I PK 18/03

Sąd Najwyższy2014-05-12
SAOSPracystosunki pracyŚrednianajwyższy
wypowiedzeniewarunki pracy i płacyograniczenie zatrudnienianiepełny etatuzasadnienie wypowiedzeniakoszty działalnościpotrzeby pracodawcySąd Najwyższyprawo pracy

Sąd Najwyższy oddalił powództwo pracownicy o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach lub odszkodowanie po wypowiedzeniu jej warunków pracy i płacy z powodu ograniczenia zatrudnienia.

Powódka M. O. wniosła o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia warunków pracy i płacy lub o przywrócenie do pracy, wskazując na jego nieuzasadnienie. Pozwana Akademia argumentowała, że wypowiedzenie było spowodowane brakiem potrzeby zatrudnienia na pełen etat i zaproponowała pracę w niepełnym wymiarze. Sąd uznał, że wypowiedzenie było uzasadnione faktyczną potrzebą ograniczenia kosztów i zmniejszeniem zakresu obowiązków pracownicy.

Powódka M. O. pozwała Akademię (...) o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia warunków pracy i płacy lub o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach, ewentualnie o odszkodowanie. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazano brak pełnego wykorzystania czasu pracy. Powódka kwestionowała zasadność tej przyczyny. Pozwana argumentowała, że w związku z ograniczeniem kosztów działalności i zmniejszeniem zakresu zadań instytutu, w którym pracowała powódka, konieczne stało się ograniczenie jej etatu. Sąd pierwszej instancji (choć nie jest to wprost wskazane w tekście, wynika z kontekstu uzasadnienia) oraz Sąd Najwyższy uznali, że wypowiedzenie warunków pracy i płacy było uzasadnione. Sąd Najwyższy podkreślił, że przyczyna wypowiedzenia musi być prawdziwa i konkretna, a w tym przypadku faktyczne zmniejszenie potrzeb pracodawcy uzasadniało ograniczenie wymiaru czasu pracy pracownicy. Sąd wskazał, że pracodawca nie musi zatrudniać pracowników ponad swoje potrzeby, a pozytywna ocena pracy powódki nie wpływa na decyzję pracodawcy w sytuacji restrukturyzacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wypowiedzenie warunków pracy i płacy jest uzasadnione, jeśli wynika z rzeczywistych potrzeb pracodawcy, takich jak ograniczenie kosztów i zmniejszenie zakresu zadań, co prowadzi do braku konieczności zatrudniania pracownika na pełen etat.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przyczyna wypowiedzenia musi być prawdziwa i konkretna. W tym przypadku faktyczne zmniejszenie zakresu obowiązków pracownicy i potrzeba ograniczenia kosztów działalności pracodawcy uzasadniały wypowiedzenie warunków pracy i płacy w celu dostosowania wymiaru zatrudnienia do realnych potrzeb.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

pozwana

Strony

NazwaTypRola
M. O.osoba_fizycznapowódka
Akademia (...) w W.instytucjapozwana

Przepisy (4)

Główne

k.p. art. 45 § 1

Kodeks pracy

W razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę jest nieuzasadnione lub narusza przepisy, sąd orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia lub o przywróceniu pracownika do pracy albo o odszkodowaniu.

k.p. art. 42 § 1

Kodeks pracy

Przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę stosuje się odpowiednio do wypowiedzeń wynikających z umów warunków pracy i płacy.

Pomocnicze

k.p. art. 30 § 1

Kodeks pracy

Oświadczenie pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę powinno być złożone na piśmie, wskazywać przyczynę i zawierać pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy.

k.p. art. 47 § 1

Kodeks pracy

Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Konieczność ograniczenia kosztów działalności pracodawcy. Zmniejszony zakres zadań instytutu i brak potrzeby zatrudnienia na pełen etat. Możliwość zatrudnienia pracownika na ½ etatu. Prawdziwość przyczyny wypowiedzenia potwierdzona faktycznym brakiem zatrudnienia na pełen etat na podobnym stanowisku i wykonywaniem obowiązków przez pracownika w niepełnym wymiarze.

Odrzucone argumenty

Wypowiedzenie było bezpodstawne i nieuzasadnione. Przyczyna braku pełnego wykorzystania czasu pracy była niezgodna z prawdą.

Godne uwagi sformułowania

przyczyna musi być prawdziwa i konkretna Nie można bowiem wymagać, aby pracodawca zatrudniał pracowników ponad swoje potrzeby czy możliwości finansowe.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wypowiedzenia warunków pracy i płacy w przypadku restrukturyzacji i ograniczenia kosztów pracodawcy."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pracodawca wykazuje rzeczywiste zmniejszenie potrzeb kadrowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu wypowiedzenia warunków pracy i płacy, ale z perspektywy pracodawcy uzasadniającego swoje decyzje potrzebami ekonomicznymi i organizacyjnymi.

Czy pracodawca może zwolnić pracownika z powodu braku pełnego wykorzystania etatu, gdy sam ogranicza koszty?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
UZASADNIENIE do wyroku z dnia 12 maja 2014r. Pozwem z dnia 15 lipca 2013r., skierowanym przeciwko Akademii (...) w W. (dalej (...) ), powódka M. O. , reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, wniosła o uznanie za bezskuteczne złożonego w dniu 9 lipca 2013r. wypowiedzenia warunków pracy i płacy, natomiast w sytuacji upływu okresu wypowiedzenia o przywrócenie powódce dotychczasowych warunków pracy i płacy ustalonych w umowie z dnia 3 kwietnia 2009r. Gdyby zaś przywrócenie dotychczasowych warunków pracy i płacy nie było możliwe powódka wniosła o zasądzenie odszkodowania w wysokości nie niższej od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, na podstawie art. 477 2 § 2 k.p.c. nałożenie na pozwaną obowiązku dalszego zatrudniania powódki na dotychczasowym stanowisku do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że nie kwestionuje zachowania kryteriów formalnych złożonego wypowiedzenia warunków pracy i płacy, jednakże zdaniem powódki wypowiedzenie było bezpodstawne i nieuzasadnione. Powódka w sposób szczegółowy przedstawiając okoliczności faktyczne podkreśliła, że wskazana w ww. wypowiedzeniu przyczyna braku pełnego wykorzystania czasy pracy była niezasadna i niezgodna z prawdą ( pozew k. 3-9 ). W odpowiedzi na pozew z dnia 27 sierpnia 2013r. pozwana, reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwana wskazała, że rozwiązanie z powódką stosunku pracy wynikało z braku potrzeby zatrudnienia w (...) Instytucie (...) osoby na stanowisku sekretarki w pełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto pozwana podkreśliła, że powódce zaproponowano pozostanie na dotychczasowym stanowisku w wymiarze ½ etatu, z obniżonym odpowiednio wynagrodzeniem ( odpowiedź na pozew k. 54-57 ). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powódka M. O. była zatrudniona u pozwanej (...) od 3 stycznia 2008r. Początkowo powódka była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na okres próbny i następnie na podstawie umowy o pracę na czas określony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku referenta administracyjnego na Wydziale (...) . Od 3 kwietnia 2008r. powódka świadczyła pracę na tym samym stanowisku w dziekanacie Wydziału (...) studiów wieczorowych. Od dnia 3 kwietnia 2009r. powódka była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony ( umowa o pracę k. 4, akta osobowe część b, umowa o pracę k. 7 a/o część b, pismo k. 5 a/o część b, umowa o pracę k. 11 a/o część b ). W związku z uchwałą Senatu (...) z 25 października 2010r. utworzony został (...) Instytut (...) w W. (dalej instytut). Ww. instytut był małą jednostką organizacyjną, w którym pracę świadczyło 5 pracowników, w tym powódka, podlegających bezpośrednio dyrektorowi S. W. . Powódka była zatrudniona w instytucie na stanowisku samodzielnego referenta, a później specjalisty. W początkowym okresie swojej działalności do zadań instytutu należało przede wszystkim powołanie nowego wydziału – Wydziału S. M. , ale również prowadzenie zajęć w trybie niestacjonarnym w celu wykształcenia kadry dla mającego powstać wydziału, przygotowywanie uroczystości przyznawania nagród (...) i spotkań Towarzystwa (...) , które odbywały się kilka razy w roku ( zeznania świadka S. W. k. 66-68 ). W tym czasie do obowiązków powódki należały bieżąca obsługa korespondencji przychodzącej i wychodzącej, prowadzenie całości spraw i dokumentacji związanej z posiedzeniami rady instytutu ewentualnie innych organów kolegialnych, prowadzenie terminarzy, przekazywanie spraw do realizacji oraz dokumentów zgodnie z dekretacją, ewidencjonowanie wykorzystania środków w ramach otrzymanych funduszy, planowanie zakupów materiałów biurowych i środków trwałych oraz ich rozliczanie i ewidencja, obsługa administracyjna studiów, kursów i innych form kształcenia organizowanych przez (...) Instytut (...) . Przy czym w porównaniu do całej (...) do instytutu, w którym była zatrudniona powódka, przychodziło stosunkowo niewiele korespondencji. Przy przygotowaniu takich uroczystości jak wręczanie nagród (...) czy spotkań Towarzystwa (...) powódka zajmowała się technicznym ich przygotowaniem, tj. wysyłaniem zaproszeń i zaopatrzeniem gospodarczym. Organizacją tych spotkań zajmował się inny pracownik, natomiast zaproszenia były wykonywanie w drukarni na zamówienie pozwanego ( zakres czynności k. 15 a/o część b, zeznania świadków A. G. k. 85-86, S. W. k. 66-68 ). Pozwana nie miała zastrzeżeń do pracy powódki, czego wyrazem były przyznawane podwyżki wynagrodzenia ( pisma k. 5, 8, 9, 12,13, 14, 16, 17, 18, 19 a/o część b, ). W okresie zatrudnienia u pozwanej powódka podnosiła swoje kwalifikacje poprzez kontynuację rozpoczętych studiów ( zeznania świadka S. W. k. 66-68 ). W związku z powstaniem Wydziału S. M. instytut od czerwca 2013r. funkcjonował w ograniczonej formie. Nie prowadził zajęć dydaktycznych, kilka razy w roku zajmował się przygotowaniem uroczystości wręczenia nagród (...) i spotkań Towarzystwa (...) . Zakres obowiązków powódki nie uległ zmianie ( zeznania świadka S. W. k. 66-68 ). Wobec pojawienia się konieczności ograniczenia kosztów działalności (...) kierownicy jednostek organizacyjnych pozwanej zostali upoważnieni do wyrażania zgody na świadczenie pracy przez pracowników w zmniejszonym wymiarze czasu pracy w okresie od 15 lipca do 31 sierpnia 2013r. ( komunikat k. 21 ). W dniu 24 czerwca 2013r. S. W. z powodu braku obowiązków służbowych wymaganych do zatrudnienia na pełen etat zwrócił się do Rektora (...) o zmniejszenie wymiaru zatrudnienia powódki do ½ etatu ( pismo k. 20 a/o część b ). W dniu 9 lipca 2013r. pozwana wypowiedziała powódce warunki pracy i płacy wynikające z umowy o pracę z dnia 3 kwietnia 2013r. w części dotyczącej wymiaru zatrudnienia oraz wysokości wynagrodzenia zasadniczego z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, który upłynął w dniu 31 października 2013r. Pozwana wskazała, że przyczyną wypowiedzenia dotychczasowych warunków umowy jest brak pełnego wykorzystania czasu pracy, ponieważ czas pracy przeznaczony na wykonywanie czynności wchodzących w zakres obowiązków powódki nie wyczerpywał normy obowiązującej w wymiarze pełnego etatu. Pozwana zaproponowała powódce, aby od 1 listopada 2013r. powódka świadczyła pracę na dotychczasowym stanowisku w wymiarze ½ etatu z miesięcznym wynagrodzeniem zasadniczym 1.1000 zł. Powódka nie przyjęła tej propozycji ( wypowiedzenie k. 21 a/o część b ). Po rozwiązaniu umowy o pracę z powódką w instytucie, poza dyrektorem S. W. , zatrudniony jest jeden pracownik. Obowiązki powódki wykonuje pracownik świadczący pracę trzy dni w tygodniu. Nie zatrudniono nikogo na stanowisku sekretarki ( zeznania świadka S. W. k. 66-68 ). Wynagrodzenie powódki M. O. obliczone jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy wynosi 2.625,00zł brutto ( zaświadczenie k. 42 ). Powyżej opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy w postaci dokumentów oraz kopii dokumentów, których wiarygodność nie budziła wątpliwości Sądu, nie była nadto kwestionowana przez strony. Sąd dał także wiarę zeznaniom świadków A. G. i S. W. , ponieważ były one wewnętrznie spójne i logiczne oraz korespondują z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Sąd pominął dowód z przesłuchania w charakterze strony powódki wobec jej nieusprawiedliwionej nieobecności oraz pozwanej wobec braku wniosku o jej przesłuchanie. Sąd zważył, co następuje: Powództwo M. O. nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 30 kp wynika, że oświadczenie pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nie określony lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno być dokonanie na piśmie, wskazywać przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy oraz pouczenie o przysługującym pracownikowi prawie odwołania do sądu pracy. Niewykonanie tego obowiązku jest naruszeniem przepisów o rozwiązaniu umów o pracę. Zgodnie natomiast z art. 45 § 1 kp w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nie określony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu. Przepis art. 47 1 kp stanowi, iż odszkodowanie, o którym mowa w art. 45 , przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądowego, w pełni podzielanego przez skład Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wskazana przyczyna musi być prawdziwa i konkretna ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2003r. sygn. akt I PK 18/03, LEX nr 532131 ). Zgodnie natomiast z treścią art. 42 § 1 kp przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę stosuje się odpowiednio do wypowiedzeń wynikających z umów warunków pracy i płacy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszego postępowania stwierdzić należy, że przedstawione powódce w dniu 9 lipca 2013r. wypowiedzenie warunków pracy i płacy zostało dokonane z zachowaniem wymogów formalnych określonych w przepisach o wypowiadaniu umowy o pracę. Zawierało również propozycję nowych warunków zatrudnienia. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że pozwana stanęła przed koniecznością ograniczenia kosztów działalności. Z związku z tym podjęto decyzję o ograniczeniu zatrudnienia i dopasowaniu go do realnych potrzeb pracodawcy. Z powodu zmniejszonego zakresu zadań instytutu, w którym powódka świadczyła pracę, z ilości faktycznych obowiązków i stanu zatrudnienia nie wynikała konieczność zatrudniania pracownika na stanowisku sekretarki na pełen etat. W związku z powyższym pracodawca podjął decyzję o ograniczeniu czasu pracy powódki. W świetle powyższego w ocenie Sądu wypowiedzenie powódce warunków pracy i płacy było oparte na prawdziwych przesłankach i w pełni je uzasadniało. Nie można bowiem wymagać, aby pracodawca zatrudniał pracowników ponad swoje potrzeby czy możliwości finansowe. Prawdziwość przyczyny podanej przez pracodawcę w wypowiedzeniu warunków pracy i płacy potwierdza dodatkowo okoliczność, iż aktualnie pozwana nie zatrudnia nikogo na takim samym stanowisku, zaś praca wykonywana dotychczas przez powódkę świadczona jest przez osobę zatrudnioną w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem Sądu pozytywna ocena pracy powódki oraz podnoszenie przez nią kwalifikacji nie miały wpływu na sytuację, w jakiej znalazł się pracodawca i decyzje jakie podjął. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 45 §1 kp w związku z art. 42 §1 kp , powództwo oddalił. Rozstrzygniecie o kosztach postępowania nastąpiło w oparciu o treść art. 98 kpc stosownie do ostatecznego wyniku procesu. W związku z powyższym Sąd obciążył powódkę kwotą 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego ustalono na podstawie § 12 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu . Z: (...) .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI