I PK 185/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń pracownicy K. W. o wynagrodzenie za dodatkową pracę sprzątaczki, którą wykonywała przez ponad trzy lata na ustne polecenie prezesa zarządu, podczas gdy jej umowa o pracę dotyczyła stanowiska magazyniera. Sąd Rejonowy zasądził część roszczeń, ale oddalił żądanie dotyczące wynagrodzenia za sprzątanie. Sąd Okręgowy oddalił apelacje obu stron, uznając, że powierzenie dodatkowej pracy nie uzasadnia dodatkowego wynagrodzenia, a pracodawca nie zobowiązał się do jego wypłaty. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uchylił wyrok Sądu Okręgowego w części oddalającej apelację. Sąd Najwyższy uznał, że powierzenie pracownikowi dodatkowych obowiązków, które nie były objęte umową o pracę i trwały dłużej niż trzy miesiące, wymagało albo zgody pracownika na zmianę warunków pracy, albo wypowiedzenia zmieniającego. Długotrwałe wykonywanie dodatkowej pracy bez dodatkowego wynagrodzenia narusza prawo pracownika do godziwego wynagrodzenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że pracodawca nie może "uzupełniać" dnia pracy pracownika obowiązkami spoza umowy bez odpowiedniego uregulowania prawnego i finansowego, a wypowiedzenie zmieniające dokonane przez pracodawcę potwierdzało, że sytuacja nie była uregulowana w sposób dorozumiany.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obowiązku pracodawcy do wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za dodatkowe obowiązki pracownicze, które nie zostały objęte umową o pracę i nie zostały uregulowane w drodze wypowiedzenia zmieniającego.
Dotyczy sytuacji, gdy dodatkowa praca jest stała i znacząco odbiega od obowiązków umownych, a nie doraźnych poleceń mieszczących się w ramach ogólnie określonego stanowiska.
Zagadnienia prawne (3)
Czy powierzenie pracownikowi dodatkowego rodzaju pracy, nieobjętego umową o pracę, wykonywanego przez okres dłuższy niż trzy miesiące, uzasadnia obowiązek pracodawcy przyznania dodatkowego wynagrodzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powierzenie dodatkowych obowiązków bez podwyższenia wynagrodzenia i bez wypowiedzenia zmieniającego narusza prawo pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że długotrwałe powierzanie dodatkowych obowiązków pracowniczych, które nie są objęte umową o pracę i nie mieszczą się w dyspozycji art. 42 § 4 k.p., wymaga albo zgody pracownika na zmianę warunków pracy, albo wypowiedzenia zmieniającego. Brak takiego uregulowania narusza prawo pracownika do godziwego wynagrodzenia.
Czy pracownik ma obowiązek wykonywać polecenia pracodawcy dotyczące pracy, które nie są sprzeczne z przepisami prawa pracy lub umową o pracę?
Odpowiedź sądu
Pracownik ma obowiązek stosować się do poleceń dotyczących pracy, o ile nie są sprzeczne z przepisami prawa pracy lub umową o pracę. Polecenie dotyczące dodatkowych obowiązków spoza umowy o pracę może być odmówione, jeśli nie jest zgodne z umową.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodność polecenia z umową o pracę jest kluczowa. Polecenia dotyczące dodatkowych obowiązków spoza umowy o pracę, które nie mieszczą się w zakresie pracy umówionej, mogą być podstawą do odmowy wykonania, jeśli nie są zgodne z umową lub nie zostały odpowiednio uregulowane.
Czy długotrwałe wykonywanie dodatkowych obowiązków przez pracownika bez dodatkowego wynagrodzenia może prowadzić do dorozumianej zmiany treści umowy o pracę?
Odpowiedź sądu
Może, ale wymaga to starannych ustaleń faktycznych i niebudzącej wątpliwości zgody pracownika. W tej sprawie pracodawca sam nie traktował sytuacji jako dorozumianej zmiany, dokonując wypowiedzenia zmieniającego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy dopuścił możliwość dorozumianej zmiany umowy, ale podkreślił, że wymaga to jasnych dowodów. W tej konkretnej sprawie, fakt dokonania przez pracodawcę wypowiedzenia zmieniającego sugerował, że nie było dorozumianego porozumienia co do zmiany zakresu obowiązków.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| Syndyk Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo Usługowego "L." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p. art. 29 § § 1 pkt 1
Kodeks pracy
Rodzaj pracy jest istotnym elementem umowy o pracę, którego zmiana wymaga zgody pracownika lub wypowiedzenia zmieniającego.
k.p. art. 42 § § 1
Kodeks pracy
Zmiana warunków pracy i płacy wymaga wypowiedzenia zmieniającego.
k.p. art. 80
Kodeks pracy
Pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za pracę wykonaną.
k.p. art. 78 § § 1
Kodeks pracy
Wynagrodzenie powinno odpowiadać rodzajowi pracy i kwalifikacjom pracownika oraz ilości i jakości świadczonej pracy.
k.p. art. 13
Kodeks pracy
Pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę.
Pomocnicze
k.p. art. 29 § § 4
Kodeks pracy
Nie stosuje się do sytuacji, gdy powierzona praca jest dodatkowa, a nie inna i trwa dłużej niż 3 miesiące.
k.p. art. 42 § § 4
Kodeks pracy
Dotyczy powierzenia innej pracy niż określona w umowie na okres nieprzekraczający trzech miesięcy w roku kalendarzowym, bez obniżenia wynagrodzenia i odpowiadającej kwalifikacjom.
k.p.c. art. 39813 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenia faktyczne sądu drugiej instancji są wiążące w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący oceny dowodów, nie może stanowić podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 3983 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powierzenie dodatkowych obowiązków sprzątaczki obok pracy magazyniera, bez podwyższenia wynagrodzenia i wypowiedzenia zmieniającego, narusza prawo pracy. • Długotrwałe wykonywanie dodatkowej pracy bez dodatkowego wynagrodzenia nie może być traktowane jako dorozumiana zmiana umowy o pracę, zwłaszcza gdy pracodawca dokonał wypowiedzenia zmieniającego.
Odrzucone argumenty
Sąd Okręgowy uznał, że czynności sprzątania były "uzupełnieniem" dnia pracy i nie wymagały dodatkowego wynagrodzenia. • Sąd Okręgowy uznał, że nie doszło do dorozumianej zmiany treści umowy o pracę.
Godne uwagi sformułowania
nie można zgodzić się z oceną Sądu Okręgowego, że czynności sprzątania były powierzane powódce w ramach „uzupełnienia” dnia pracy • nie było natomiast prawidłowym rozwiązaniem ze strony pracodawcy „uzupełnianie” dnia pracy powódki obowiązkami, które nie mieściły się w rodzaju pracy powierzonym jej w umowie o pracę • zachowanie powódki - która przez ponad trzy lata (...) wykonywała faktycznie bez dodatkowego wynagrodzenia dodatkowe obowiązki związane ze sprzątaniem – mogło być ocenione w różny sposób.
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
przewodniczący, sprawozdawca
Zbigniew Korzeniowski
członek
Roman Kuczyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku pracodawcy do wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za dodatkowe obowiązki pracownicze, które nie zostały objęte umową o pracę i nie zostały uregulowane w drodze wypowiedzenia zmieniającego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy dodatkowa praca jest stała i znacząco odbiega od obowiązków umownych, a nie doraźnych poleceń mieszczących się w ramach ogólnie określonego stanowiska.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest formalne uregulowanie dodatkowych obowiązków w miejscu pracy i jakie mogą być konsekwencje ich ignorowania przez pracodawcę. Jest to praktyczny przykład z prawa pracy, który może zainteresować zarówno pracowników, jak i pracodawców.
“Czy sprzątanie biura wlicza się do Twojej pensji? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy dodatkowa praca wymaga dodatkowego wynagrodzenia.”
Dane finansowe
WPS: 27 000 PLN
wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych: 1866,96 PLN
odprawa: 2000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.