I PK 217/05

Sąd Najwyższy2006-05-16
SAOSPracystosunki pracyWysokanajwyższy
pracownik samorządowyreorganizacjazmniejszenie zatrudnieniawypowiedzeniesąd najwyższyprawo pracyurząd gminy

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracownicy samorządowej, uznając, że zmniejszenie zatrudnienia w urzędzie gminy, wynikające z reorganizacji i przekazania zadań do nowej jednostki budżetowej, stanowiło uzasadnioną podstawę do wypowiedzenia stosunku pracy.

Powódka, mianowany pracownik samorządowy, domagała się przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu stosunku pracy w związku z reorganizacją urzędu i zmniejszeniem zatrudnienia. Sądy obu instancji uznały wypowiedzenie za uzasadnione, wskazując na rzeczywistą reorganizację i redukcję etatów w urzędzie gminy. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że zmniejszenie zatrudnienia należy odnosić do jednostki organizacyjnej urzędu, a nie całej gminy, a przekazanie zadań do nowej jednostki budżetowej oraz wybór do zwolnienia pracowników posiadających uprawnienia do wcześniejszej emerytury były zgodne z prawem.

Sprawa dotyczyła pracownicy samorządowej, która została zwolniona w związku z reorganizacją urzędu i zmniejszeniem zatrudnienia. Sąd Rejonowy oddalił powództwo o przywrócenie do pracy, uznając, że przesłanki z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych zostały spełnione. Sąd Okręgowy utrzymał to rozstrzygnięcie, podkreślając, że ocena zmniejszenia zatrudnienia powinna być dokonana w odniesieniu do urzędu, a nie całej gminy, a utworzenie Zespołu Ekonomiki Oświaty było częścią reorganizacji. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, oddalił ją. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zmniejszenie zatrudnienia jako przesłanka wypowiedzenia stosunku pracy mianowanemu pracownikowi samorządowemu należy odnosić do jednostki organizacyjnej gminy, w której pracownik jest zatrudniony, czyli do urzędu gminy. Podkreślono, że reorganizacja urzędu, polegająca na zmianie nazw i zakresu działania jednostek, a także wydzieleniu części zadań do nowej jednostki budżetowej (Zespołu Ekonomiki Oświaty), wraz z redukcją zatrudnienia w samym urzędzie, stanowiła uzasadnioną podstawę do wypowiedzenia. Sąd Najwyższy odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym zarzut dyskryminacji ze względu na wiek, wskazując, że wybór pracownika do zwolnienia ze względu na posiadanie uprawnień do wcześniejszej emerytury jest dopuszczalnym kryterium racjonalizacji zatrudnienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, pod warunkiem, że zmniejszenie zatrudnienia odnosi się do jednostki organizacyjnej urzędu, w której pracownik jest zatrudniony.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że zmniejszenie zatrudnienia należy odnosić do konkretnej jednostki organizacyjnej gminy (urzędu), a nie do gminy jako całości. Reorganizacja obejmująca wydzielenie zadań do nowej jednostki budżetowej i redukcję etatów w urzędzie spełnia przesłanki z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

Urząd Miasta i Gminy w M.

Strony

NazwaTypRola
Danuta K.osoba_fizycznapowódka
Maria K.osoba_fizycznapowódka
Urząd Miasta i Gminy w M.instytucjapozwany

Przepisy (8)

Główne

u.p.s. art. 10 § 1 pkt 2

Ustawa o pracownikach samorządowych

Rozwiązanie stosunku pracy z mianowanym pracownikiem samorządowym może nastąpić w drodze wypowiedzenia w razie likwidacji lub reorganizacji urzędu połączonej ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia. Zmniejszenie zatrudnienia należy odnosić do jednostki organizacyjnej gminy, w której pracownik jest zatrudniony.

Pomocnicze

k.p.c. art. 381

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy możliwości powoływania nowych dowodów w postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasady oceny dowodów.

k.p. art. 183b § § 1 pkt 1

Kodeks pracy

Zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu ze względu na wiek.

k.p. art. 183a § § 1

Kodeks pracy

Zasada równego traktowania w zatrudnieniu.

k.p. art. 2

Kodeks pracy

Definicja stosunku pracy.

u.s.g.

Ustawa o samorządzie gminnym

Regulacje dotyczące ustroju gminy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Reorganizacja urzędu połączona ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia stanowi uzasadnioną podstawę do wypowiedzenia stosunku pracy mianowanemu pracownikowi samorządowemu. Zmniejszenie zatrudnienia należy odnosić do jednostki organizacyjnej urzędu, a nie całej gminy. Przekazanie zadań do nowej jednostki budżetowej jest elementem reorganizacji. Wybór pracownika do zwolnienia ze względu na możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę jest dopuszczalnym kryterium racjonalizacji zatrudnienia. Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia nie są pracownikami w rozumieniu przepisów prawa pracy.

Odrzucone argumenty

Oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych w postępowaniu apelacyjnym było naruszeniem art. 381 k.p.c. Brak wskazania przyczyn oddalenia wniosków dowodowych naruszał art. 328 § 2 k.p.c. Wadliwa ocena materiału dowodowego naruszała art. 233 § 1 k.p.c. Reorganizacja nie polegała na zmniejszeniu zatrudnienia, a jedynie na zmianie nazw jednostek. Dyskryminacja ze względu na wiek.

Godne uwagi sformułowania

Zmniejszenie zatrudnienia jako przesłankę dopuszczalności wypowiedzenia stosunku pracy mianowanemu pracownikowi samorządowemu na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy [...] należy odnosić do jednostki organizacyjnej gminy, w której pracownik jest zatrudniony. Nie można doszukać się błędu w dokonanej przez Sąd drugiej instancji wykładni art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych, która polegała na przyjęciu, iż wypowiedzenie stosunku pracy mianowanemu pracownikowi samorządowemu może nastąpić w razie łącznego spełnienia przesłanek w postaci reorganizacji urzędu i zmniejszenia zatrudnienia w tym urzędzie. Spełnienie przez pracownika warunków nabycia prawa do emerytury jest społecznie usprawiedliwioną przesłanką jego wyboru do zwolnienia z pracy w ramach racjonalizacji zatrudnienia.

Skład orzekający

Teresa Flemming-Kulesza

przewodniczący

Roman Kuczyński

sędzia

Jolanta Strusińska-Żukowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wypowiedzenia stosunku pracy mianowanym pracownikom samorządowym w związku z reorganizacją i zmniejszeniem zatrudnienia, a także kryteriów wyboru pracowników do zwolnienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie mianowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa pracy w administracji samorządowej – zasad wypowiadania umów o pracę w związku z restrukturyzacją. Wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące definicji reorganizacji i zmniejszenia zatrudnienia oraz dopuszczalnych kryteriów wyboru pracowników do zwolnienia.

Kiedy reorganizacja urzędu gminy pozwala na zwolnienie pracownika? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 60 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 390 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 16 maja 2006 r. I PK 217/05 Zmniejszenie zatrudnienia jako przesłankę dopuszczalności wypowie- dzenia stosunku pracy mianowanemu pracownikowi samorządowemu na pod- stawie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samo- rządowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 ze zm.) należy od- nosić do jednostki organizacyjnej gminy, w której pracownik jest zatrudniony. Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie: SN Roman Kuczyński, SA Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy z powództwa Danuty K., Marii K. przeciwko Urzędowi Miasta i Gminy w M. o przywró- cenie do pracy i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej powódki Danuty K. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 17 lutego 2005 r. [...] 1) o d d a l i ł skargę kasacyjną; 2) nie obciążył powódki Danuty K. kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 13 maja 2004 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dla Krakowa Nowej Huty w Krakowie oddalił skierowane przeciwko Urzędowi Miasta i Gminy w M. powództwa Marii K. i Danuty K. o przywrócenie do pracy, umorzył postępowanie z powództwa Danuty K. w części dotyczącej zasądze- nia premii wraz z odsetkami, zasądził od powódki Marii K. na rzecz pozwanego kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, a w sprawie z po- wództwa Danuty K. koszty postępowania między stronami wzajemnie zniósł. Sąd Rejonowy ustalił, że powódki były mianowanymi pracownikami samorzą- dowymi strony pozwanej. Maria K. pracowała na stanowisku inspektora w Wydziale 2 Finansowo-Księgowym, a Danuta K. - na stanowisku inspektora w Wydziale Gospo- darki Mieniem Komunalnym i Rolnictwa. Obu powódkom wypowiedziano stosunki pracy w związku z przeprowadzoną od dnia 12 maja 2003 r. reorganizacją urzędu połączoną ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia. Według ustaleń tego sądu, w dniu 11 maja 2003 r. u strony pozwanej zatrudnionych było 111 pracowników, a na dzień 31 marca 2004 r. stan zatrudnienia zamknął się liczbą 92 osób. Przed 12 maja 2003r. w skład urzędu wchodziło 8 wydziałów, 1 referat, 2 samodzielne stanowiska, Urząd Stanu Cywilnego, radca prawny i Straż Miejska, a poczynając od tego dnia utworzono 6 wydziałów i 3 biura, a ponadto w strukturze urzędu funkcjonowały nadal Urząd Stanu Cywilnego i Straż Miejska. Sąd pierwszej instancji stwierdził także, iż zakresy kompetencji poszczególnych wydziałów uległy zmianie, utworzono również nowe wyspecjalizowane jednostki organizacyjne, jak np. Biuro Budżetu i Analiz. Za- gadnienia związane z ochroną środowiska należące uprzednio do Wydziału Gospo- darki Przestrzennej i Ochrony Środowiska przejął Wydział Mienia. W miejsce Wy- działu Finansowo - Księgowego utworzono dwie jednostki organizacyjne - część do- tychczasowych zadań przejął Wydział Finansowy, a pozostałe przypisano Biuru Budżetu i Analiz. Ustalanie opłat związanych ze zmianą wartości nieruchomości przekazano do kompetencji Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Inwestycji, zaś za- dania związane z obsługą finansową jednostek oświatowych zostały powierzone no- wemu zakładowi budżetowemu - Zespołowi Ekonomiki Oświaty. Oceniając powództwa na tle tak ustalonego stanu faktycznego, Sąd Rejonowy podniósł, że stosownie do treści art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 ze zm.), rozwiązanie stosunku pracy z mianowanym pracownikiem samorządowym może nastąpić w drodze wypowiedzenia w razie likwidacji lub reorganizacji urzędu połączonej ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia. Zdaniem tego Sądu, w pozwanym urzędzie doszło do reorganizacji i zmniejszenia zatrudnienia, przy czym był to proces rzeczywisty, bowiem nie polegał jedynie na zmianie nazw poszczególnych wydzia- łów, ale także na przesunięciu zadań pomiędzy poszczególnymi jednostkami urzędu, w tym w postaci przekazania części tych zadań nowej jednostce budżetowej, jaką był Zespół Ekonomiki Oświaty. Sąd Rejonowy nie znalazł także podstaw do uznania czynności pozwanego w postaci rozwiązania z powódkami stosunków pracy za dys- kryminujące ze względu na wiek tych pracownic, ponieważ stwierdził, że pracodawca dobierając osoby do zwolnienia nie kierował się kryterium ich wieku, ale posiadaniem 3 możliwości finansowych utrzymania się po rozwiązaniu stosunku pracy, a takim było uprawnienie powódek do ubiegania się o wcześniejszą emeryturę. Tym samym roszczenia powódek o przywrócenie do pracy Sąd Rejonowy uznał za nieuzasadnione, bowiem stwierdził, że ziściły się przesłanki umożliwiające rozwiązanie tych stosunków pracy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy w Krakowie, rozpoznając sprawę na skutek apelacji powódek, wyrokiem z dnia 17 lutego 2005 r. zmienił zamieszczone w pkt IV zaskar- żonego wyroku postanowienie dotyczące kosztów poprzez zasądzenie na rzecz po- wódki Danuty K. kwoty 390 zł, oddalając apelacje w pozostałym zakresie. Sąd drugiej instancji podniósł, że zarzuty i wnioski apelacji nie uzasadniały przypisania Sądowi Rejonowemu uchybień mogących powodować zmianą zaskarżo- nego wyroku w zakresie, w jakim orzeczono nim o istocie sporu, ani koniecznością uzupełnienia postępowania o dowody wnioskowane w piśmie procesowym z 9 lutego 2005 r. Według Sądu Okręgowego, dla oceny zasadności roszczeń konieczne było bowiem dokonanie takich ustaleń, jakie miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii spornych, a więc pozwalających stwierdzić, czy w chwili złożenia powódkom oświadczeń o rozwiązaniu stosunków pracy zachodziły podstawy wypowiedzenia przewidziane w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych. Dla oceny roszczeń powódek nie miała natomiast znaczenia okoliczność, na jaką zgło- szone zostały dopiero w postępowaniu apelacyjnym nowe dowody, a mianowicie, czy po rozwiązaniu stosunków pracy z powódkami zatrudniano nowych pracowników w pozwanym urzędzie lub innych jednostkach organizacyjnych gminy. Sąd ten wskazał, że fakty mające wiarygodne oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym przez Sąd Rejonowy uzasadniały stanowcze stwierdzenie, iż w istotnym dla sporu okresie miał miejsce proces reorganizacji pozwanego urzędu i wywołana nim konieczność zmniejszenia zatrudnienia u tego pracodawcy samorządowego, co dawało podstawy do wypowiedzenia powódkom stosunków pracy w trybie przewidzianym przez art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych. Zdaniem Sądu Okręgowego, prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, iż ocenę okoliczności zmniejszenia stanu zatrudnienia należało przeprowadzić w od- niesieniu jedynie do pracowników pozwanego urzędu, a nie do zatrudnionych we wszystkich jednostkach organizacyjnych gminy. Tym samym ustalenia Sądu Rejo- nowego oparte na założeniu, że fakt reorganizacji i zmniejszenia zatrudnienia wyni- 4 kał także z przekazania części zadań realizowanych dotychczas przez urząd do kompetencji nowego Zespołu Ekonomiki Oświaty (mającego nie tylko przymiot od- rębnej od pozwanego urzędu jednostki organizacyjnej, ale także status samodzielne- go pracodawcy) zasługiwały, w ocenie Sądu Okręgowego, na pełną akceptację. Sąd ten zaaprobował również pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku o braku podstaw do uznania pozorności dokonywanej w urzędzie reorganizacji, wskazując, iż były wy- starczające przesłanki do ustalenia, że proces ten nie polegał li tylko na zmianie nazw i zakresu działania wewnętrznych komórek organizacyjnych urzędu, lecz także między innymi na wydzieleniu części zadań i kompetencji realizowanych dotychczas w ramach urzędu oraz przekazaniu ich nowo utworzonej i działającej na podstawie odrębnego statutu jednostce budżetowej będącej samodzielnym pracodawcą. Tym samym prawidłowo Sąd Rejonowy przyjął, że zachodziły podstawy do zastosowania przez pozwany urząd art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych, a zatem rozwiązanie z powódkami stosunków pracy nie naruszało tej normy prawnej. Sąd Okręgowy za trafne uznał też stwierdzenie, iż rozwiązanie stosunków pracy z powódkami nie może być traktowane jako przejaw ich dyskryminacji. Pozwa- ny stojąc w obliczu obiektywnej konieczności zmniejszenia stanu zatrudnienia w gru- pie mianowanych pracowników samorządowych, miał bowiem pełne prawo, by wy- brać do zwolnienia te osoby, dla których utrata zatrudnienia stanowić będzie najmniej ekonomicznie dolegliwą konsekwencję, czyli takie jak powódki, posiadające po roz- wiązaniu stosunku pracy możliwość, a zarazem pewność uzyskania zagwarantowa- nych prawem świadczeń. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wniosła powódka Danuta K. Zaskarżyła wyrok w części dotyczącej oddalenia jej apelacji od wyroku Sądu Rejo- nowego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 381 k.p.c., poprzez oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych w postępowaniu apelacyj- nym, pomimo że powódka nie mogła się na nie powołać w postępowaniu przed są- dem pierwszej instancji, a także art. 328 § 2 k.p.c., poprzez brak wskazania przy- czyn, dla których Sąd drugiej instancji oddalił powyższe wnioski dowodowe oraz art. 233 § 1 k.p.c., poprzez rażąco wadliwą i w sposób oczywisty błędną ocenę materiału dowodowego sprowadzającą się do przyjęcia, iż u pozwanej nastąpiła redukcja za- trudnienia bez uwzględnienia, że znaczna część nowego personelu pozwanej wyko- nywała na jej rzecz pracę na podstawie umowy zlecenia, a inna część pracowników została przeniesiona do nowej jednostki strony pozwanej. 5 Skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa materialnego przez błędną wy- kładnię art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorzą- dowych, poprzez uznanie, iż zmiana funkcjonowania pozwanego urzędu polegająca na zmianie nazw i zakresu kompetencyjnego poszczególnych jednostek organizacyj- nych, przy jednoczesnym braku zmniejszenia zatrudnienia, uzasadnia rozwiązanie stosunku pracy z mianowanym pracownikiem samorządowym, a także poprzez nie- zastosowanie art. 183b § 1 pkt 1 w związku z art. 183a § 1 k.p. w sytuacji oczywistej dyskryminacji powódki przy rozwiązywaniu z nią stosunku pracy ze względu na jej wiek. Wskazując na takie zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orze- czenia w części objętej skargą kasacyjną i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz powódki kosztów postępo- wania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że dowód z zeznań świadków zgłoszony w postępowaniu apelacyjnym służyć miał wykazaniu, iż w pozwanym urzędzie nie nastąpiła redukcja zatrudnienia. Osoby wnioskowane do przesłuchania początkowo świadczyły bowiem na rzecz pozwanego pracę na podstawie umowy zlecenia, a na- stępnie z dniem 1 stycznia 2005 r. zawarto z nimi umowy o pracę. Powódka nie miała możliwości powołania się na ten środek dowodowy przed sądem pierwszej in- stancji, ponieważ postępowanie przed tym sądem zostało zakończone wcześniej niż 1 stycznia 2005 r. Tym samym spełniona została przesłanka z art. 381 k.p.c. warun- kująca przeprowadzenie dowodu w postępowaniu apelacyjnym. Skarżąca wskazała także, iż Sąd Okręgowy nie sprecyzował przyczyn, dla których oddalił te wnioski do- wodowe, wobec czego uprawnione jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Natomiast błędna ocena materiału dowodowego polegała, zdaniem skarżącej, na posłużeniu się przez Sąd Okręgowy niepełnym materiałem, co wyni- kało z oddalenia wniosków dowodowych zgłoszonych w postępowaniu apelacyjnym, jak również na nietrafnym ustaleniu okoliczności dotyczących reorganizacji pozwa- nego urzędu, w szczególności związanych z wyodrębnieniem z tej jednostki Zespołu Ekonomiki Oświaty. Naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych skarżąca upatrywała natomiast w błędnej jego wykładni poprzez odniesienie przesłanki zmniejszenia zatrudnienia do jednej tylko jednostki reorgani- zowanego urzędu gminy, przy pominięciu Zespołu Ekonomiki Oświaty, który jest także jednostką gminy. Wyraziła również pogląd, iż pojęcie zmniejszenia zatrudnie- 6 nia zawarte w tym przepisie nie wyłącza z kręgu zainteresowania pracowników świadczących pracę na rzecz pracodawcy na podstawie umowy zlecenia, co Sąd Okręgowy całkowicie pominął. Skarżąca podniosła nadto, iż Sąd drugiej instancji, pomimo uznania jej wieku za oczywisty powód rozwiązania stosunku pracy, nie stwierdził, ażeby pozwany dys- kryminował w ten sposób powódkę, wywodząc ten wniosek z tego, że ma ona za- gwarantowane prawo do świadczeń po rozwiązaniu stosunku pracy. Zdaniem skar- żącej, takie rozumowanie jest nieuprawnione, bowiem zasady wynikające z Kodeksu pracy, a w szczególności z art. 183b § 1 pkt 1 w związku z art. 183a § 1 tego Kodeksu nie uzależniają stosowania zasady równego traktowania w zatrudnieniu bez względu na wiek od okoliczności, które mogą zaistnieć po rozwiązaniu stosunku pracy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna powódki nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty skargi ka- sacyjnej zostały sformułowane tak w ramach podstawy wynikającej z art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c., jak i podstawy określonej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. W pierwszej kolejności rozważenia wymagała zatem podstawa kasacyjna z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. jako zmierzająca do zakwestionowania prawidłowości dokonania ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku. W tym zakresie za nietrafny należy uznać zarzut naruszenia art. 381 k.p.c., al- bowiem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Okręgowy pominął dowody zgłoszone w piśmie procesowym z dnia 9 lutego 2005 r. nie z tego powodu, iż strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (do czego odnosi się dyspozycja art. 381 k.p.c.), ale w związku ze stwierdzeniem braku konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego. Sąd ten uznał bowiem, że okoliczności, na które je zgłoszono, pozostają bez znaczenia dla oceny roszczeń powódek. W takiej sytuacji prawidłowo sformułowany zarzut odmowy przeprowadze- nia dowodu z zeznań świadków w postępowaniu apelacyjnym powinien wskazywać art. 217 § 2 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c., zaś naruszenia tych przepisów skar- żąca nie podniosła. Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. może stanowić uzasadnioną podstawę skargi kasacyjnej o tyle, o ile uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozwala na kontrolę kasacyjną tego 7 orzeczenia. Tylko bowiem w takim wypadku uchybienie art. 328 § 2 k.p.c. może być uznane za mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzut skarżącej w tym zakresie ogranicza się do rzekomego braku wskazania w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgo- wego przyczyn warunkujących oddalenie wniosków dowodowych powódek zgłoszo- nych w postępowaniu apelacyjnym. Brak jest podstaw do uznania go za uzasadnio- ny, skoro w motywach swojego orzeczenia Sąd drugiej instancji stwierdził, że oko- liczności, na jakie zgłoszono te dowody nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia i uzasadnił swoje stanowisko w tym przedmiocie, podnosząc, że zatrudnianie w po- zwanym urzędzie lub innych jednostkach organizacyjnych gminy nowych pracowni- ków już po rozwiązaniu stosunków pracy z powódkami nie ma doniosłości w tym sensie, iż w istotnym dla sporu okresie (bezpośrednio przed zmianami i bezpośred- nio po ich dokonaniu) miał miejsce proces reorganizacji urzędu i związana z tym re- dukcja zatrudnienia. Nie ma zatem przesłanek do stwierdzenia, ażeby uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji w tym zakresie dotknięte było brakami uniemożliwiają- cymi kontrolę kasacyjną zaskarżonego orzeczenia, a tym samym zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. nie może być uwzględniony. Z art. 3983 § 3 k.p.c. wynika, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być za- rzuty dotyczące oceny dowodów. Przepis art. 233 § 1 k.p.c. dotyczy wprost oceny dowodów, a zatem zarzut naruszenia tego przepisu nie może stanowić podstawy skargi, nawet jeśli byłby sformułowany prawidłowo, czego w niniejszej sprawie stwierdzić nie można. Skarżąca nie wskazuje bowiem konkretnego dowodu przepro- wadzonego w sprawie i okoliczności uzasadniających jej twierdzenie o wadliwej jego ocenie. Zarzuty w tym zakresie ponownie sprowadzają się do odmowy przeprowa- dzenia przez Sąd Okręgowy dowodów w postępowaniu apelacyjnym - choć tego ro- dzaju zarzut, jak wyżej wskazano, mógłby być formułowany jedynie w oparciu o art. 217 § 2 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. - oraz do przedstawienia alternatywnego stanu faktycznego, bowiem tylko tak można potraktować twierdzenie skarżącej, że wydzielenie Zespołu Ekonomiki Oświaty nie było reorganizacją pozwanego urzędu. Zarzuty dotyczące ustalenia faktów nie mogą zaś stanowić podstawy skargi kasacyj- nej (art. 3983 § 3 k.p.c.). Przy braku zasadnych zarzutów w ramach podstawy z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c, w zakresie oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego Sąd Najwyż- szy jest związany stanem faktycznym stanowiącym podstawę zaskarżonego wyroku (art. 39813 § 2 k.p.c). W związku z tym zwrócić uwagę należy, że skarżąca zarzuca 8 naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych w oderwaniu od ustaleń fak- tycznych dokonanych przez Sąd Okręgowy. Wyrazem tego uchybienia Sądu Okrę- gowego miałoby bowiem być przyjęcie, że zmiana funkcjonowania urzędu gminy po- legająca na zmianie nazw i zakresu kompetencyjnego poszczególnych jednostek organizacyjnych, przy jednoczesnym braku zmniejszenia zatrudnienia, uzasadnia rozwiązanie stosunku pracy z mianowanym pracownikiem samorządowym. Tymcza- sem z ustalonego przez ten Sąd stanu faktycznego wynika, że reorganizacja pozwa- nego nie polegała jedynie na zmianie nazw i zakresu działania wewnętrznych komó- rek organizacyjnych urzędu, ale także między innymi na wydzieleniu części zadań i kompetencji realizowanych dotychczas przez urząd i przypisanie ich do nowo utwo- rzonej jednostki budżetowej i że również w związku z tym procesem doszło do re- dukcji zatrudnienia. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię polega na myl- nym zrozumieniu treści stosowanego przepisu. Skarżąca nie wskazała żadnych za- sadnych argumentów przemawiających za naruszeniem przez Sąd Okręgowy prawa materialnego w ten sposób, przy uwzględnieniu, że normę tę Sąd stosował do stanu faktycznego, jaki rzeczywiście ustalił, a nie do będącego świadectwem oczekiwań skarżącej. Nie można doszukać się błędu w dokonanej przez Sąd drugiej instancji wykładni art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samo- rządowych, która polegała na przyjęciu, iż wypowiedzenie stosunku pracy mianowa- nemu pracownikowi samorządowemu może nastąpić w razie łącznego spełnienia przesłanek w postaci reorganizacji urzędu i zmniejszenia zatrudnienia w tym urzę- dzie. Skarżąca nietrafnie natomiast utożsamia jednostkę reorganizowanego urzędu gminy z jednostką gminy. Brak jest bowiem podstaw do postawienia znaku równości pomiędzy gminą i jej jednostkami, a urzędem gminy i jego jednostkami organizacyj- nymi. Ustrój gminy reguluje ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Gmina jest utworzoną z mocy prawa, posiadającą osobowość prawną wspólnotą samorządową mieszkań- ców, wykonującą zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzial- ność, której organem wykonawczym jest wójt (burmistrz, prezydent). Urząd gminy jest natomiast jednostką organizacyjną, przy pomocy której wójt (burmistrz, prezy- dent) wykonuje swoje zadania. Poza urzędem gminy i jego strukturą funkcjonują inne jednostki organizacyjne gminy, jak np. zakłady i jednostki budżetowe. Zmniejszenie 9 zatrudnienia jako przesłankę dopuszczalności wypowiedzenia stosunku pracy mia- nowanemu pracownikowi samorządowemu należy więc odnosić, jak prawidłowo przyjął Sąd Okręgowy, do poszczególnych jednostek organizacyjnych gminy, a nie do gminy jako całości. Taką właśnie jednostką organizacyjną gminy jest jej urząd i dlatego dla stwierdzenia, czy nastąpiło zmniejszenie zatrudnienia, o którym mowa w omawianym przepisie, istotny jest stan zatrudnienia w tym właśnie urzędzie, a nie w innych jednostkach organizacyjnych gminy. Zespół Ekonomiki Oświaty jest jednostką gminy odrębną od pozwanego urzędu i mającą status samodzielnego pracodawcy, a zatem liczba pracowników tego zespołu nie ma znaczenia dla oceny, czy w pozwa- nym urzędzie nastąpiło zmniejszenie stanu zatrudnienia, jak trafnie stwierdził Sąd drugiej instancji. W związku z powyższym nie ma także żadnych podstaw do zakwe- stionowania stanowiska tego Sądu, że utworzenie jednostki budżetowej gminy przej- mującej zadania dotychczasowych jednostek organizacyjnych urzędu gminy, połą- czone z przejściem do tej jednostki części pracowników urzędu, jest reorganizacją urzędu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracowni- kach samorządowych, uzasadniającą wypowiedzenie stosunku pracy mianowanemu pracownikowi samorządowemu, a zatem przeciwny pogląd skarżącej jako wywo- dzący się z błędnego utożsamiania urzędu gminy z samą gminą nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzut błędnej wykładni tej samej normy prawnej motywowano w skardze ka- sacyjnej także stwierdzeniem, jakoby Sąd Okręgowy nieprawidłowo zrozumiał uży- wane przez przepis pojęcie „zmniejszenia zatrudnienia”, pomijając przy ocenie speł- nienia tej przesłanki osoby wykonujące pracę w oparciu o umowę zlecenia. Zarzut ten jest nietrafny, bowiem nie budzi żadnych wątpliwości, że zatrudnieni w tym rozu- mieniu to osoby świadczące pracę na podstawie aktu nawiązującego stosunek pracy, a nie w oparciu o umowę cywilnoprawną. Skarżąca w sposób nieuzasadniony identy- fikuje zaś strony umów cywilnoprawnych z pracownikami i ich pracodawcami, o czym wyraźnie świadczy zawarte w skardze kasacyjnej sformułowanie o pracownikach świadczących pracę na rzecz pracodawcy na podstawie umowy zlecenia, podczas gdy przepisy prawa pracy wykluczają możliwość nawiązania stosunku pracy na takiej podstawie (art. 2 k.p.). Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczący niezastosowania przez Sąd Okręgowy art. 183b § 1 pkt 1 k.p. w związku z art. 183a § 1 k.p. Dyspozycja tego przepisu obejmuje bowiem zakaz dyskryminacji 10 pracownika między innymi ze względu na jego wiek, a nie ma żadnych przesłanek do stwierdzenia, jakoby Sąd drugiej instancji wyraził przekonanie, że przyczyną rozwią- zania z powódką stosunku pracy był jej wiek, jak w sposób nieuprawniony podnosi skarżąca. Wręcz przeciwnie, Sąd ten wyraźnie wskazał, że przyczyną rozwiązania stosunku pracy była reorganizacja urzędu połączona ze zmniejszeniem stanu za- trudnienia u tego pracodawcy, który w związku z tym stanął przed koniecznością wy- boru pracowników do zwolnienia, co wymusiło przyjęcie określonych kryteriów takie- go doboru. Kryterium doboru powódki do zwolnienia nie był zaś jej wiek, ale okolicz- ność, iż z uwagi na spełnienie warunków do uzyskania prawa do wcześniejszej eme- rytury, utrata zatrudnienia stanowiła dla niej mniej dolegliwą ekonomicznie konse- kwencję niż dla innych pracowników nieposiadających takich możliwości. Okolicz- ność, że po rozwiązaniu stosunku pracy dana osoba pozyska inne źródło stałego dochodu jest zaś dopuszczalnym kryterium dyferencjacji sytuacji pracowników, co wielokrotnie stwierdzał Sąd Najwyższy, podnosząc między innymi, że spełnienie przez pracownika warunków nabycia prawa do emerytury jest społecznie usprawie- dliwioną przesłanką jego wyboru do zwolnienia z pracy w ramach racjonalizacji za- trudnienia (por. wyrok z dnia 3 grudnia 2003 r., I PK 80/03, OSNP 2004 nr 21, poz. 363). Stanowisko Sądu Okręgowego jest zatem w tym zakresie w pełni prawidłowe i nie ma podstaw do uznania, że Sąd ten powinien zastosować przy rozpoznaniu sprawy przepisy zakazujące dyskryminacji w zatrudnieniu ze względu na wiek, skoro nie stwierdził, ażeby rozwiązanie stosunku pracy z powódką było spowodowane takimi przesłankami. Również i ten zarzut skargi kasacyjnej, oparty na błędnym zało- żeniu o uznaniu przez Sąd drugiej instancji wieku powódki za podstawę rozwiązania z nią stosunku pracy, nie może zatem przemawiać za jej zasadnością. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. orzekł jak w sentencji, odstępując, z mocy art. 39821 w związku z art. 108 § 1 i art. 102 k.p.c., od obciążenia powódki kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej w postępo- waniu kasacyjnym z uwagi na jej sytuację materialną (aktualnie ma status emerytki utrzymującej się ze świadczenia z ubezpieczenia społecznego). ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI