I PK 157/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracownicy, uznając zasadność wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy z powodu niewystarczającej skuteczności w kierowaniu referatem kontroli podatkowej.
Powódka Joanna H. domagała się przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach po tym, jak pracodawca wypowiedział jej warunki pracy i płacy, przenosząc na niższe stanowisko z powodu spadku skuteczności kontroli i windykacji podatkowej. Sądy obu instancji uznały przyczyny wypowiedzenia za uzasadnione, wskazując na konkretne błędy i zaniedbania w pracy powódki jako kierownika referatu. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że nawet jeśli powierzenie innej pracy w okresie wypowiedzenia było wadliwe proceduralnie, nie czyniło to samego wypowiedzenia nieważnym, a przyczyny wypowiedzenia były zasadne.
Sprawa dotyczyła pracownicy, Joanny H., zatrudnionej w Pierwszym Urzędzie Skarbowym, która została przeniesiona na niższe stanowisko i której wypowiedziano warunki pracy i płacy. Jako przyczynę wskazano spadek skuteczności kontroli podatkowych i windykacji w kierowanym przez nią referacie, a także potrzebę zapewnienia lepszego nadzoru merytorycznego. Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy uznały te przyczyny za uzasadnione, opierając się na dowodach wskazujących na nieterminowość, błędy w postępowaniu kontrolnym i zaniedbania powódki. Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną, w której powódka zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności kwestionując zgodność z prawem powierzenia jej innej pracy w okresie wypowiedzenia zmieniającego oraz zasadność samych przyczyn wypowiedzenia. Sąd Najwyższy uznał, że nawet jeśli powierzenie innej pracy na okres przekraczający 3 miesiące było sprzeczne z art. 42 § 4 k.p., nie prowadziło to do nieważności wypowiedzenia zmieniającego, a pracownica nie zakwestionowała tego faktu bezpośrednio. Ponadto, Sąd Najwyższy potwierdził zasadność przyczyn wypowiedzenia, wskazując na udokumentowany spadek efektywności pracy kierowanego przez powódkę referatu i potrzebę poprawy nadzoru. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, powierzenie innej pracy w okresie wypowiedzenia zmieniającego, nawet jeśli przekracza dopuszczalny okres 3 miesięcy, nie prowadzi do nieważności wypowiedzenia zmieniającego, chyba że odmowa podjęcia tej pracy była przyczyną wypowiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że naruszenie art. 42 § 4 k.p. poprzez powierzenie pracy na okres dłuższy niż 3 miesiące jest wprawdzie sprzeczne z tym przepisem, ale nie narusza przepisów o wypowiadaniu umów o pracę, chyba że odmowa podjęcia pracy była przyczyną wypowiedzenia. Pracownik powinien kwestionować takie polecenie bezpośrednio, a nie dopiero w postępowaniu sądowym dotyczącym wypowiedzenia zmieniającego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
Pierwszy Urząd Skarbowy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Joanna H. | osoba_fizyczna | powódka |
| Pierwszy Urząd Skarbowy | instytucja | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.p. art. 42 § § 4
Kodeks pracy
Powierzenie pracownikowi innej odpowiedniej pracy w razie uzasadnionych potrzeb pracodawcy na okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym, jeżeli nie powoduje to obniżenia wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika.
Pomocnicze
k.p. art. 42 § § 1
Kodeks pracy
Wypowiedzenie dotychczasowych warunków pracy lub płacy uważa się za dokonane, jeżeli nie towarzyszyło mu powierzenie innej odpowiedniej pracy.
k.p. art. 30 § § 1
Kodeks pracy
Wskazuje na formę i treść oświadczenia woli pracodawcy o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy o pracę.
k.p. art. 36 § § 1
Kodeks pracy
Określa długość okresu wypowiedzenia.
k.p. art. 30 § § 21
Kodeks pracy
Dotyczy wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują odpowiednie przepisy ustawy.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
W sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 386 § § 1 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określają przypadki, w których sąd drugiej instancji uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania lub orzeka co do istoty sprawy.
k.p.c. art. 387 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji.
u.s.c. art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej
Dotyczy zasad zatrudniania w służbie cywilnej.
k.p.c. art. 3983 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Określa niedopuszczalność powoływania nowych faktów lub dowodów w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 39813 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Określa podstawy oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 39816
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy orzekania co do istoty sprawy przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uzasadnienie wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy było prawidłowe, ponieważ opierało się na udokumentowanym spadku skuteczności pracy kierowanego przez powódkę referatu oraz potrzebie poprawy nadzoru merytorycznego. Powierzenie pracownicy innej odpowiedniej pracy w okresie wypowiedzenia zmieniającego, nawet jeśli przekroczyło dopuszczalny okres 3 miesięcy, nie czyniło samego wypowiedzenia nieważnym, a pracownica nie zakwestionowała tego faktu bezpośrednio.
Odrzucone argumenty
Powierzenie pracownicy innej pracy na okres 3 miesięcy i 5 dni w trybie art. 42 § 4 k.p. było sprzeczne z tym przepisem i stanowiło obejście przepisów o wypowiadaniu warunków pracy i płacy, prowadząc do nieważności wypowiedzenia zmieniającego. Przyczyny wypowiedzenia zmieniającego nie były uzasadnione, ponieważ wynikały z niewłaściwej organizacji pracy w urzędzie, pobieżnej oceny pracy powódki oraz nieistniejącego jeszcze sprawozdania z funkcjonowania referatu.
Godne uwagi sformułowania
„Ubocznie” Sąd Okręgowy po przeanalizowaniu akt osobowych stwierdził, że pozwany pracodawca działał zgodnie z art. 42 § 4 k.p. „powołana kwestia nie podlegała merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd oraz nie miała wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie” „przedmiotowa kwestia nie podlega rozpoznaniu merytorycznemu i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy” „czy powierzenie przez pracodawcę pracownikowi innej pracy niż określona w umowie o pracę na okres trzech miesięcy i pięciu dni bez dokonywania wypowiedzenia zmieniającego jest sprzeczne z art. 42 § 4 kp i stanowi obejście przepisu art. 42 § 1 kp w zw. z art. 30 § 1 pkt 2 kp w zw. z art. 36 § 1 pkt 3 kp w zw. z art. 30 § 21 kp w rozumieniu art. 58 § 1 kc w zw. z art. 300 kp., a tym samym czy jest nieważne, w sytuacji gdy pracownikowi dokonano wypowiedzenia warunków pracy i płacy umowy o pracę zawarte na czas nieokreślony, a okres wykonywania innej pracy przypada na okres wypowiedzenia zmieniającego”
Skład orzekający
Bogusław Cudowski
przewodniczący
Zbigniew Myszka
sprawozdawca
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy (art. 42 k.p.), w szczególności w kontekście powierzania innej pracy w okresie wypowiedzenia oraz oceny zasadności przyczyn wypowiedzenia w przypadku stanowisk kierowniczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownika urzędu skarbowego i może wymagać ostrożności w stosowaniu do innych sektorów, choć zasady prawne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak pracodawca może uzasadnić wypowiedzenie zmieniające warunki pracy, nawet na stanowisku kierowniczym, powołując się na efektywność i nadzór. Wyjaśnia również, kiedy wadliwe procedury pracodawcy nie prowadzą do nieważności wypowiedzenia.
“Czy spadek efektywności pracy kierownika referatu uzasadnia wypowiedzenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
wyrównanie wynagrodzenia: 2204,05 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I PK 157/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 stycznia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec Protokolant Małgorzata Beczek w sprawie z powództwa Joanny H. przeciwko Pierwszemu Urzędowi Skarbowemu o przywrócenie na poprzednie warunki pracy i płacy, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 stycznia 2011 r., skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 kwietnia 2010 r., oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację powódki Joanny H. od wyroku Sądu Rejonowego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 listopada 2009 2 r. oddalającego powództwo przeciwko Pierwszemu Urzędowi Skarbowemu o przywrócenie na poprzednie warunki pracy i zasądził od powódki na rzecz pozwanego 60 zł tytułem zastępstwa procesowego za drugą instancję. W sprawie tej ustalono, że powódka, zatrudniona u pozwanego od 1 września 1999 r., od dnia 1 lutego 2004 r. pracowała w referacie orzecznictwa na stanowisku komisarza skarbowego, zaś z dniem 1 maja 2006 r. objęła stanowisko specjalisty - starszego komisarza skarbowego z wynagrodzeniem zasadniczym w kwocie 2.668,56 zł miesięcznie. Od dnia 3 grudnia 2007 r. pełniła obowiązki kierownika referatu kontroli podatkowej KP/2 z wynagrodzeniem zasadniczym ustalonym w dniu 3 kwietnia 2008 r. z dniem 1 stycznia 2008 r. w kwocie 3.841,38 zł miesięcznie. Z dniem 1 czerwca 2008 r. powódce powierzono obowiązki kierownika referatu kontroli podatkowej KP/2 z ustalonym wcześniej wynagrodzeniem. Tadeusz D., który od dnia 14 czerwca 2008 r. objął stanowisko zastępcy naczelnika pozwanego Urzędu, wykazał niedociągnięcia skuteczności kontroli oraz windykacji zobowiązań podatkowych w referacie kierowanym przez powódkę. Polegały na nieobjęciu kontrolą spraw podatkowych, co było sygnałem w kierunku poprawy skuteczności nadzoru poprzez powrót do sprawdzonej kadry kierowniczej. Liczba kontroli w pierwszym półroczu 2008 r. w referacie powódki spadła o 145 w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego przy niezmienionej liczbie pracowników.. W niektórych sprawach, tj. Ireny L., czy też Mirosława B., w których należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, od dnia spisania protokołu w marcu nie podjęto żadnych czynności, co wynikało z przydzielania ich pracownikowi nieposiadającemu wystarczających umiejętności. Ponadto naruszane były terminy przekazywania spraw do orzecznictwa, na 36 spraw przekazanych w tym okresie 50% (17) przekazano do referatu orzecznictwa po terminie. Kontrolę zaplanowaną w marcu powódka przeniosła na kolejne miesiące bez żadnego powodu. Dlatego pismem z dnia 24 czerwca 2008 r. zastępca naczelnika wystąpił o odwołanie powódki ze stanowiska kierownika referatu KP/2 motywując to koniecznością zmiany systemu planowania kontroli podatkowych uwzględniającego nowe uwarunkowania związane ze zwolnieniem z obowiązku składania deklaracji PIT, koniecznością poprawy wyników pracy podległego jej referatu oraz potrzebą zapewnienia skutecznego nadzoru 3 merytorycznego nad pracownikami. Ponadto do wykonywania tych zamierzeń nie wystarczało dotychczasowe niewielkie doświadczenie kierownicze powódki. Pismem z dnia 25 czerwca 2008 r. naczelnik pozwanego Urzędu, na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 170, poz. 1218, ze zm.) oraz art. 42 § 4 k.p. przeniósł powódkę z dniem 26 czerwca 2008 r. na stanowisko starszego komisarza skarbowego w referacie podatków pośrednich PP/1 na okres 3 miesięcy. W tym samym dniu 25 czerwca 2008 r. pozwany dokonał wypowiedzenia warunków umowy o pracę w części dotyczącej stanowiska pracy powódki - kierownika referatu kontroli podatkowej KP/2, a także jej wynagrodzenia przy zachowaniu trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, który upłynął 30 września 2008 r., proponując jej od 1 października 2008 r. stanowisko starszego komisarza skarbowego w referacie podatków pośrednich PP/1 z wynagrodzeniem zasadniczym 2.570,10 zł. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazano konieczność poprawy wyników pracy podległego referatu oraz potrzebę zapewnienia skutecznego nadzoru merytorycznego nad pracownikami. Pismem z dnia 14 lipca 2008 r. naczelnik pozwanego Urzędu przeniósł powódkę z dniem 15 lipca 2008 r. do pracy w referacie podatków pośrednich PP/2 z zachowaniem dotychczasowego wynagrodzenia. W związku ze zmianą regulaminu organizacyjnego pozwanego na podstawie zarządzenia NR 21-13/08 naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 14 sierpnia 2008 r., powódka została przeniesiona z dniem 19 sierpnia 2008 r. na stanowisko starszego komisarza skarbowego do nowopowstałego działu podatków pośrednich PP/2. W ostatecznie sprecyzowanym roszczeniu powódka domagała się przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach pracy i płacy oraz zasądzenia od pozwanego jej rzecz wyrównania wynagrodzenia w związku z przeniesieniem jej na stanowisko, na którym została pozbawiona możliwości wypracowania dodatku kontrolerskiego; wyrównania wynagrodzenia w związku z nieuzasadnionym jej przeniesieniem na inne stanowisko z naruszeniem przepisów prawa w kwocie 2.204,05 zł wraz z ustawowymi odsetkami do dnia 1 listopada 2008 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenia odszkodowania w wysokości wyrównania wynagrodzenia 4 w związku z przeniesieniem powódki na inne stanowisko pracy z naruszeniem prawa. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy w pełni podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, zgodnie z którym wskazane powódce przyczyny wypowiedzenia zmieniającego były uzasadnione, skoro w czasie pełnienia przez nią funkcji kierownika referatu kontroli podatkowej KP/2 nie wywiązywała się należycie z obowiązków kierowniczych. Przeprowadzona kontrola oraz zeznania świadków: Bogusławy C., która objęła stanowisko po powódce, Tadeusza D. oraz Jolanty K. wykazały zdecydowany spadek liczby kontroli, nieterminowości i błędy w postępowaniu kontrolnym oraz zaniedbania powódki „na odcinku skuteczności kontroli i windykacji zobowiązań podatkowych”, które zostały potwierdzone konkretnymi przykładami. Trafnie Sąd Rejonowy dał wiarę zeznaniom tych świadków, ponieważ były wiarygodne i przekonywujące oraz wzajemnie uzupełniające się. Zasadnie odmówił wiarygodności przeciwnym twierdzeniem pozostałych świadków: Jacka F. byłego p.o. naczelnika pozwanego Urzędu oraz jego zastępcy Doroty M., ponieważ wątpliwe było, aby dokonując powołania powódki na stanowisko Kierownika, oceniali jej pracę w sposób negatywny. Ponadto negatywna ocena pracy powódki dotyczyła wyłącznie jej pracy na tym konkretnym stanowisku - kierownika referatu kontroli podatkowej i w tym zakresie pozwany wykazał zasadność przyczyn wypowiedzenia zmieniającego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w stosunku do pracowników na stanowiskach samodzielnych należy stosować ostrzejsze kryteria oceny przyczyn uzasadniających wypowiedzenie, a przyczynę wypowiedzenia mogą stanowić również okoliczności niezależne od pracownika, jeżeli przemawia za tym uzasadniony interes pracodawcy. Sąd Okręgowy uznał, że kwestia oddelegowania i zmiany stanowiska powódki bez zachowania obowiązującego ją okresu wypowiedzenia, który upłynął 30 września 2008 r. nie podlegała merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd oraz nie miała wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie. Sąd bowiem badał jedynie, czy oświadczenie woli pozwanego z 25 czerwca 2008 r. było zgodne z obowiązującymi przepisami oraz czy przyczyny zawarte w wypowiedzeniu warunków pracy i płacy były uzasadnione. „Ubocznie” Sąd Okręgowy po przeanalizowaniu akt osobowych 5 tj. pism pracodawcy stwierdził, że pozwany pracodawca działał zgodnie z art. 42 § 4 k.p. W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w szczególności: 1/ art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 42 § 4 k.p. w związku z art. 42 § 1 k.p., art. 30 § 1 pkt 2 k.p., art. 36 § 1 pkt 3 k.p. w związku z art. 30 § 21 k.p. i art. 8 k.p. przez wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że powierzenie skarżącej na podstawie art. 42 § 4 k.p. innej pracy niż określona w umowie o pracę na okres trzech miesięcy i pięciu dni nie jest sprzeczne z tym przepisem i nie stanowi obejścia przepisów o wypowiadaniu warunków pracy i płacy w sytuacji, gdy skarżącej uprzednio wypowiedziano warunki pracy i płacy wynikające z umowy o pracę na czas nieokreślony na podstawie art. 42 § 1 k.p. w związku z art. 30 § 1 pkt 2 k.p. i art. 36 § 1 pkt 3 k.p. w związku z art. 30 § 21 k.p., a wykonywanie powierzonej pracy następowało w okresie wypowiedzenia zmieniającego, a także przez uznanie, że ta sporna kwestia nie podlega rozpoznaniu merytorycznemu i nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, 2/ art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 30 § 4 k.p. w związku z art. 42 § 1 k.p. w związku z art. 30 § 1 pkt 2 k.p. przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wypowiedzenie warunków pracy i płacy zawierało prawidłowe uzasadnienie, charakteryzujące się konkretnością i realnością, a wskazane w nim przyczyny nie zostały ujęte ogólnikowo i stanowiły rzeczywisty powód wręczonego skarżącej wypowiedzenia. Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: 1/ art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c., art. 316 § 1 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. i art. 386 § 1 i 4 k.p.c. przez dowolne, naruszające swobodną ocenę dowodów i nieuwzględniające wszystkich okoliczności sprawy przyjęcie, że zastrzeżenia zastępcy naczelnika pozwanego Urzędu - Tadeusza D. wobec pracy skarżącej na stanowisku kierownika referatu kontroli podatkowej KP/2 były rzeczywiste i uzasadnione, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na uznanie, że zastrzeżenia te były zasadne, 2/ art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c., art. 316 § 1 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. i art. 386 § 1 i 4 k.p.c. w związku z 387 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c., przez pobieżne i niedostatecznie wnikliwe odniesienie się do podniesionego w apelacji zarzutu odmówienia przez Sąd pierwszej instancji 6 wiarygodności zeznań świadków Doroty M. i Jacka F., danie wiary zeznaniom świadków Bogusławy C. i Tadeusza D., pomimo że powołane przez Sąd uzasadnienie odmowy wiarygodności zeznań odnosiło się także do świadków, którym dał wiarę. Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano wystawienie w sprawie istotnych zagadnień prawnych związanych z potrzebą wykładni: 1/ art. 42 § 4 k.p. w związku z art. 42 § 1 k.p., art. 30 § 1 pkt 2 k.p., art. 36 § 1 pkt 3 k.p. w związku z art. 30 § 21 k.p. w związku z art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. przez stwierdzenie „czy powierzenie przez pracodawcę pracownikowi innej pracy niż określona w umowie o pracę na okres trzech miesięcy i pięciu dni bez dokonywania wypowiedzenia zmieniającego jest sprzeczne z art. 42 § 4 kp i stanowi obejście przepisu art. 42 § 1 kp w zw. z art. 30 § 1 pkt 2 kp w zw. z art. 36 § 1 pkt 3 kp w zw. z art. 30 § 21 kp w rozumieniu art. 58 § 1 kc w zw. z art. 300 kp., a tym samym czy jest nieważne, w sytuacji gdy pracownikowi dokonano wypowiedzenia warunków pracy i płacy umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, a okres wykonywania innej pracy przypada na okres wypowiedzenia zmieniającego”, 2/ art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 30 § 1 pkt 2 k.p. w związku z art. 36 § 1 pkt 3 k.p. w związku z art. 30 § 21 k.p. w związku z art. 42 § 4 k.p. przez stwierdzenie „czy faktyczne wykonywanie przez pracownika pracy na stanowisku przewidzianym w wypowiedzeniu zmieniającym umowę o pracę na czas nieokreślony, przed upływem terminu tego wypowiedzenia, spowodowane powierzeniem temu pracownikowi przez pracodawcę, w sposób sprzeczny z art. 42 § 4 kp, pracy na stanowisku, na którym miał świadczyć pracę po upływie okresu wypowiedzenia zmieniającego, powoduje naruszenie przez pracodawcę przepisów o wypowiadaniu warunków umowy o pracę w rozumieniu art. 45 § 1 kp w zw. z art. 42 § 1 kp, w szczególności przepisu art. 36 § 1 pkt 3 kp w zw.z art. 30 § 21 kp w zw. z art. 42 § 1 kp”. Skarga jest ponadto oczywiście uzasadniona z uwagi na rażące prawa materialnego i wadliwe przyjęcie, że powierzenie skarżącej na podstawie art. 42 § 4 k.p. innej pracy niż określona w umowie o pracę na okres trzech miesięcy i pięciu dni nie było sprzeczne z tym przepisem i nie stanowiło obejścia przepisów o wypowiadaniu warunków pracy i płacy w sytuacji, gdy skarżącej uprzednio wypowiedziano warunki pracy i płacy wynikające z umowy o pracę na czas 7 nieokreślony, a wykonywanie innej powierzonej pracy następowało w okresie wypowiedzenia zmieniającego, a ponadto ze względu na stanowisko, że „przedmiotowa kwestia nie podlega rozpoznaniu merytorycznemu i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy”. W ocenie skarżącej równoczesne przeniesienie jej w drodze wypowiedzenia zmieniającego na stanowisko starszego komisarza skarbowego w referacie podatków pośrednich PP/1 i powierzenie jej wykonywania pracy na tym stanowisku w okresie wypowiedzenia na 3 miesiące i 5 dni, po upływie którego pracodawca nie zamierzał przywrócić i nie przywrócił jej na dotychczasowe stanowisko było obejściem bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa dotyczących okresu wypowiedzenia warunków umowy o pracę oraz było sprzeczne z art. 42 § 4 k.p. dopuszczającym możliwość przeniesienia na inne stanowisko na okres maksymalnie trzech miesięcy w danym roku kalendarzowym. W świetle art. 58 k.c. w związku z art. 300 k.p. powierzenie skarżącej pracy na tym stanowisku było zatem nieważne. W następstwie gdy wykonywanie pracy określonej w wypowiedzeniu zmieniającym faktycznie rozpoczęło się w dniu 26 czerwca 2008 r., podczas gdy powinno rozpocząć się 1 października 2008 r., dokonane wypowiedzenie zmieniające naruszało przepisy o wypowiadaniu umów o pracę w rozumieniu art. 45 § 1 k.p. Ponadto wskazane przez pozwanego przyczyny wypowiedzenia nie były uzasadnione. Niezakończenie w terminie spraw Ireny L. i Mirosława B. nie wynikało z nieudolności skarżącej, lecz z niewłaściwej organizacji pracy w Urzędzie, o czym świadczy fakt, że kontroli tych spraw nie udało się przeprowadzić także następczyni skarżącej. Uzasadnioną przyczyną nie stanowiła również negatywna ocena skarżącej przez zastępcę naczelnika urzędu, która została dokonana pobieżnie i niewnikliwie, skoro od dnia powołania go na to stanowisko do dnia przedstawienia opinii naczelnikowi urzędu upłynęło zaledwie 5 dni roboczych. Oparcie uzasadnienia wypowiedzenia o sprawozdanie z funkcjonowania kierowanego przez skarżącą referatu w pierwszym półroczu 2008 r. również było wątpliwe, zważywszy że w dniu złożenia wypowiedzenia 25 czerwca 2008 r. sprawozdanie takie jeszcze nie istniało. 8 W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, alternatywnie o uchylenie także w całości wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi albo o orzeczenie co do istoty sprawy przez uwzględnienie powództwa w całości, gdy zajdą przesłanki z art. 39816 k.p.c., a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie, a ponadto o zasądzenie od pozwanego na rzecz skarżącej kosztów dotychczasowego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie przed Sądami pierwszej i drugiej instancji oraz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zmierzała do wykazania, że powierzenie w okresie dokonanego wypowiedzenia zmieniającego i w drodze polecenia pracodawcy skarżącej pracownicy w trybie art. 42 § 4 k.p. od razu wykonywania pracy na stanowisku zaproponowanym jej w wypowiedzeniu zmieniającym i to na okres trzech miesięcy i 5 dni przed terminem końcowym okresu 3-miesiecznego wypowiedzenia było sprzeczne z art. 42 § 4 k.p., a w konsekwencji naruszało przepisy o wypowiadaniu umów o pracę (art. 42 § 1 k.p. w związku z art. 30 § 1 pkt 2 k.p. i art. 30 § 21 k.p. „w rozumieniu art. 53 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p., a tym samym jest nieważne”). W zakresie zarzutu naruszenia art. 42 § 4 k.p., który powódka postawiła już w apelacji, Sąd drugiej instancji uznał „ubocznie” po przeanalizowaniu akt osobowych, że pracodawca działał zgodnie z dyspozycją tego przepisu, a ponadto przyjął, że „powołana kwestia nie podlegała merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd oraz nie miała wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie”, w którym skarżąca kontestowała zgodność z prawem i zasadność wypowiedzenia zmieniającego, tyle że Sąd ten nie uzasadniał precyzyjniej takich konkluzji. Pomimo skwitowania we wskazany sposób tej spornej kwestii, wymienione konkluzje Sądu drugiej instancji były co do zasady prawidłowe, zważywszy że skarżąca nie zakwestionowała od razu (bezpośrednio) po przekroczeniu okresu powierzenia jej innej odpowiedniej pracy w trybie art. 42 § 4 k.p. w okresie dokonanego wypowiedzenia zmieniającego. Dopiero w sądowym postępowaniu odwoławczym od dokonanego wypowiedzenia zmieniającego podważała przekroczenie przez 9 pracodawcę o „pięć dni” dopuszczalnego maksymalnie trzymiesięcznego w roku kalendarzowym okresu powierzenia jej innej odpowiedniej pracy, co w jej ocenie naruszało nie tylko dyspozycje art. 42 § 4 k.p., ale równocześnie prowadziło do nieważności wypowiedzenia zmieniającego ze względu na „obejście przepisu art. 42 § 1 kp w zw. z art. 30 § 1 pkt 2 kp w zw. z art. 36 § 1 pkt 3 kp w zw. z art. 58 § 1 kc w zw. z art. 300 kp”. Tak sformułowane zarzuty i stanowisko skarżącej są nietrafne już dlatego, że nie oponowała ona (w każdym razie skarga kasacyjna nie zawiera takich twierdzeń ani zarzutów) przeciwko przedłużeniu przez pracodawcę okresu powierzenia jej innej odpowiedniej pracy o 5 dni ponad okres trzech miesięcy. Skarżąca mogła przecież kontestować takie sprzeczne z art. 42 § 4 k.p. polecenie pracodawcy choćby przez powstrzymanie się od wykonywania powierzonej pracy ponad maksymalny wymiar dopuszczalnego okresu powierzenia takiej innej odpowiedniej pracy (trzy miesiące w roku kalendarzowym) i pozostawanie w gotowości do wykonywania dotychczasowej pracy (zgodnej z umową o pracę) do upływu okresu (terminu końcowego) biegnącego wypowiedzenia zmieniającego. W judykaturze przyjmuje się, że w razie naruszenia przez pracodawcę art. 42 § 4 k.p. pracownikowi nie przysługują roszczenia z tytułu nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia definitywnego ani wypowiedzenia zmieniającego umowy o pracę, chyba że odmowa podjęcia wykonywania takiej pracy była przyczyną wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2003 r., I PK 269/02, OSNP 2004 nr 16, poz. 280). Skoro art. 42 § 4 k.p. wyraźnie nie wymaga wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy lub płacy w razie powierzenia pracownikowi innej odpowiedniej pracy w przypadkach uzasadnionych potrzebami pracodawcy, na okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym, jeżeli nie powoduje to obniżenia wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika, to przepis ten nie mieści się w kategorii (pojęciu i zakresie) przepisów o wypowiadaniu umów o prace, co oznacza, że naruszenie przepisu niewymagającego dokonywania wypowiedzenia zmieniającego nie narusza przepisów o wypowiadaniu definitywnym ani zmieniającym umowy o pracę, z wyjątkiem sytuacji, w których odmowa podjęcia pracy na warunkach określonych w art. 42 § 4 k.p. 10 stała się przyczyną wypowiedzenia bądź rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia i wtedy może być poddana weryfikacji sadowej przez zaskarżenie dokonanego wypowiedzenia albo rozwiązania stosunku pracy jako nieuzasadnionego lub niezgodnego z przepisami o wypowiadaniu lub rozwiązywaniu umów o pracę. Niezależnie do tego, w każdej sytuacji żadne potencjalne naruszenie przez pracodawcę dyspozycji art. 42 § 4 k.p. nie prowadzi do nieważności zmieniającego lub definitywnego wypowiedzenia bądź rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, skoro zawsze podważenie dokonanego wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia wymaga zaskarżenia nieuzasadnionej lub naruszającej przepisy o rozwiązywaniu umów pracę czynności pracodawcy zmierzającej do zmiany lub ustania stosunku pracy. Prowadzi to do wniosku, że powierzenie pracownikowi w okresie biegnącego wypowiedzenia zmieniającego innej odpowiedniej pracy w trybie art. 42 § 4 k.p. na okres przekraczający 3 miesiące w roku kalendarzowym jest wprawdzie sprzeczne z tą regulacją prawną, ale nie narusza przepisów o wypowiadaniu umów o pracę, chyba że odmowa podjęcia wykonywania takiej pracy była wskazana jako uzasadniająca wypowiedzenie albo rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, ale w żadnym przypadku naruszenie art. 42 § 4 k.p. nie prowadzi do nieważności dokonanego wypowiedzenia zmieniającego. Równocześnie proceduralne zarzuty skargi kasacyjnej, które zmierzały do podważenia ustaleń faktycznych i oceny dowodów usuwały się spod kasacyjnego rozeznania już dlatego, że tego rodzaju zarzuty nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3 k.p.c.), ponieważ w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powoływanie nowych faktów lub dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Ponadto skład rozpoznający skargę kasacyjną akceptuje ocenę prawną zebranego w sprawie materiału dowodowego przyjętą jako potwierdzone uzasadnienie przyczyn dokonanego wypowiedzenia zmieniającego. Wskazane skarżącej przyczyny w postaci wymagających poprawy wyników pracy kierowanego przez nią referatu podatków pośrednich i wzmocnienia nadzoru merytorycznego nad praca podległych jej pracowników uzyskały wystarczające oparcie w wynikach postępowania dowodowego, które potwierdziły między innymi istotny spadek liczby 11 przeprowadzanych kontroli, a ponadto braki w sprawowaniu przez skarżącą skutecznego i efektywnego nadzoru nad podległymi jej pracownikami, prowadzącego do potwierdzonych nieterminowości oraz błędów postępowań kontrolnych. Te ujawnione okoliczności usprawiedliwiały wypowiedzenie skarżącej warunków pracy i płacy na stanowisku kierowniczym, które nie jest stałym lub niezmiennym stanowiskiem pracy, jeżeli zajmujący je pracownik nie spełnia, choćby z przyczyn od siebie niezależnych lub niezawinionych oczekiwań pracodawcy co do jakości lub efektywności wykonywania własnej pracy kierowniczej i należytego oraz oczekiwanego przez pracodawcę nadzoru pracy podległego skarżącej personelu. Pracodawca, który stawia pracownikowi zatrudnionemu na kierowniczym stanowisku pracy potwierdzone zarzuty nieefektywności świadczenia (wykonywania) pracy kierowniczej może skorzystać z uprawnienia z art. 42 § 4 k.p. do powierzenia mu jako innej odpowiedniej pracy - wykonywania zatrudnienia na zaproponowanym w wypowiedzeniu zmieniającym stanowisku pracy na okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym, jeżeli nie powoduje to obniżenia wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika. Jest to usprawiedliwione zwłaszcza wtedy, gdy pracodawca od razu zmierza do usprawnienia i oczekuje osiągania lepszych efektów pracy kierowniczej przez innego pracownika, któremu powierzył takie stanowisko, choćby podjęte działania nie usuwały wszelkich nieprawidłowości lub braku spodziewanych efektów zatrudniania pracowników na stanowiskach kierowniczych. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił niemającą usprawiedliwionych podstaw skargę kasacyjną w zgodzie z art. 39814 k.p.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI