I PK 231/05

Wyrok z dnia 14 czerwca 2006 r. I PK 231/05 Prowadzone przez stowarzyszenie oświatowe szkoły niepubliczne, które nie mają samodzielności organizacyjnej i majątkowej oraz nie zatrudniają we własnym imieniu pracowników, nie są pracodawcami zatrudnionych w nich na- uczycieli. Przewodniczący SSN Herbert Szurgacz, Sędziowie: SN Zbigniew Myszka (sprawozdawca), SA Romualda Spyt. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2006 r. sprawy z powództwa Mirosławy L. przeciwko Zakładowi Doskonalenia Zawo- dowego w K. o odszkodowanie, premię roczną i wynagrodzenie za pracę w niedziele, na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 24 czerwca 2005 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach wyrokiem z dnia 24 czerwca 2005 r. wydanym po rozpoznaniu apelacji obu stron od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie z powództwa Mirosławy L. przeciwko Zakładowi Dosko- nalenia Zawodowego w K. o odszkodowanie, premię roczną i wynagrodzenie za pracę w niedzielę, zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w punkcie I ppkt 3 w ten sposób, że oddalił powództwo co do kwoty 11.098,16 zł z tytułu wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, a w punkcie III w ten sposób, że zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty zastępstwa procesowego oraz oddalił apelację strony pozwanej w pozostałej części i apelację powódki w całości. W sprawie tej ustalono, że powódka zatrudniona była przez pozwany Zakład Doskonalenia Zawodowego w K. na podstawie umowy o pracę zawartej w dniu 31 2 lipca 1997 r. na czas nieokreślony na stanowisku dyrektora Szkół pozwanego w S.-K. W zakresie obowiązków służbowych, uprawnień i odpowiedzialności pracownika z dnia 16 maja 2001 r. powódka miała świadczyć pracę oprócz poniedziałków i czwart- ków, a w pozostałe dni tygodnia miała pracować w godzinach od 700 do 1500 . W przypadku pracy w soboty i niedziele miały znaleźć zastosowanie przepisy Kodeksu pracy, a w szczególności art. 139 k.p. oraz 140 § 1 i 2 k.p. W dniu 22 czerwca 2002 r. dyrektor Wydziału Edukacji Szkolnej oceniła pracę powódki jako dobrą. Z dniem 1 sierpnia 2002 r. powódka nabyła prawo do nagrody jubileuszowej za 20 lat pracy. W dniu 25 września 2002 r. przeprowadzona została kontrola, której wyniki zostały za- warte w protokole z dnia 27 września 2002 r. Po zapoznaniu się z tym protokołem prezes zarządu pozwanego pismem z dnia 30 września 2002 r. rozwiązał z powódką umowę o pracę za ustawowym wypowiedzeniem, którego 3-miesięczny okres upłynął 31 grudnia 2002 r. Jako przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę wskazano: brak predyspozycji i wiedzy niezbędnych do pracy na stanowisku dyrektora szkoły, prze- kroczenie własnych kompetencji oraz narażenie szkoły na ewentualne straty finan- sowe. Przyczyny te zostały sformułowane przez prezesa zarządu pozwanego na protokole kontroli i nie odpowiadały ustaleniom zawartym w tym protokole. Powódka spełniła wymogi określone w regulaminie premii rocznej dla pracowników Zakładu Doskonalenia Zawodowego w K. i z tego tytułu przysługiwała jej premia roczna za 2002 r. w kwocie 2.500 zł, której pozwany nie wypłacił. W ramach takich ustaleń Sąd Okręgowy uwzględnił zarzuty apelacji pozwa- nego w części dotyczącej wynagrodzenia za pracę w soboty i niedziele i zmienił wy- rok Sądu pierwszej instancji w zakresie roszczenia powódki o wypłatę wynagrodze- nia za pracę w dni wolne, uznając to roszczenie za niezasługujące na uwzględnienie. Natomiast w kwestii rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego uwzględniającego roszczenia powódki o wypłatę odszkodowania i premię roczną, pomimo wadliwości samego uzasadnienia (naruszenie art. 328 § 2 k.p.c.), Sąd Okręgowy uznał je za odpowia- dające prawu. Uzupełniając rozważania Sądu pierwszej instancji w tym zakresie stwierdził, że przyczyn wskazanych w wypowiedzeniu, tj.: „narażenia Zakładu na ewentualne straty finansowe, braku predyspozycji i wiedzy niezbędnej na stanowisku dyrektora szkoły oraz przekraczania własnych kompetencji", nie można uznać za konkretne, rzeczywiste oraz wyczerpujące na gruncie art. 30 § 4 k.p. Przyczyna wy- powiedzenia powinna być wskazana w samym oświadczeniu pracodawcy, bądź też w odrębnym piśmie doręczonym pracownikowi wcześniej lub równocześnie z pi- 3 smem zawierającym wypowiedzenie. Wprawdzie w niniejszej sprawie motywy, któ- rymi kierował się pozwany wypowiadając powódce umowę o pracę, zostały ujęte w protokole kontrolnym, to jednak w momencie składania przedmiotowego oświadcze- nia woli powódka nie miała możliwości zapoznania się z jego treścią. Zatem wypo- wiedzenie było wadliwe i bezspornie naruszyło przepis art. 30 § 4 k.p., co czyniło roszczenie powódki o odszkodowanie całkowicie zasadnym. Odnośnie do premii rocznej Sąd Okręgowy stwierdził, że z treści § 2 regulaminu dotyczącego zasad wy- płaty premii rocznej dla pracowników Zakładu Doskonalenia Zawodowego w K. wy- nika, iż nie jest to premia uznaniowa, a jej wypłata jest uzależniona od warunków wymienionych w tym przepisie. Wprawdzie przepis ten wymienia także przyczyny, które powodują ograniczenie bądź utratę prawa do premii, w tym przypadki bardzo poważnego naruszenia obowiązków pracowniczych, to jednak w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z wymienionych okoliczności. Pozwany dopiero w postępowaniu apelacyjnym powołał się na § 7 pkt 2, 3 i pkt 2.5. tego regulaminu, który wymienia przesłanki wyłączające prawo do premii. W kwestii zarzutu braku legitymacji biernej pozwanego, podniesionego po raz pierwszy w apelacji, Sąd stwierdził, że wprawdzie w doktrynie wykształcił się pogląd, iż zakładem pracy dla nauczycieli i zatrudnionych w niej pracowników jest szkoła, to jednak reguła ta w niniejszej sprawie nie miała zastosowania. Jak bowiem wynika z postanowień statutu pozwanego jest on stowa- rzyszeniem posiadającym osobowość prawną, którego celem jest prowadzenie dzia- łalności oświatowej poprzez organizowanie szkół i placówek doskonalenia zawodo- wego (§ 1 i 6 statutu Zakładu Doskonalenia Zawodowego). Każda ze szkół w S.-K., działających pod patronatem pozwanego, funkcjonowała w oparciu o własny statut jako szkoła niepubliczna z uprawnieniami szkoły publicznej. Pozwany jako organ prowadzący odpowiadał za całokształt ich działalności, a więc zapewniał im odpo- wiednie warunki lokalowe, kadrowe oraz dydaktyczne. Prezes zarządu pozwanego powołał i zatrudnił powódkę jako dyrektora tychże szkół. Do jej zadań należało mię- dzy innymi kierowanie placówką, dobór i zatrudnienie - po uprzedniej konsultacji z Prezesem Zarządu pozwanego - kadry pedagogicznej oraz innych pracowników (§ 5 pkt 4 lit. f oraz g Statutu Niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w S.-K.). Choć powódka zajmowała się w imieniu swego pracodawcy doborem kadry, w szczególności zatrudniała osoby na podstawie umowy zlecenia, to jednak nie czyniła tego samodzielnie. Wszystkie umowy zlecenia powódka podpisywała nie tylko po uprzedniej konsultacji z prezesem zarządu, ale także wspólnie z jego pełnomocni- 4 kiem. Pozwany nie wskazał jakiejkolwiek umowy o pracę podpisanej przez powódkę w roli pracodawcy, a na podstawie umowy o pracę były w szkole zatrudnione tylko dwie osoby, których pracodawcą był pozwany, a nie konkretna szkoła. Wobec po- wyższego Sąd Okręgowy uznał za zasadną apelację strony pozwanej jedynie w czę- ści dotyczącej wynagrodzenia za pracę w soboty i niedziele, a w pozostałej części ją oddalił. W skardze kasacyjnej pozwany, zaskarżając wyrok w części dotyczącej od- dalenia jego apelacji w pozostałej części (punkt III wyroku), powołał się na zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności: 1. art. 379 pkt 2 k.p.c. i art. 3 k.p., przez zasądzenie odszkodowania od osoby (stowarzyszenia) będącej organem założycielskim szkół, których dyrektorem była powódka, a nie od samych szkół; Sąd Okręgowy, negując uznanie dyrektora szkół za pracownika tychże szkół, nie zwrócił uwagi na fakt, że zupełnie inną kwestią jest to, kto zawiera z dyrektorem szkoły (szkół) umowę o pracę, a kto jest rzeczywistym pracodawcą w rozumieniu art. 3 k.p., 2. art. 34 § 4 i art. 45 k.p., przez uznanie wypowiedzenia za nieuzasadnione wbrew własnym (Sądu) ustaleniom oraz przez niewłaściwe zastosowanie tych prze- pisów; skarżący twierdził, że Sądy obu instancji przyjęły za udowodniony fakt, iż wy- powiedzenie było merytorycznie zasadne, a zatem przesłanka braku uzasadnienia (art. 45 § 1 k.p.) nie występowała w sprawie, 3. art. 8 k.p., „przez całkowite pominię- cie w postępowaniu II instancyjnym tego zarzutu” oraz § 7 pkt 2.5 regulaminu okre- ślającego zasady wypłaty premii rocznej dla pracowników Zakładu Doskonalenia Zawodowego, przez jego wadliwą wykładnię. Sąd Okręgowy zarzucił pozwanemu, że dopiero w postępowaniu apelacyjnym powołał się na te przepisy regulaminu, pod- czas gdy Sąd pierwszej instancji dysponował rzeczonym Regulaminem i „w myśl za- sady facta probantur iura novit curia powinien dokonać wykładni przepisów tego re- gulaminu stosownie do okoliczności sprawy. Nie ma tego również w wyroku Sądu II instancji”. Skarżący wskazał w tym miejscu na istnienie zagadnienia prawnego: „czy w świetle dyspozycji art. 8 k.p. uzasadnione jest nagradzanie pracownika w sytuacji, w której pracodawca wypowiedział mu umowę o pracę między innymi dlatego, że jego niektóre działania i zaniechania niewątpliwie godziły w interes zakładu pracy?” Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał nieważność postępowania ze względu na brak legitymacji biernej pozwanego, będącego jedynie organem założycielskim, a nie pracodawcą powódki, którym de facto są szkoły, których dyrektorem była powódka (art. 379 pkt 2 k.p.c.). 5 Skarżący powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego w myśl którego, zatrudnia- nie dyrektora szkoły przez organ założycielski nie ma wpływu na to, że pracodawcą dla tego dyrektora jest szkoła, a nie organ założycielski. Wprawdzie orzeczenia te dotyczyły dyrektorów szkół gminnych, „ale układ organizacyjny ZDZ- jako stowarzy- szenie - szkoła jako organizacyjnie wyodrębniona jednostka oświatowa jest taki sam. W jednym i drugim przypadku dyrektora powołuje organ założycielski, którym w pierwszym przypadku jest gmina reprezentowana przez wójta (burmistrza, prezy- denta), w drugim zaś ZDZ reprezentowany zgodnie ze statutem przez Prezesa Za- rządu”. Szkoły gminne, tak jak i szkoły prowadzone przez Zakład Doskonalenia Za- wodowego, mają swoje statuty i organy. Jedne są co prawda szkołami publicznymi, a drugie szkołami prywatnymi o uprawnieniach szkół publicznych, jednakże w ocenie skarżącego w niczym nie zmienia to ich charakteru organizacyjnego i roli w stosun- kach pracy. Wobec stanowiska prezentowanego w zaskarżonym wyroku, jakoby pra- codawcą w omawianej sprawie był organ założycielski, konieczne jest ujednolicenie „wykładni pojęcia ‘podmiot zatrudniający’ w szkołach prywatnych o uprawnieniach szkół publicznych, zakładanych przez pozapaństwowe podmioty prawa” i udzielenie odpowiedzi na pytanie, „czy pracodawcą jest organ założycielski (Zakład Doskonale- nia Zawodowego jako stowarzyszenie w tym przypadku) prywatny, funkcjonujący w różnych formach organizacyjnych (stowarzyszenie - spółka mająca osobowość prawną, spółka cywilna, podmiot prywatny), czy też pracodawcą jest szkoła funkcjo- nująca w różnych konfiguracjach, jednakże mająca uprawnienia szkoły publicznej, statut oraz organy statutowe (dyrektora, radę pedagogiczna, samorząd słuchaczy)”. W razie nieuznania zarzutu nieważności postępowania, skarżący utrzymywał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ Sąd drugiej instancji nie zmienił ustaleń Sądu pierwszej instancji w przedmiocie istnienia rzeczywistych przy- czyn wypowiedzenia. „Stan rzeczy, w którym sąd stwierdza, że podstawa faktyczna wypowiedzenia istnieje, ale syntetycznie ujęta w piśmie wypowiadającym umowę o pracę nie istnieje jest rozumowaniem patologicznym, gdyż forma nie może przesą- dzać o treści”. W ocenie skarżącego, w orzecznictwie w dalszym ciągu nie ma jedno- litego stanowiska, jak Sąd powinien postępować, gdy ustalił, że rzeczywiste przyczy- ny wypowiedzenia istnieją i jednocześnie istnieją wątpliwości co do wykładni oświad- czenia woli wyrażonej w piśmie wypowiadającym. Przyjęcie, że o zasadności bądź bezzasadności wypowiedzenia umowy o pracę decyduje tylko treść oświadczenia woli pracodawcy wyrażona w piśmie wypowiadającym umowę o pracę czyni zbęd- 6 nym postępowanie dowodowe w szerszym zakresie, dlatego też konieczne jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy o zasadności bądź bezzasadności wypowie- dzenia decydują ustalone przez sąd przyczyny rzeczywiste, czy też forma ich ujęcia w piśmie wypowiadającym. Skarżący wskazał też, że „zaskarżony wyrok oczywiście narusza prawo za- równo procesowe, jak i materialne”, naruszając przepis art. 328 § 2 k.p.c. przez brak odniesienia się do zarzutów apelacji. Sąd Okręgowy stwierdził bowiem, że ,,(...) roz- strzygnięcie Sądu I instancji dotyczące roszczenia powódki o wypłatę odszkodowa- nia i premię roczną - mimo wadliwości uzasadnienia odpowiada prawu." Zdaniem skarżącego, jeżeli uzasadnienie jest wadliwe, to nie może jednocześnie odpowiadać prawu, a wyrok wadliwie uzasadniony jest po prostu pozbawiony uzasadnienia, a zatem jest wadliwy. Na prawidłowość wyroku składa się prawidłowo ustalony stan faktyczny podciągnięty pod abstrakcyjnie ujęty stan wyrażony w normie prawnej, a w omawianej sprawie „Sąd II instancji powielił więc błąd w subsumcji jakiego dopuścił się Sąd I instancji”. Ponadto Sąd odwoławczy nie ustosunkował się w ogóle do za- rzutu naruszenia art. 8 k.p., co skutkuje tym, że nie została wykonana dyspozycja art. 328 § 2 k.p.c., a to z kolei skutkuje oczywistym naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i także uzasadnia przyjęcie skargi do roz- poznania. „Prawidłowość orzeczenia wymaga bowiem funkcjonalnej i logicznej zbieżności ustalonych faktów, ich oceny i rezultatu wyrażonego w sentencji wyroku. Skoro rezultat nie znajduje oparcia w innych elementach, to taki rezultat z natury rze- czy należy uznać za oczywiście naruszający prawo. Co więcej tworzy wyjątkową sy- tuację wadliwości formalnej i materialnej zarazem.” Ponadto skarżący powołał się na naruszenie utrwalonych w doktrynie i judykaturze zasad orzekania o odsetkach przez zasądzenie tych odsetek od dnia wypowiedzenia, a nie od daty wyrokowania. W świetle powyższego skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w za- skarżonej części (pkt III) i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Są- dowi, a także o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kwoty 800 zł tytułem kosztów wpisu sądowego od kasacji oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika procesowego w postępo- waniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 7 Kasacyjny zarzut nieważności postępowania oparty na art. 379 pkt 2 k.p.c. jest oczywiście chybiony już dlatego, że pozwany Zakład Doskonalenia Zawodowego w K. ma osobowość prawną, a przeto ma zdolność sądową i procesową, co oznaczało, że Zakład ten mógł być stroną pozwaną w procesie cywilnym. Ewentualny brak bier- nej legitymacji procesowej prowadzi do oddalenia powództwa, a w żadnym razie nie do stwierdzenia nieważności postępowania. Postawiony zarzut nieważności postę- powania w przypadku, o którym mowa w art. 379 pkt 2 k.p.c., tj. jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik nie był należycie umoco- wany, pozwany łączył z brakiem swojej biernej legitymacji procesowej (Zakładu Do- skonalenia Zawodowego), utrzymując, iż stroną pozwaną powinien być wyłącznie prowadzony przez ten Zakład zespół szkół, który nie występował w charakterze strony pozwanej. Zarzut braku biernej legitymacji procesowej był oczywiście bezzasadny, po- nieważ Sąd drugiej instancji wnikliwie i wszechstronnie wskazał na istotne okoliczno- ści prawne przemawiające za uznaniem przymiotu pracodawcy pozwanego Zakładu, a nie zespołu szkół prowadzonego przez pozwanego. Przede wszystkim pozwany Zakład ma status stowarzyszenia posiadającego osobowość prawną, którego celem jest prowadzenie działalności oświatowej poprzez organizowanie szkół i placówek doskonalenia zawodowego (§ 1 i 6 Statutu ZDZ). Wprawdzie każda z tych szkół, w których kształciła się niezbyt duża liczba uczniów (w roku szkolnym 2002/2003 łącz- nie 143 uczniów), działała w oparciu o własny, choć powielany dla wszystkich szkół statut, to jednak pozwany Zakład odpowiadał za całokształt działalności tych placó- wek oświatowych, w tym zapewniał ich utrzymanie, warunki lokalowe, kadrowe i or- ganizacyjne, a prezes zarządu pozwanego wykonywał czynności przewidziane w Kodeksie pracy dla kierownika zakładu pracy (§ 27 pkt 4 Statutu). Natomiast do po- wódki, zatrudnionej na stanowisku dyrektora „szkół ZDZ”, należało jedynie konsulto- wanie z prezesem zarządu zatrudniania i zwalniania pracowników, co oznaczało, według wiążących Sąd Najwyższy ustaleń (art. 39813 § 2 k.p.c.), że powódka nie za- trudniała nauczycieli samodzielnie, ale wszystkie umowy podpisywała nie tylko po uprzedniej konsultacji z prezesem pozwanego, ale także wspólnie z jego pełnomoc- nikiem. Charakterystyczne było także to, że każda ze szkół prowadzonych przez pozwanego była statutowo określona jako szkoła Zakładu Doskonalenia Zawodowe- go i w szczególności jako placówka niepubliczna działająca w ramach struktury or- 8 ganizacyjnej tego Zakładu (§ 1 pkt 3 statutów tych szkół). Brak samodzielności finan- sowej i organizacyjnej szkół prowadzonych przez pozwany Zakład sprawiał, że po- zwanemu przysługiwał status pracodawcy powódki, ponieważ prowadzone przez pozwanego jednostki oświatowe nie były wyodrębnione organizacyjnie ani majątko- wo oraz nie zatrudniały pracowników samodzielnie i we własnym imieniu w rozumie- niu art. 3 k.p. Prowadziło to do wyrażenia poglądu, że w rozpoznawanej sprawie prowadzone przez stowarzyszenie oświatowe (ZDZ) szkoły niepubliczne, które nie mają samodzielności organizacyjnej i majątkowej oraz nie zatrudniają we własnym imieniu pracowników, nie są pracodawcami (art. 3 k.p.) zatrudnionych w nich nau- czycieli. Pracodawcą powódki było zatem pozwane stowarzyszenie oświatowe. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej również nie są zasadne. W szczególności skarżący bezpodstawnie przypisał Sądom pierwszej i drugiej instancji, jakoby „przy- jęły za udowodniony fakt, iż wypowiedzenie było merytorycznie zasadne”. Tymcza- sem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji uznał, iż „przyczyny te zostały sformułowane przez Prezesa Zarządu na protokole kontroli i nie odpowiadały ustaleniom zawartym w tym protokole”, a wypowiedzenie umowy było wadliwe, „albowiem przyczyny wskazane przez pracodawcę nie były rzeczywi- ste”. Natomiast Sąd Okręgowy przyjął, że wskazanych przez pozwanego przyczyn wypowiedzenia „nie można uznać za konkretne, rzeczywiste oraz wyczerpujące”, co prowadziło do stwierdzenia, że „przedmiotowe wypowiedzenie było wadliwe i bez- spornie naruszyło przepis art. 30 § 4 k.p., co z kolei uczyniło roszczenie powódki o odszkodowanie całkowicie zasadnym”. Jeżeli zatem Sądy obu instancji uznały, iż wypowiedzenie było nieuzasadnione oraz niezgodne z art. 30 § 4 k.p., to w materiale dowodowym sprawy brakuje argumentów, które wskazywałyby, że powódka podej- mowała działania „godzące w interes ZDZ”, które mogłyby pozbawić ją prawa do premii rocznej przewidzianej w zakładowym regulaminie premiowania. Tym bardziej nie było również podstaw prawnych do podważania uprawnień płacowych powódki z powołaniem się na kasacyjny zarzut nadużycia prawa (art. 8 k.p. w związku z art. 328 § 2 k.p.c.) przez pracodawcę, który według miarodajnych dla Sądu Najwyższego ustaleń (art. 39813 § 2 k.p.c.) nie wykazał (także w skardze kasacyjnej), iżby powódka działała na jego szkodę. Natomiast zarzut „naruszenia utrwalonych w doktrynie judykaturze zasad orzekania o odsetkach przez zasądzenie trych odsetek od dnia wypowiedzenia, a nie od daty wyrokowania” usuwał się spod weryfikacji kasacyjnej, ponieważ skarżący nie 9 wskazał podstawy prawnej i faktycznej tej części zaskarżenia, a Sąd Najwyższy, który rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach jej podstaw (art. 39813 § 1 k.p.c.), nie ma obowiązku domyślania się lub wyręczania skarżącego w zachowaniu koniecz- nych wymagań skargi kasacyjnej, zwłaszcza że skarżący również w uzasadnieniu wniesionej skargi nie rozwinął w żaden sposób tego wątku zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39814 k.p.c. ========================================