premie okresowe, dodatki stażowe, wynagrodzenie za czas dyżuru. Porównanie to obejmujące płacę zasadni- czą i kwotę wypłaconą pracownikom z tytułu godzin nadliczbowych (a w przypadku powódki również premię okresową i dodatek stażowy) wypadło na korzyść powódki. W okresie od 1 stycznia 2009 r. do 30 września 2009 r. powódka zarobiła u pozwa- nego 57.782,06 zł, natomiast rezydentka wskazana przykładowo przez pracodawcę 36.135,95 zł. W ogólnym więc rozrachunku wynagrodzenie powódki za pracę jako lekarza specjalisty za okres objęty sporem było wyższe niż wynagrodzenie rezydent- ki, pomimo tego, że jej wynagrodzenie zasadnicze w tym okresie było niższe. W dal- szej części uzasadnienia Sąd Rejonowy wskazał, że sytuacja prawna rezydentów, w tym wysokość przysługującego im wynagrodzenia, została szczegółowo uregulowana 3 przez ustawodawcę. Artykuł 16 ust. 1a ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach leka- rza i lekarza dentysty (jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 ze zm.) sta- nowi, że lekarz może odbywać specjalizację na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy, zawartej z jednostką organizacyjną prowadzącą specjalizację na czas określony, w celu doskonalenia zawodowego obejmującego realizację pro- gramu specjalizacji. Zgodnie z art. 16 ust. 1c rezydentury są finansowane z budżetu państwa. Wysokość wynagrodzenia lekarza rezydenta została uregulowana w rozpo- rządzeniu Ministra Zdrowia z 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wysokości zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego lekarzy i lekarzy dentystów odbywających specjalizacje w ramach rezydentury. Zgodnie z § 2 rozporządzenia wysokość zasadniczego wyna- grodzenia miesięcznego lekarza i lekarza dentysty odbywającego specjalizację w ramach rezydentury, w dziedzinach medycyny uznanych za priorytetowe wynosiło w pierwszych dwóch latach rezydentury - 3.602 zł, a po dwóch latach rezydentury - 3.890 zł. Jednostka organizacyjna zatrudniająca lekarza celem odbycia specjalizacji nie może samodzielnie regulować jego wynagrodzenia i nie ma wpływu na wysokość tego wynagrodzenia. Nie można zatem mówić o dyskryminacji płacowej, ponieważ to nie pozwany dokonał zróżnicowania pod względem wynagrodzeń pracujących u niego lekarzy odbywających specjalizację w ramach rezydentury i lekarzy posiadają- cych już specjalizację. Wynagrodzenie powódki i lekarzy rezydentów są finansowane z dwóch różnych źródeł. W przypadku lekarza rezydenta Minister Zdrowia przekazuje środki na wypłatę wynagrodzeń zasadniczych (jak również odprowadzanych od wy- nagrodzeń zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, składek na ubezpie- czenie społeczne i Fundusz Pracy oraz na dokonanie odpisu na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych z tytułu zatrudnienia) zatrudniającej takiego lekarza jednostce. Natomiast pieniądze na wynagrodzenie dla lekarzy specjalistów pochodzą z realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawieranych przez dany szpital z NFZ. Wysokość wynagrodzeń zależy od wysokości kontraktów. Wynagrodzenie po- wódki jest finansowane przez szpital z puli uzyskiwanej corocznie w ramach kon- traktu z NFZ. W tych okolicznościach nie można przyjąć, że pozwany naruszył zasa- dę równego traktowania w zatrudnieniu, skoro to nie on ukształtował wynagrodzenie lekarzy rezydentów. Ukształtowanie przez pozwanego wynagrodzenia zasadniczego powódki na poziomie niższym niż wynagrodzenie lekarza rezydenta zatrudnionego w szpitalu pozwanego podyktowane było sytuacją ekonomiczną szpitala i zarazem ograniczone środkami uzyskanymi przez szpital od NFZ. Nie sposób zatem przyjąć, 4 że pozwany zróżnicował sytuację swoich pracowników, dopuszczając się dyskrymi- nacji w wynagradzaniu. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 października 2005 r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów lekarz rezydent powinien pełnić w czasie specjalizacji określoną w jej programie liczbę dy- żurów, nie mniej niż 3 w miesiącu. Szpital jest zatem obowiązany zapewnić rezy- dentowi możliwość pełnienia co najmniej 3 dyżurów w miesiącu. Wynagrodzenie za dyżury jest uzależnione od wynagrodzenia zasadniczego, dlatego też nie mogło bu- dzić wątpliwości, że wynagrodzenie za dyżury należne rezydentom było większe od wynagrodzenia za dyżury należnego lekarzom specjalistom, których wynagrodzenie zasadnicze było mniejsze. Pozwany szpital nie miał wpływu na wysokość wynagro- dzenia zasadniczego rezydentów, a więc również na wysokość wynagrodzenia za czas pełnionego dyżuru, który stanowi tylko określony procent wynagrodzenia za- sadniczego. Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka. Zaskarżając wyrok w pkt 1, tj. w zakresie oddalającym powództwo, zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie do ustalonego stanu faktycznego art. 183b § 1 pkt 2 w związku z art. 183a § 1 k.p. oraz art. 78 k.p., a także błędną interpretację art. 183c § 1 k.p. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 i zasądzenie na jej rzecz docho- dzonego roszczenia oraz obciążenie pozwanego kosztami postępowania, ewentual- nie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpo- znania Sądowi pierwszej instancji. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy w Białymstoku wyrokiem z 22 czerwca 2010 r. apelację oddalił. W uzasadnieniu stwierdzono przede wszystkim, że Sąd Rejonowy słusznie przyjął, iż różnica pomiędzy wysokością wynagrodzenia lekarza odbywają- cego specjalizację w ramach rezydentury a lekarza ze specjalizacją wynika ze źródła finansowania. Środki finansowe na wynagrodzenie dla rezydentów pochodzą wprost z budżetu państwa, a ich wysokość nie zależy od pracodawcy, lecz bezpośrednio od ustawodawcy. Regulacja ustawowa wynagrodzenia lekarzy rezydentów jest instru- mentem służącym do zachęcenia absolwentów studiów medycznych do wykonywa- nia zawodu lekarzy odbywających specjalizację w ramach rezydentury i dotyczy tylko okresu rezydentury. Po jej zakończeniu nastąpi zrównanie wynagrodzenie lekarza rezydenta z wynagrodzeniem lekarza z danym stopniem specjalizacji. Jedynie w przypadku lekarzy specjalistów wysokość wynagrodzenia kształtowana jest w oparciu o możliwości finansowe pozwanego. Z powołaniem się art. 183a § 1 k.p. i art. 78 § 1 5 k.p. podkreślono, że dyskryminacja zachodzi, gdy pracodawca w sposób niekorzyst- ny dla pracownika w porównaniu z innymi pracownikami różnicuje jego sytuację z przyczyny określonej w art. 183a § 1 k.p. Warunek jednakowego wynagrodzenia do- tyczy tych przypadków, gdy pracownicy posiadają tę samą cechę istotną, tzn. wyko- nują tę samą pracę lub pracę tej samej wartości. Zatem wysokość wynagrodzenia pracowników, których praca nie posiada tej samej wartości, może być zróżnicowana. Sytuację prawną rezydentów, w tym ich wynagrodzenie szczegółowo uregulował ustawodawca w przepisach ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty i rozporządzenia Ministra Zdrowia z 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wysoko- ści zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego lekarzy i lekarzy dentystów odbywa- jących specjalizacje w ramach rezydentury. Artykuł 16 ust. 1c ustawy stanowi, że rezydentury są finansowane z budżetu państwa, w części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia. Zgodnie z § 1 wskazanego rozporządzenia wy- sokość zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego lekarza i lekarza dentysty odby- wającego specjalizację w ramach rezydentury wynosi w pierwszych dwóch latach rezydentury - 3.170 zł, a po dwóch latach rezydentury - 3.458 zł. Natomiast w dzie- dzinach medycyny, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 16 ust. 5 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty wynosi w pierw- szych dwóch latach rezydentury - 3.602 zł, po dwóch latach rezydentury - 3.890 zł. Sąd zaznaczył, że wynagrodzenie lekarza rezydenta zostało konkretnie określone przez ustawodawcę, natomiast jednostka organizacyjna zatrudniająca go celem od- bycia specjalizacji nie ma wpływu na jego wysokość i nie może samodzielnie obniżyć tego wynagrodzenia. Skoro to nie pozwany pracodawca dokonał zróżnicowania pod względem wynagrodzenia pracujących u niego lekarzy odbywających specjalizację w ramach rezydentury i lekarzy posiadających już specjalizację, to nie można zarzucić mu dyskryminacji. Wyrok ten powódka zaskarżyła skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 183a § 1 i 2 k.p., art. 183b § 1 pkt 2 k.p. i art. 183c § 1 i 2 k.p. w związku z art. 78 § 1 k.p., poprzez przyjęcie, że: 1) pozwany nie naruszył wobec powódki zasady równego traktowania w zakresie wyna- grodzenia, z uwagi na to, że to nie pozwany lecz Minister Zdrowia ukształtował wy- nagrodzenia lekarzy rezydentów, 2) dla ustalenia, czy doszło do dyskryminacji po- wódki, należy porównać wynagrodzenie powódki i zatrudnionych u pozwanego leka- rzy rezydentów obejmujące oprócz wynagrodzenia zasadniczego także inne składniki 6 wynagrodzenia oraz wynagrodzenie za czas dyżurów medycznych, 3) ukształtowanie przez pozwanego wynagrodzenia zasadniczego powódki na poziomie niższym niż wynagrodzenie lekarza rezydenta nie uzasadniało zarzutu dyskryminacji płacowej z uwagi na sytuację ekonomiczną pozwanego i ograniczone środki uzyskane od NFZ. W tym zakresie oraz w zakresie naruszenia art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, art. 113 k.p., art. 13 k.p. i art. 78 k.p. skarga ma być oczywiście uzasadniona. Jako drugą okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano na wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, które sformułowano w formie następują- cego pytania: „czy fakt, iż wynagrodzenie powódki w całości i lekarzy rezydentów w części obejmującej wynagrodzenie zasadnicze są finansowane z różnych źródeł, a jednocześnie są oni pracownikami tego samego pracodawcy (pozwanego), uzasad- nia niestosowanie przez pracodawcę wobec powódki kryteriów ustalania wynagro- dzenia określonych w art. 78 § 1 k.p., a w konsekwencji uchyla zarzut dyskryminacji płacowej?”. Jako trzecią okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących po- ważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. W opinii skarżącej dotyczyć to ma „art. 183c § 1 k.p. stosowanego a contrario w związku z art. 78 § 1 k.p. oraz art. 183b § 1 pkt 2 w związku z art. 183a § 1 i 2 k.p. Zgodnie z art. 183c § 1 k.p. pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości. Jednakże w niniejszej sprawie rodzi się poważna wątpliwość, czy art. 183c § 1 k.p. znajduje również zastosowanie - a contrario - do sytuacji, w której pracownicy wykonują różną pracę lub pracę o niejednakowej warto- ści i czy winni wówczas otrzymywać zróżnicowane wynagrodzenie - odpowiednio wyższe przy pracy o wyższej wartości - mając w szczególności na względzie kryteria wymienione w art. 78 § 1 k.p. Z powołaniem się na wyrok Sądu Najwyższego z 31 stycznia 1978 r., I PRN 147/77, wskazano na potrzebę rozstrzygnięcia, czy wynagro- dzenie za dyżury medyczne należy traktować jako element wynagrodzenia w rozu- mieniu art. 183c § 2 k.p. Przepis art. 183a § 1 i 2 k.p. ustanawia zasadę równego trak- towania w zatrudnieniu, a art. 183b § 1 k.p. za naruszenie tej zasady określa różnico- wanie przez pracodawcę sytuacji pracownika, którego skutkiem jest między innymi niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę, chyba że pracodawca udo- wodni, że kierował się obiektywnymi powodami. W opinii skarżącej „zachodzi poważ- na wątpliwość i potrzeba wykładni wskazanych przepisów, czy za obiektywny powód, uzasadniający niekorzystne i sprzeczne z kryteriami kreślonymi w art. 78 § 1 k.p. 7 ukształtowanie wynagrodzenia za pracę pracownika (lekarza specjalisty) w stosunku do lekarza rezydenta można uznać sytuację ekonomiczną szpitala i ograniczone środki uzyskane przez szpital z NFZ, skoro szpital negocjuje i zawiera umowę z NFZ, a z drugiej strony, nie ma obowiązku zawierać umów o rezydenturę”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się nie mieć uzasadnionych podstaw. Podstawo- wym zarzutem skargi kasacyjnej było przyjęcie, że ustalenie niższego wynagrodzenia zasadniczego powódki w stosunku do lekarza rezydenta naruszało zasadę równego traktowania oraz zakaz dyskryminacji. Wobec powyższego podstawowym proble- mem w sprawie było rozstrzygnięcie, czy pracodawca dyskryminował powódkę w zakresie ustalenia wysokości wynagrodzenia. Tylko bowiem w takim przypadku ko- nieczne byłoby odniesienie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Sąd Okręgowy oddalając apelację przyjął, że jej bezzasadność wynika z tego, iż pracownicy nie wykonywali jednakowej pracy, całe wynagrodzenie powódki było w okresie objętym sporem wyższe od wynagrodzenia rezydenta, a zróżnicowanie wy- nagrodzeń było uzasadnione statusem środków przeznaczonych na wynagrodzenia lekarzy rezydentów. Zasada równego traktowania w zatrudnieniu oraz zakaz dyskry- minacji obowiązują w polskim systemie prawnym, tak na podstawie regulacji prawa unijnego, jak i Konstytucji RP oraz Kodeksu pracy. W sprawach tych orzekał wielokrotnie Europejski Trybunał Praw Człowieka, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sąd Najwyższy (zob. orzecznictwo powołane w uzasadnieniu do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2011 r., I PK 232/10). Z orzecznictwa tego wynika jednoznacznie, że nie każde odmienne ukształtowanie uprawnień pra- cowniczych zawsze stanowi naruszenie równego traktowania i dyskryminację. Dyfe- rencjacja sytuacji prawnej pracownika może być bowiem usprawiedliwiona uzasad- nioną cechą relewantną. Wynika to z utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego (por. na przykład wyrok z dnia: 12 grudnia 2001 r., I PKN 182/01, OSNP 2003 nr 23, poz. 571; 23 listopada 2004 r., I PK 20/04, OSNP 2005 nr 13, poz. 185; 9 lutego 222/06, OSNP 2008 nr 11-12, poz. 159; 5 października 2007 r., II PK 14/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 311, czy uchwałę z dnia 8 stycznia 2002 r., III ZP 31/01, OSNAPiUS 2002 nr 12, poz. 284). W tej kwestii można więc stwierdzić, że zróżnico- 8 wanie sytuacji prawnej pracowników należących do tej samej grupy, wyróżnionej ze względu na posiadanie przez nich wspólnej cechy lub właściwości, nie stanowi dys- kryminacji, w rozumieniu art. 183a § 3 k.p., jeżeli nie zostało spowodowane zastoso- wanie niedozwolonego przez ustawę kryterium. Jednak należy wyraźnie podkreślić, że dyskryminacją jest nierówne traktowa- nie, spowodowane użyciem zakazanego kryterium, pracowników znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2000 r., I PKN 661/99, niepublikowany). Pogląd powyższy jest oparty na przepisie art. 183a § 3 k.p., który zawiera definicję dyskryminacji bezpośredniej. Zachodzić ona może w przypadku mniej korzystnego traktowania pracowników znajdujących się w porównywalnej sytuacji. Tak więc Sąd Najwyższy w wielu orzeczeniach przyjmował, że pracownik dochodzący odszkodowania z tytułu naruszenia przez pracodawcę zasady równego traktowania pracowników w zakresie wynagrodzenia za pracę powi- nien wykazać, że wykonywał jednakową pracę lub pracę jednakowej wartości, co pracownik wynagradzany korzystniej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2006 r., I PK 97/06). Ten z kolei pogląd wynika wprost z przepisu art. 183c § 1 k.p. W kwestii rozróżnienia jednakowej pracy i pracy o jednakowej wartości zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2008 r., II PK 27/08 (OSP 2011 nr 4, poz. 39, z glosą L. Mitrusa). W konsekwencji, zgodnie z art.183b § 1 in fine, w razie zróżnicowania wy- nagrodzenia pracowników, wykonujących jednakową pracę lub pracę o jednakowej wartości, pracodawca powinien udowodnić, że kierował się obiektywnymi powodami (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2007 r., I PK 242/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 98). Wynika z powyższego jednoznacznie, że możliwe jest zróżnicowanie wynagro- dzenia pracowników, które jest uzasadnione racjonalną potrzebą. Przyczyny szcze- gólnego ukształtowania statusu prawnego, w tym wynagrodzenia, lekarzy rezyden- tów wynikają z polityki państwa w zakresie zatrudnienia i kształcenia lekarzy. Zatrud- nienie rezydentów (ich wynagrodzenia) jest bowiem finansowane przez właściwego ministra ze środków Funduszu Pracy. W uzasadnienia projektu zmian przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z 2008 r. wynika, że miały one na celu aktywizację oraz wykształcenie wysokospecjalistycznej kadry medycznej na potrzeby polskiego systemu ochrony zdrowia. Przepisy różnicują także wynagro- dzenie lekarzy rezydentów. Jest ono wyższe w przypadku dziedzin uznanych za prio- rytetowe. Wynika więc z powyższego, że ta forma uzyskania specjalizacji ma na celu 9 wykształcenie specjalistów, ze szczególnym uwzględnieniem specjalizacji deficyto- wych. Szczególne znaczenie umowy terminowej zawieranej z rezydentem zostało podkreślone przez Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 6 września 2005 r., I PK 5/05 (OSNP 2006 nr 17-18, poz. 262) stwierdzono, że w razie jej wypowiedzenia bez wskazania przyczyny pracownikowi przysługują roszczenia określone w art. 56 w związku z art. 59 k.p. Podkreślony został więc w ten sposób charakter i cel umowy zawieranej z rezydentem. Można zatem stwierdzić, że zróżnicowanie wynagrodzenia powódki w stosunku do lekarzy rezydentów miało swoje uzasadnienie zarówno w sposobie finansowania zatrudnienia lekarzy rezydentów, jak i w celu zawierania z nimi umów. Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy należy stwierdzić, że powód- ka wykazała zróżnicowanie w zakresie swojego wynagrodzenia. Pracodawca nato- miast wykazał, że było to spowodowane niezależnymi od niego i uzasadnionymi względami, które nie mają charakteru dyskryminacyjnego. W tej sytuacji, zgodnie z art. 183b § 1 in fine, należało przyjąć, że odmienne zasady wynagradzania lekarzy rezydentów nie mogą być utożsamiane z przyczyną dyskryminacji pozostałych leka- rzy zatrudnionych u tych samych pracodawców. Z tego powodu Sąd Najwyższy uznał, że w okolicznościach faktycznych sprawy nie doszło do płacowej dyskrymina- cji powódki. Ostatecznie należy stwierdzić, że zróżnicowanie wynagrodzenia zasad- niczego lekarzy w stosunku do lekarzy rezydentów nie stanowi dyskryminacji w ro- zumieniu art. 183c k.p. W związku z tym nie było konieczne odniesienie się do pozo- stałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Można również zauważyć, że wynagrodzenia lekarzy i lekarzy rezydentów są finansowane z różnych źródeł. Pracodawcy zaś nie mają wpływu na określenie wy- sokości wynagrodzenia rezydentów. Można zgodzić się z tym, że wynagrodzenia lekarzy specjalistów są stosunkowo niewysokie. Jednak nie jest kompetencją sądów ich podwyższenie. Nie można jednak zgodzić się z argumentem podniesionym w skardze kasacyjnej, że jeżeli sytuacja pracodawcy nie pozwala na wypłacanie odpo- wiednich wynagrodzeń, to nie powinien on zatrudniać rezydentów. W obecnej sytua- cji doprowadziłoby to bowiem, w krótkim czasie, do drastycznych braków specjali- stycznej kadry lekarskiej. Niewątpliwie miałoby to niezmiernie negatywny wpływ na jakość leczenia, jak i dostęp do określonych (specjalistycznych) usług medycznych. Z tych względów, na podstawie art. 39814 k.p.c. orzeczono jak w sentencji wy- roku. 10 ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI