I PK 150/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 29 marca 2017 r. odmówił przyjęcia skarg kasacyjnych wniesionych przez powoda A. K. oraz stronę pozwaną O. Spółkę z o.o. w C. w sprawie o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe i zapłatę. Sprawa wywodziła się z roszczeń pracowników o zwrot kosztów noclegów podczas podróży służbowych. Sąd Rejonowy w C. pierwotnie zasądził na rzecz powodów określone kwoty, opierając się m.in. na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 r. (II PZP 1/14), która stwierdzała, że nocleg w kabinie pojazdu nie jest równoznaczny z zapewnieniem bezpłatnego noclegu przez pracodawcę. Sąd Okręgowy w C. wyrokiem z dnia 23 września 2015 r. zmienił wyrok Sądu Rejonowego, częściowo uwzględniając apelację pozwanego. Sąd Okręgowy uznał, że choć co do zasady roszczenia o zwrot kosztów noclegów są słuszne, to rozszerzenie powództwa przez pełnomocnika powodów na rozprawie oraz pismem procesowym było nieskuteczne z powodu naruszenia przepisów proceduralnych (art. 193 § 2(1) k.p.c., art. 132 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy uzasadnił odmowę przyjęcia skarg kasacyjnych brakiem nowych, nierozstrzygniętych zagadnień prawnych. Wskazał, że kwestie podnoszone przez pozwanego, dotyczące ryczałtu za noclegi w kabinie pojazdu, były już przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego w podobnych sprawach (np. I PK 300/15). Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy dotyczące zwrotu kosztów podróży służbowej, w tym ryczałtu za nocleg, należy interpretować szeroko, a brak udokumentowania kosztów nie pozbawia pracownika prawa do ryczałtu. Odnosząc się do skargi powoda, Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych nie były oczywiste i nie spełniały przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu kasacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu kosztów noclegów dla kierowców w transporcie międzynarodowym, zasady przyjmowania skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy, skutki naruszeń proceduralnych w postępowaniu cywilnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku regulacji zakładowych i noclegów w kabinie pojazdu. Orzeczenie Sądu Najwyższego w sprawie I PK 300/15 stanowi silniejszy precedens dla podobnych spraw.
Zagadnienia prawne (4)
Czy nocleg w kabinie pojazdu ciężarowego wyposażonej w pakiet sypialny stanowi zapewnienie przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu przepisów o podróżach służbowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nocleg w kabinie pojazdu nie stanowi zapewnienia bezpłatnego noclegu przez pracodawcę, co uprawnia pracownika do zwrotu kosztów noclegu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na wcześniejsze orzecznictwo (II PZP 1/14) wskazał, że kabina pojazdu, nawet wyposażona w miejsce do spania, nie zapewnia warunków sanitarnych i tym samym nie spełnia obowiązku zapewnienia bezpłatnego noclegu. Pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu na warunkach określonych w przepisach lub umowie.
Czy pracownikowi przysługuje ryczałt za nocleg, jeśli nie poniósł udokumentowanych kosztów noclegu, a nocował w kabinie pojazdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownikowi przysługuje ryczałt za nocleg w wysokości 25% limitu, jeśli nie przedłoży rachunku za nocleg, nawet jeśli nocował w kabinie pojazdu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że brak regulacji zakładowej w zakresie należności z tytułu podróży służbowej powoduje stosowanie przepisów rozporządzenia. Zwrot kosztów podróży obejmuje m.in. noclegi. Zaniechanie przedłożenia rachunku nie oznacza braku kosztów, a pracownikowi przysługuje ryczałt.
Czy rozszerzenie powództwa na rozprawie lub pismem procesowym, dokonane z naruszeniem formy, jest skuteczne?
Odpowiedź sądu
Nie, rozszerzenie powództwa dokonane z naruszeniem formy pisemnej lub ustnej do protokołu jest nieskuteczne.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zmiana pozwów na rozprawie oraz pismem procesowym, która prowadziła do zmiany ilościowej żądania, była nieskuteczna z powodu niezachowania ustawowej formy (art. 193 § 2(1) k.p.c.). Sąd Najwyższy nie uznał tego za oczywiste naruszenie prawa, wskazując na obowiązek sądu czuwania nad prawidłowym przebiegiem sprawy i możliwość wezwania do usunięcia braków formalnych.
Czy skarga kasacyjna spełnia przesłanki przyjęcia do rozpoznania, gdy podnoszone zagadnienia prawne były już rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie podlega przyjęciu do rozpoznania, jeśli podnoszone zagadnienia prawne zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że pozwany wnosił skargi kasacyjne w tożsamych sprawach, a podnoszone zagadnienia prawne były już przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Wskazał, że rola najwyższej instancji sądowej polega na zapewnieniu zgodności z prawem i jednolitości orzecznictwa, a nie na instancyjnym rozstrzyganiu powtarzalnych spraw.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. S. | osoba_fizyczna | powód |
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| O. Spółka z o.o. w C. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.p. art. 77⁵ § § 3-5
Kodeks pracy
W przypadku braku postanowień w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę dotyczących należności z tytułu podróży służbowej, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej według przepisów rozporządzenia. Zwrot kosztów podróży ma szeroki kontekst i obejmuje wszelkie koszty, w tym noclegu. Brak udokumentowania kosztów nie pozbawia prawa do ryczałtu.
Pomocnicze
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
k.p.c. art. 193 § § 2¹
Kodeks postępowania cywilnego
Rozszerzenie powództwa wymaga zachowania formy pisemnej lub ustnej do protokołu. Niespełnienie tych wymogów czyni rozszerzenie nieskutecznym.
k.p.c. art. 162
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 321
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem pozwu i podstawą sporu, nie może orzekać ponad żądanie ani o przedmiocie, który nie był objęty żądaniem.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może zmienić zaskarżone orzeczenie, jeśli uzna to za uzasadnione.
k.p.c. art. 398⅙ § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - skarga jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398⅙ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne.
k.p.c. art. 398⅙ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli nie zachodzi przypadek przewidziany w art. 398¹ pkt 1-4.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę jest obowiązana zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 132 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pisma procesowe w sprawach, w których stroną jest radca prawny, adwokat lub inna osoba prowadząca działalność w zakresie pomocy prawnej, doręcza się bezpośrednio tym pełnomocnikom. Pisma te nie podlegają zwolnieniu od opłat sądowych.
k.p.c. art. 130 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przewodniczący wzywa do usunięcia braków formalnych pisma procesowego.
rozp. MPiPS z 19.12.2002 r. art. 9 § § 1-3
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju
Określa zasady zwrotu kosztów noclegu w wysokości stwierdzonej rachunkiem, w granicach limitu określonego w załączniku.
rozp. MPiPS z 19.12.2002 r. art. 9 § § 4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju
Pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1-3 lub na korzystniejszych warunkach określonych w umowie o pracę, układzie zbiorowym pracy lub innych przepisach prawa pracy.
rozp. MPiPS z 19.12.2002 r. art. 2 § § 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podnoszone przez pozwanego zagadnienia prawne zostały już rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy w tożsamych sprawach. • Brak nowych, nierozwiązanych zagadnień prawnych uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej. • Zarzuty powoda dotyczące naruszeń proceduralnych nie spełniają kryteriów oczywistości i nie uzasadniają przyjęcia skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Argumentacja pozwanego dotycząca ryczałtu za noclegi w kabinie pojazdu jako istotne zagadnienie prawne. • Argumentacja pozwanego dotycząca potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości. • Argumentacja powoda dotycząca naruszenia art. 193 § 2(1) k.p.c. w związku z art. 162 k.p.c. oraz art. 321 k.p.c. w związku z art. 386 § 1 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Rola najwyższej instancji sądowej nie polega na instancyjnym rozstrzyganiu sprawy, jest nią natomiast sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez zapewnienie w ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów. • Przedmiotem zagadnienia nie był natomiast sposób uwolnienia się przez pracodawcę z obowiązku zapłaty ryczałtu za noclegi. • Nie można za oczywiste naruszenie prawa uznać argumentów o naruszeniu art. 193 § 2¹ k.p.c. w związku z art. 162 k.p.c., skoro dane ujęcie zmierzało do rozszerzenia pozwu, to można założyć i przyjąć obowiązki Sądu, które powinien podjąć z urzędu, tak by czuwać nad prawidłowym przebiegiem sprawy.
Skład orzekający
Bohdan Bieniek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu kosztów noclegów dla kierowców w transporcie międzynarodowym, zasady przyjmowania skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy, skutki naruszeń proceduralnych w postępowaniu cywilnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku regulacji zakładowych i noclegów w kabinie pojazdu. Orzeczenie Sądu Najwyższego w sprawie I PK 300/15 stanowi silniejszy precedens dla podobnych spraw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie dotyczące praw kierowców w transporcie międzynarodowym, a także procedury kasacyjnej przed Sądem Najwyższym. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do powtarzalnych spraw i zagadnień prawnych.
“Kierowco, czy nocleg w kabinie to darmowy nocleg? Sąd Najwyższy wyjaśnia Twoje prawa do zwrotu kosztów.”
Dane finansowe
wynagrodzenie za godziny nadliczbowe: 6599,95 PLN
wynagrodzenie za godziny nadliczbowe: 8446,59 PLN
wynagrodzenie za godziny nadliczbowe: 583 PLN
wynagrodzenie za godziny nadliczbowe: 3933,76 PLN
wynagrodzenie za godziny nadliczbowe: 11 554 PLN
wynagrodzenie za godziny nadliczbowe: 4494,86 PLN
wynagrodzenie za godziny nadliczbowe: 1026,68 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.