Orzeczenie · 2011-01-27

I PK 165/10

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2011-01-27

SAOSPracyubezpieczenia społeczneWysokanajwyższy

renta uzupełniającawypadek przy pracyniezdolność do pracyrynek pracybezrobociekodeks cywilnySąd Najwyższyorzecznictwo

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła powództwa Franciszka R. przeciwko Kompanii Węglowej S.A. o podwyższenie renty uzupełniającej po wypadku przy pracy, który spowodował częściową niezdolność do pracy. Sąd Rejonowy pierwotnie zasądził rentę, porównując zarobki powoda z innymi pracownikami. Po kolejnym postępowaniu, Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w części, zasądzając rentę wyrównawczą, przyjmując jako punkt odniesienia wynagrodzenia innych pracowników i możliwości zarobkowe powoda na poziomie minimalnego wynagrodzenia. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, uznając, że uwzględnienie możliwości zarobkowych następuje bez względu na sytuację na rynku pracy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 444 § 2 k.c. wymaga uwzględnienia realnych możliwości zarobkowych poszkodowanego na rynku pracy, a nie tylko hipotetycznej zdolności. Wskazał, że wysoki wskaźnik bezrobocia może wpływać na obniżenie możliwości zatrudnienia osób z częściową niezdolnością do pracy, a sama teoretyczna zdolność do podjęcia pracy nie powinna być przeszkodą do zasądzenia pełnej renty, jeśli poszkodowany aktywnie poszukuje pracy. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że Sąd Okręgowy nie zbadał sytuacji na rynku pracy i nie uzasadnił zmiany założeń w porównaniu do poprzedniego wyroku, co stanowiło podstawę do uchylenia orzeczenia.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalanie wysokości renty uzupełniającej po wypadku przy pracy z uwzględnieniem sytuacji na rynku pracy i realnych możliwości zarobkowych poszkodowanego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji częściowej niezdolności do pracy i wysokiego bezrobocia. Wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku.

Zagadnienia prawne (2)

Czy art. 444 § 2 k.c. wymaga uwzględnienia hipotetycznej (abstrakcyjnej) zdolności do zarobkowania, bez względu na sytuację na rynku pracy, czy też istotne są tylko realne możliwości pracownika oceniane przez pryzmat podaży miejsc pracy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Art. 444 § 2 k.c. wymaga uwzględnienia realnych możliwości zarobkowych poszkodowanego na rynku pracy, a nie tylko hipotetycznej zdolności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że przy ustalaniu renty uzupełniającej należy brać pod uwagę faktyczne możliwości znalezienia zatrudnienia przez poszkodowanego z ograniczoną zdolnością do pracy, zwłaszcza w sytuacji wysokiego bezrobocia. Sama teoretyczna zdolność do pracy nie powinna być przeszkodą do zasądzenia pełnej renty, jeśli poszkodowany aktywnie poszukuje pracy.

Czy wyrok wydany na podstawie art. 907 § 2 k.c. musi pozostawać w ścisłym związku z poprzednim orzeczeniem dotyczącym wysokości renty?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Wyrok na podstawie art. 907 § 2 k.c. może odmiennie kształtować wysokość renty, ale musi być uzasadniony zmianą stosunków i porównaniem zmienionych okoliczności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 907 § 2 k.c. pozwala na odmienne rozstrzygnięcie o wysokości renty, jeśli nastąpiła zmiana stosunków. Jednakże, nowe rozstrzygnięcie musi być uzasadnione przez sąd poprzez porównanie zmienionych stosunków i wykazanie, jak te modyfikacje wpływają na wysokość świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

powód

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Franciszka R.	osoba_fizyczna	powód
Kompanii Węglowej SA Oddziałowi Kopalni Węgla Kamiennego	spółka	pozwany

Przepisy (4)

Główne

k.c. art. 444 § § 2

Kodeks cywilny

Przepis ten stanowi podstawę do żądania przez poszkodowanego odpowiedniej renty, jeżeli utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość. Przy ustalaniu renty należy brać pod uwagę realne możliwości zarobkowe poszkodowanego na rynku pracy.

k.c. art. 907 § § 2

Kodeks cywilny

Przepis ten pozwala na zmianę wysokości renty w przypadku zmiany stosunków, jednakże każda nowa decyzja musi być uzasadniona porównaniem zmienionych okoliczności.

Pomocnicze

k.c. art. 361 § § 2

Kodeks cywilny

Ogólna zasada dotycząca obowiązku naprawienia szkody, do której odnosi się art. 444 § 2 k.c.

k.c. art. 362

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody, który może prowadzić do obniżenia renty.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Konieczność uwzględnienia realnej sytuacji na rynku pracy przy ustalaniu wysokości renty uzupełniającej. • Brak uzasadnienia przez Sąd Okręgowy zmiany założeń dotyczących możliwości zarobkowych powoda w porównaniu do poprzedniego wyroku. • Niewłaściwa interpretacja art. 444 § 2 k.c. przez Sąd Okręgowy, który nie wziął pod uwagę braku ofert pracy dla powoda.

Odrzucone argumenty

Argument pozwanego o chorobach samoistnych ograniczających zdolność do pracy (nie uwzględniony przez Sąd Rejonowy). • Argument Sądu Okręgowego, że uwzględnienie możliwości zarobkowych następuje bez względu na sytuację na rynku pracy.

Godne uwagi sformułowania

Podstawę roszczeń powoda o podwyższenie renty stanowił art. 907 § 2 k.c. w związku z art. 444 § 2 k.c. • Zasadniczy problem prawny, jaki powstał na kanwie rozstrzyganej sprawy, dotyczył zatem nie samego faktu przyznania renty na podstawie prawa cywilnego, lecz sposobu ustalenia wysokości renty wyrównawczej w sytuacji, gdy wypadek przy pracy spowodował częściową niezdolność do pracy poszkodowanego i doszło do zmiany stosunków po ustaleniu pierwotnie wysokości renty. • Szkoda powinna być oceniana nie abstrakcyjnie (procent niezdolności do pracy), ale konkretnie przez określenie gospodarczych następstw danego wypadku. • Wysoki wskaźnik bezrobocia nakazuje przyjąć, że możliwości zatrudnienia i zarabiania osoby o częściowej zdolności do pracy są co najmniej mniejsze niż przy wyrównanym poziomie podaży pracy i miejsc pracy. • Przepis ten generalnie nie stoi na przeszkodzie odmiennemu od poprzedniego rozstrzygnięciu o wysokości renty.

Skład orzekający

Małgorzata Gersdorf

przewodniczący, sprawozdawca

Katarzyna Gonera

członek

Roman Kuczyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości renty uzupełniającej po wypadku przy pracy z uwzględnieniem sytuacji na rynku pracy i realnych możliwości zarobkowych poszkodowanego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji częściowej niezdolności do pracy i wysokiego bezrobocia. Wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest uwzględnienie realnych warunków rynkowych przy ocenie szkody i przyznawaniu świadczeń, co jest istotne dla wielu osób poszkodowanych w pracy.

“Czy rynek pracy decyduje o wysokości renty po wypadku? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”

Dane finansowe

WPS: 2043,13 PLN

renta uzupełniająca: 1549,81 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników