I PK 156/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. Powód, Z. P., pracował jako Prezes Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej „C.”. Po odwołaniu z funkcji i okresie zwolnień lekarskich, powód zgłosił zamiar powrotu do pracy. W międzyczasie toczyło się postępowanie dotyczące świadczenia rehabilitacyjnego, a orzeczenie lekarza orzecznika ZUS zostało poddane kontroli w trybie nadzoru. Powód dwukrotnie nie stawił się na wyznaczone badania. Pracodawca rozwiązał z nim umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych (nieusprawiedliwiona nieobecność). Sąd Rejonowy uznał powództwo za zasadne, uznając nieobecność za usprawiedliwioną. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, oddalając powództwo i uznając rozwiązanie umowy za uzasadnione, odwołując się m.in. do zasad współżycia społecznego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania są niezasadne, ale zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 52 § 1 pkt 1 k.p. i art. 8 k.p., są zasadne. Sąd Najwyższy stwierdził, że niestawiennictwo na badania ZUS nie jest równoznaczne z nieusprawiedliwioną nieobecnością w pracy w rozumieniu Kodeksu pracy, a zachowanie powoda nie naruszało zasad współżycia społecznego w stopniu uzasadniającym zwolnienie dyscyplinarne. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych w kontekście niestawiennictwa na badania ZUS oraz stosowania zasad współżycia społecznego w prawie pracy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownika, który był niezdolny do pracy i oczekiwał na decyzję ZUS, a jednocześnie był wzywany na badania kontrolne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy niestawiennictwo pracownika na badanie kontrolne wyznaczone przez ZUS w ramach postępowania nadzorczego nad orzecznictwem lekarskim może stanowić podstawę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niestawiennictwo na badanie ZUS nie jest równoznaczne z nieusprawiedliwioną nieobecnością w pracy w rozumieniu Kodeksu pracy i nie może automatycznie stanowić podstawy do zwolnienia dyscyplinarnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że niestawiennictwo na badania ZUS, nawet nieusprawiedliwione, nie jest tym samym co niewykonanie polecenia pracodawcy dotyczącego badań kontrolnych. Brak jest przepisu Kodeksu pracy, który sankcjonowałby takie niestawiennictwo jako podstawę do zwolnienia dyscyplinarnego. Ponadto, w sytuacji gdy organ rentowy nie wydał ostatecznej decyzji odmawiającej świadczenia, a pracodawca miał wiedzę o toczącym się postępowaniu, rozwiązanie umowy o pracę było przedwczesne.
Czy zachowanie pracownika, który po okresie niezdolności do pracy i w trakcie postępowania o świadczenie rehabilitacyjne, dwukrotnie nie stawia się na badania ZUS, może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w rozumieniu art. 8 k.p. i uzasadniać rozwiązanie umowy o pracę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach tej sprawy zachowanie pracownika nie naruszało zasad współżycia społecznego w stopniu uzasadniającym rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że odwoływanie się do zasad współżycia społecznego powinno być stosowane wyjątkowo. W tej sprawie, mimo wątpliwości co do zachowania pracownika, nie można było przypisać mu złej woli lub rażącego niedbalstwa. Pracodawca dysponował informacjami o postępowaniu ZUS, a powód niezwłocznie informował o swojej sytuacji. Ponadto, wcześniejsze wątpliwości ZUS co do zwolnień lekarskich zostały zweryfikowane na korzyść powoda. Brak było istotnego uszczerbku dla interesu pracodawcy, gdyż obowiązki powoda wykonywała inna osoba.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Spółdzielnia Mieszkaniowa "C." | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p. art. 52 § § 1 pkt 1
Kodeks pracy
Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia w razie ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych. Sąd Najwyższy uznał, że niestawiennictwo na badania ZUS nie jest ciężkim naruszeniem obowiązków pracowniczych w rozumieniu tego przepisu.
Pomocnicze
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Sąd Najwyższy uznał, że zachowanie powoda nie naruszało zasad współżycia społecznego w stopniu uzasadniającym rozwiązanie umowy o pracę.
ustawa zasiłkowa art. 18 § od ust. 1 do 6
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Przepisy dotyczące świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, w tym świadczenia rehabilitacyjnego, oraz procedury kontroli orzecznictwa lekarskiego.
ustawa emerytalna art. 14 § ust. 2a, 2d, 4 i 5 pkt 1 i 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepisy dotyczące świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w tym świadczenia rehabilitacyjnego, oraz nadzoru nad orzecznictwem lekarskim.
k.p.c. art. 398 § 13 § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres materiału dowodowego, na którym orzeka sąd drugiej instancji.
k.p. art. 53 § § 1
Kodeks pracy
Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn niedotyczących pracownika (w kontekście niezdolności do pracy).
k.p. art. 100
Kodeks pracy
Podstawowe obowiązki pracownika.
k.p. art. 211 § pkt 5
Kodeks pracy
Obowiązek pracownika poddania się badaniom lekarskim.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niestawiennictwo na badania ZUS nie jest równoznaczne z nieusprawiedliwioną nieobecnością w pracy w rozumieniu Kodeksu pracy. • Zachowanie powoda nie naruszało zasad współżycia społecznego w stopniu uzasadniającym zwolnienie dyscyplinarne. • Organ rentowy nie wydał ostatecznej decyzji odmawiającej świadczenia rehabilitacyjnego do momentu rozwiązania umowy o pracę. • Pracodawca miał wiedzę o toczącym się postępowaniu ZUS i nie podjął działań w celu wyjaśnienia sytuacji pracownika przed podjęciem decyzji o zwolnieniu.
Odrzucone argumenty
Nieusprawiedliwione niestawiennictwo powoda na badania ZUS od dnia 13 listopada 2012 r. stanowiło ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych. • Zachowanie powoda naruszało zasady współżycia społecznego, co uzasadniało rozwiązanie umowy o pracę. • Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 22 sierpnia 2012 r. straciło moc prawną z uwagi na wszczęcie postępowania nadzorczego i niestawiennictwo powoda na badania.
Godne uwagi sformułowania
nie można stawiać znaku równości pomiędzy niestawiennictwem na komisję lekarską ZUS z zawinionym niewykonaniem przez pracownika zgodnego z prawem polecenia poddania się kontrolnym badaniom lekarskim • dyspozycja stawiennictwa na badania w tym ostatnim przypadku nie została wydana przez pracodawcę • nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa
Skład orzekający
Zbigniew Hajn
przewodniczący
Romualda Spyt
członek
Bohdan Bieniek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych w kontekście niestawiennictwa na badania ZUS oraz stosowania zasad współżycia społecznego w prawie pracy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownika, który był niezdolny do pracy i oczekiwał na decyzję ZUS, a jednocześnie był wzywany na badania kontrolne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów prawa pracy i unikanie pochopnych decyzji, nawet w sytuacjach budzących wątpliwości co do zachowania pracownika. Pokazuje też złożoność relacji między pracownikiem, pracodawcą a ZUS.
“Zwolnienie dyscyplinarne za niestawienie się na badania ZUS? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy pracodawca może sięgnąć po ten środek.”
Dane finansowe
WPS: 33 390 PLN
odszkodowanie: 33 390 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.