I PK 146/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego w sprawie o zapłatę wynagrodzenia, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania przez sąd drugiej instancji zarzutów apelacji dotyczących wykładni aneksu do protokołu uzgodnień.
Sprawa dotyczyła roszczeń pielęgniarki o zapłatę zaległego wynagrodzenia, wynikających z aneksu do protokołu uzgodnień ze związkiem zawodowym. Sąd pierwszej instancji zasądził część dochodzonej kwoty, uznając aneks za źródło prawa pracy zobowiązujące pracodawcę do podwyżek. Sąd Okręgowy oddalił apelację pracodawcy. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego, wskazując na nierozpoznanie przez ten sąd zarzutów apelacji dotyczących sprzeczności ustaleń z materiałem dowodowym oraz niewłaściwą wykładnię aneksu.
Powódka, pielęgniarka, dochodziła zapłaty zaległego wynagrodzenia od Centrum [...] (dawniej SP ZOZ), powołując się na ustalenia zawarte w Aneksie nr 1 do Protokołu uzgodnień z dnia 9 czerwca 2008 r. Sąd Rejonowy w P. zasądził część dochodzonych kwot, uznając, że pracodawca zobowiązał się do wypłaty podwyżek wynagrodzenia zasadniczego. Sąd pierwszej instancji przyjął, że aneks jest źródłem prawa pracy i że pracodawca miał obowiązek wypłaty określonych kwot, a brak wypowiedzenia warunków płacy powodował obowiązywanie tych warunków do rozwiązania stosunku pracy. Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację pozwanego pracodawcy, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji co do merytorycznego charakteru aneksu. Skarga kasacyjna pozwanego zarzucała m.in. naruszenie przepisów postępowania (art. 378 § 1, art. 328 § 2, art. 227, art. 233 § 1 k.p.c.) przez nierozpoznanie zarzutów apelacji dotyczących sprzeczności ustaleń z materiałem dowodowym, celu i intencji stron przy zawieraniu aneksu, a także naruszenie prawa materialnego (art. 65 k.c., art. 77¹ i 77² k.p., art. 4 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych). Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 oraz art. 378 § 1 k.p.c. za trafny. Stwierdził, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał wszystkich zarzutów apelacji, w szczególności tych dotyczących oceny dowodów i ustaleń faktycznych, a także nie ustosunkował się do zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń z treścią materiału dowodowego. Sąd Najwyższy podkreślił, że wykładnia językowa aneksu nie była wystarczająca i że należało zbadać okoliczności jego zawarcia oraz intencje stron. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał, że wykładnia językowa aneksu nie była wystarczająca do jednoznacznego ustalenia zobowiązań pracodawcy, a sąd drugiej instancji powinien był zbadać okoliczności zawarcia aneksu i intencje stron, co naruszało przepisy postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał wszystkich zarzutów apelacji dotyczących wykładni aneksu i ustaleń faktycznych, co uniemożliwiło prawidłową ocenę prawną sprawy. Podkreślono potrzebę badania kontekstu zawarcia aneksu, a nie tylko jego literalnego brzmienia, zwłaszcza gdy jego treść jest niejasna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Centrum [...] | instytucja | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji, które uniemożliwia ocenę toku wywodu sądu, może stanowić podstawę skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka w granicach apelacji, co oznacza obowiązek rozpoznania wszystkich podniesionych w niej zarzutów i wniosków.
Pomocnicze
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowania przed sądem pierwszej instancji stosuje się odpowiednio w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów przez sąd powinna być wszechstronna i oparta na całokształcie materiału dowodowego.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli powinna uwzględniać zamiar stron i cel czynności prawnej, a nie tylko jej literalne brzmienie.
k.p. art. 23 § 1
Kodeks pracy
Dotyczy przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków pracy.
k.p. art. 77 § 1 i 2
Kodeks pracy
Dotyczy układów zbiorowych pracy i regulaminów wynagradzania.
u.s.z. art. 4
Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych
Definicja sporu zbiorowego.
Konstytucja RP art. 59 § ust. 2 i 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy wolności związków zawodowych i prawa do rokowań.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 378 § 1 k.p.c. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów apelacji, w tym dotyczących sprzeczności ustaleń z materiałem dowodowym i wykładni aneksu. Naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. poprzez sporządzenie niepełnego uzasadnienia wyroku, które uniemożliwia ocenę toku wywodu sądu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. (ocena dowodów) i art. 227 k.p.c. (pominięcie istotnych faktów) jako niedopuszczalne w skardze kasacyjnej lub wymagające równoczesnego powołania uchybienia innym przepisom.
Godne uwagi sformułowania
„Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego (i ocenionego) nie tylko w postępowaniu w pierwszej instancji, ale również w postępowaniu apelacyjnym (art. 382 k.p.c.).” „Wynikający z art. 378 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. obowiązek sądu drugiej instancji oznacza w szczególności nakaz wzięcia pod uwagę i rozważenia wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków...” „Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. z reguły nie ma wpływu na treść wyroku, gdyż uzasadnienie sporządzane jest po jego wydaniu. Jednak wyjątkowo, niezgodne z art. 328 § 2 k.p.c. sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej...” „Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd Najwyższy stwierdza, że Sąd Okręgowy „podzielił stanowisko Sądu I instancji (…), gdy chodzi o kwestie merytoryczne związane z rozpoznawaną sprawą”, nie dokonał jednak oceny zarzutów apelacji odnoszących się do oceny dowodów i ustaleń poczynionych przez Sąd pierwszej instancji.” „Postanowienie Aneksu nr 1 o treści: „pozostałe uzgodnienia dotyczące pkt. 3 będą realizowane jak zapisano dnia 9 czerwca 2008 r., tj. 2.500 zł w 2009 r., 3.000 zł w 2010 r. oraz podejmowania co kwartał negocjacji związkowych z przepływem środków finansowych do szpitala” nie jest jasne...”
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
przewodniczący
Halina Kiryło
członek
Jolanta Strusińska-Żukowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów proceduralnych dotyczących rozpoznawania apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.) i sporządzania uzasadnień (art. 328 § 2 k.p.c.) przez sądy drugiej instancji. Interpretacja zasad wykładni umów i porozumień w prawie pracy, zwłaszcza w kontekście sporów zbiorowych i niejasnych postanowień aneksu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wykładnią aneksu do protokołu uzgodnień w ramach sporu zbiorowego. Konieczność analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia wykładni porozumień pracowniczych i obowiązków sądu drugiej instancji. Pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe rozpoznanie zarzutów apelacji i rzetelne uzasadnienie wyroku.
“Sąd Najwyższy przypomina: Sąd drugiej instancji musi rozpoznać wszystkie zarzuty apelacji!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I PK 146/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 stycznia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Halina Kiryło SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca) w sprawie z powództwa B. P. przeciwko Centrum […] o zapłatę wynagrodzenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 stycznia 2015 r., skargi kasacyjnej Centrum […] od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 21 listopada 2013 r., uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 31 maja 2013 r., w sprawie z powództwa B. P. przeciwko Centrum […] (dalej jako „SP ZOZ”) o wynagrodzenie za pracę, Sąd Rejonowy w P. zasądził od pozwanych kwoty wynikające z pkt I sentencji, umorzył postępowanie do kwoty 12.000 zł i oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Sąd pierwszej instancji ustalił, że powódka była zatrudniona jako pielęgniarka w SP ZOZ. 1 marca 2011 r. doszło do przejścia zakładu pracy tego Zespołu w trybie art. 23 1 k.p. na Centrum […]. 15 czerwca 2007 r. Zarząd Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych przy Zespole Opieki Zdrowotnej w P. wszczął spór zbiorowy z tym pracodawcą, domagając się między innymi ustalenia od 1 stycznia 2008 r. minimalnego wynagrodzenia zasadniczego dla pielęgniarek i położnych w wysokości 3.000 zł oraz modernizacji i doposażenia oddziałów szpitalnych. W piśmie z 16 czerwca 2007 r. zakreślono dyrektorowi SP ZOZ termin 7 dni na uwzględnienie zgłoszonych żądań. Pismo to zostało podpisane przez przewodniczącą Zakładowej Organizacji Związkowej B. F. 13 sierpnia 2007 r. w obecności mediatora przedstawicielki zakładowej organizacji związkowej podtrzymywały swoje stanowisko dotyczące podwyżki. Dyrektor SP ZOZ oświadczyła, że ze względów finansowych nie ma możliwości przyjęcia zgłoszonych postulatów do realizacji, lecz w razie otrzymania środków finansowych na ten cel pracodawca niezwłocznie dokona podwyżek. W protokole uzgodnień podpisanym 9 czerwca 2008 r., po kilkugodzinnym strajku, zorganizowanym przez Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych, strony uzgodniły wzrost wynagrodzenia zasadniczego pielęgniarek i położnych o 100 zł od 1 czerwca 2008 r. w odniesieniu do wartości wynagrodzenia zasadniczego wynikającego ze stawki zaszeregowania poszczególnych pielęgniarek i położnych na dzień 31 maja 2008 r. Ponadto strony ustaliły, że ponownie podejmą negocjacje w zakresie dalszego wzrostu wynagrodzeń w terminie do dwóch tygodni po podpisaniu kontraktu z NFZ na rok 2008, jednakże nie później niż do 31 lipca 2008 r. Jako warunek ponownego wszczęcia negocjacji wskazano wzrost wartości kontraktu podpisanego pomiędzy SP ZOZ a NFZ K. W pkt 3 protokołu uzgodnień dyrektor przyjęła docelowe oczekiwanie pielęgniarek i położnych w kwocie wynagrodzenia 2.000 zł w roku 2008, 2.500 zł w roku 2009 oraz 3.000 zł w roku 2010, a także podejmowanie co kwartał negocjacji związkowych „z przepływem środków finansowych do szpitala”. Porozumienie to nie miało charakteru porozumienia kończącego spór zbiorowy. Aneksem z 15 stycznia 2009 r. strony zmieniły pkt 3 protokołu uzgodnień z 9 czerwca 2008 r. w ten sposób, że wzrost wynagrodzeń pielęgniarek i położnych z puli środków przeznaczonych na ten cel nastąpi w jednakowej wysokości 255 zł do wynagrodzenia zasadniczego. Pozostałe uzgodnienia dotyczące pkt 3 miały być realizowane jak zapisano 9 czerwca 2008 r., tj. 2.500 zł w roku 2009 i 3.000 zł w roku 2010. Pismem z 9 stycznia 2010 r. przedstawicielki zakładowej organizacji związkowej zażądały realizacji Aneksu z 15 stycznia 2009 r. W odpowiedzi dyrektor SP ZOZ podała, że w dacie podpisywania Aneksu żadna ze stron nie mogła przypuszczać, że kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia zostanie ograniczony wartościowo, zaś okoliczność ta - mieszcząca się w kategorii zdarzeń absolutnie nieprzewidzianych - czyni postanowienia Aneksu praktycznie niewykonalnymi. Z winy pracodawcy nie jest możliwe dopełnienie uzgodnień płacowych. O ile się poprawi sytuacja szpitala - uzgodnienia zawarte w protokole uzgodnień z 9 czerwca 2008 r. będą realizowane. Z ustaleń pracodawcy z zakładową organizacja związkową wynikało, że grupa zawodowa pielęgniarek i położnych w roku 2008 miała osiągnąć poziom wynagrodzenia zasadniczego 2.000 zł, następnie 2.500 zł i 3.000 zł w roku 2010 r. W motywach wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że z literalnej wykładni pkt 3 protokołu uzgodnień z 9 czerwca 2008 r. wynika, że było to wyłącznie sprecyzowanie wobec pracodawcy żądania w zakresie wzrostu wynagrodzeń, a pracodawca nie przyjął na siebie zobowiązania do wypłaty wynagrodzeń po 2.500 zł w roku 2009 oraz 3.000 zł w roku 2010 r. Jednakże nie budził wątpliwości stron obligacyjny charakter pkt 3 Aneksu z 15 stycznia 2009 r., w którym pracodawca zobowiązał się do wypłaty 255 zł do wynagrodzenia zasadniczego dla pielęgniarek i położnych. W dalszej części tego dokumentu strony postanowiły, że pozostałe uzgodnienia dotyczące pkt 3 będą realizowane, jak zapisano 9 czerwca 2008 r., tj. 2.500 zł w roku 2009, 3.000 zł w roku 2010 oraz podejmowania co kwartał negocjacji związkowych „z przepływem środków finansowych do szpitala”. Sąd uznał więc, że pracodawca zobowiązał się do wypłaty podwyżek, precyzując, kiedy i w jakiej wysokości będą one wypłacane. Sąd wskazał, że Aneks z 15 stycznia 2009 r. nie był porozumieniem kończącym spór zbiorowy, jednak w tym porozumieniu pracodawca uwzględnił część postulatów strony związkowej. W ocenie Sądu Rejonowego oświadczenie pracodawcy w tym zakresie jest jasne i nie nasuwa żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Sąd Rejonowy uznał, że przedmiotowy aneks jest źródłem prawa pracy, a postanowienia w nim zawarte wywarły skutki także na przyszłość. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro do porozumień zbiorowych należy odpowiednio (na zasadzie analogii) stosować przepisy dotyczące układów zbiorowych pracy, to należy przyjąć, że w sytuacji, gdy warunki pracy powódki w zakresie wysokości należnego jej wynagrodzenia zasadniczego zostały określone w Aneksie, to jeżeli pracodawca miał zamiar uregulować odmiennie treść stosunku pracy powódki w tym zakresie po 2010 r., powinien był dokonać wypowiedzenia warunków płacy. Jeżeli nie dokonano wypowiedzenia umowy o pracę w tym zakresie, to warunki dotyczące wysokości należnego powódce wynagrodzenia zasadniczego obowiązywały do momentu rozwiązania łączącego strony stosunku pracy, tj. do dnia 31 października 2011 r. Powyższy wyrok zaskarżony został apelacją pozwanej Centrum […], która zarzuciła naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez nieprecyzyjne i niekonsekwentne wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku, co polegało na wskazaniu na orzeczenia Sądu Najwyższego, które tego typu porozumienia jak Aneks nr 1 uznają za umowy o świadczenie na rzecz osób trzecich, jak i takie, które traktują je jako akty normatywne, bez sprecyzowania, w jaki sposób należało zakwalifikować Aneks nr 1, będący podstawą roszczeń powódki. Apelująca podniosła również zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci Aneksu nr 1 na skutek błędnej jego wykładni zarówno co do ustaleń dotyczących lat 2009 – 2010, jak i roku 2011, względnie naruszenia art. 65 § 1 i 2 k.c. wskutek błędnej wykładni oświadczeń woli zawartych w Aneksie nr 1, a także naruszenia art. 241 13 k.p., przez nieuprawnione zastosowanie. Zarzuciła również sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału przez ustalenie, że Aneks nr 1 do Protokołu uzgodnień z 9 czerwca 2008 r. zawiera zobowiązanie pozwanego pracodawcy do wypłaty jakichkolwiek podwyżek, podczas gdy ani ogólne metody wykładni aktów normatywnych, ani wykładnia oświadczeń woli stron czynności prawnej dokonana zgodnie z art. 65 § 2 k.c. na to nie pozwala. Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając stanowisko, że Aneks nr 1 stanowił oparcie dla żądań powódki na podstawie art. 393 § 1 k.c. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2006 r., III PK 114/05, Sąd odwoławczy uznał, że porozumienie zbiorowe partnerów społecznych określające prawa i obowiązki stron zawarte bez oparcia w ustawie jest źródłem prawa pracy (art. 59 ust. 2 i 4 Konstytucji RP). Brak oparcia w ustawie nie wyłącza sam przez się legalności zawartego porozumienia i możliwości wywoływania skutków prawnych, w tym również skutku w postaci dopuszczalności dochodzenia przez pracowników indywidualnych roszczeń w oparciu o przepisy tego porozumienia. Jest to wówczas szczególnego rodzaju umowa, której zawarcia nie można wykluczyć tylko dlatego, że nie jest przewidziana w przepisach prawa pracy. Zawarcie i wprowadzenie w życie takich porozumień kształtuje treść indywidualnych stosunków pracy. Z tą argumentacją Sąd Okręgowy przyjął, że w Aneksie nr 1 pracodawca przyjął zobowiązanie w zakresie podwyżki wynagrodzeń, wskazując że Sąd pierwszej instancji dokonał w tym zakresie uprawnionej interpretacji tego aktu. Pomimo, że Aneks istotnie jest częścią innego dokumentu, to jednak deklaracje pracodawcy co do podwyżki wynagrodzeń uznać należy za czytelne. Twierdzenia apelującego o zawarciu umowy na czas oznaczony Sąd drugiej instancji uznał za bezpodstawne, stwierdzając że ani Aneks, ani porozumienie nie wskazywały daty, do której miały obowiązywać. Porozumienie ukształtowało zaś tylko zasady ustalania podwyżek. Z istoty podwyżek wynika zaś, że są one przyznawane do daty kolejnej zmiany. W skardze kasacyjnej pozwana Centrum. zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach Sądowi Okręgowemu w K., ewentualnie o uchylenie tego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: (a) art. 378 § 1 oraz art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., przez: nierozpoznanie zarzutu apelacji pozwanej Centrum […] dotyczącego sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego materiału dowodowego oraz całkowitego pominięcia milczeniem związanych z tym zarzutem twierdzeń podniesionych przez pozwaną, a dotyczących okoliczności, w jakich do podpisania Aneksu nr 1 doszło, celu podpisania Aneksu nr 1 i intencji jego stron, przez co nie rozpoznano apelacji co do jej istoty i nie skontrolowano wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie postawionego zarzutu, a także niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn pominięcia rozpoznania powyższego zarzutu apelacji; (b) art. 227 w związku z art. 391 k.p.c., popełnione na skutek pominięcia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, takich, jak okoliczności, w jakich doszło do podpisania Aneksu nr 1 oraz zamiaru towarzyszącego stronom przy jego podpisywaniu i celu jego podpisania; (c) art. 233 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., przez nierozważenie zgromadzonego materiału w sposób wszechstronny, w szczególności w wyniku pominięcia znaczenia treści protokołu ze spotkania z dnia 29 stycznia 2009 r. dla ustalenia rzeczywistej treści Aneksu nr 1. W zakresie podstawy naruszenia prawa materialnego skarżąca podniosła naruszenie: art. 65 k.c. w związku z art. 300 k.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie wykładni oświadczeń woli zawartych w Aneksie nr 1 wbrew dyrektywie wynikającej z tego przepisu; (b) art. 77 1 k.p. oraz art. 77 2 § 1 i 4 k.p., przez przyjęcie, wbrew brzmieniu tych przepisów, że ustalanie wysokości wynagrodzenia pracowników może następować w drodze innych niż układ zbiorowy pracy lub regulamin wynagradzania porozumień zbiorowych o charakterze nienormatywnym; (c) art. 4 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz.U. Nr 55, poz. 236 ze zm.), przez całkowite jego pominięcie, w efekcie czego poczyniono niewłaściwe ustalenie, że organizacja związkowa oraz pracodawca powódki pozostawali w sporze zbiorowym w rozumieniu tej ustawy; (d) art. 58 k.c. w związku z art. 300 k.p., wskutek jego niezastosowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzut naruszenia art. 233 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. jest oczywiście bezzasadny, gdyż podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 398 3 § 3 k.p.c.), do której to sfery art. 233 § 1 k.p.c. odnosi się wprost (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2006 r., I UK 194/06, LEX nr 950611 i z dnia 6 sierpnia 2012 r., II CSK 108/12, LEX nr 1228780 oraz wyrok z dnia 10 maja 2012 r., II PK 220/11, LEX nr 12111159 i powołane w nim orzecznictwo). Również sam art. 227 k.p.c. (w związku z art. 391 § 1 k.p.c.) nie może być podstawą skutecznego zarzutu, bez równoczesnego powołania uchybienia innym przepisom postępowania, istotnym dla podejmowania decyzji dowodowych (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2011 r., I CSK 237/10, LEX nr 784978; z dnia 6 października 2009 r., II UK 47/09, LEX nr 559955 i z dnia 12 lutego 2009 r., III CSK 272/08, LEX nr 520039). Skarga kasacyjna podlega jednak uwzględnieniu, gdyż trafnie podniesiono w niej zarzut naruszenia art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 oraz art. 378 § 1 k.p.c., co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ w konsekwencji przeprowadzona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocena prawna w zakresie zastosowania przepisów prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego jest co najmniej niepełna, a przez to niewystarczająca do stanowczego rozstrzygnięcia sporu. Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. z reguły nie ma wpływu na treść wyroku, gdyż uzasadnienie sporządzane jest po jego wydaniu. Jednak wyjątkowo, niezgodne z art. 328 § 2 k.p.c. sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, gdy niezachowanie jego wymagań konstrukcyjnych czyni zasadnym kasacyjny zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego zastosowanie do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego, gdy uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia. Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego (i ocenionego) nie tylko w postępowaniu w pierwszej instancji, ale również w postępowaniu apelacyjnym (art. 382 k.p.c.). Z tej przyczyny podłożem wyroku sądu drugiej instancji są dokonane przezeń ustalenia faktyczne, czego nie zmienia możliwość posłużenia się przez sąd odwoławczy całym dorobkiem sądu pierwszej instancji i uznania jego ustaleń za własne. Sąd odwoławczy - rozpoznając sprawę „w granicach apelacji” - w szczególności dokonuje własnych ustaleń faktycznych, prowadząc lub ponawiając dowody albo poprzestając na materiale zebranym w pierwszej instancji (por. zwłaszcza uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 nr 6, poz. 55; Monitor Prawniczy 2008 nr 22, s. 37, z uwagami M. Kowalczuk; Palestra 2009 nr 1, s. 270, z glosą G. Rząsy i A. Urbańskiego, a także wyroki z dnia 16 lutego 2005 r., IV CK 526/04, LEX nr 177281; z dnia 11 kwietnia 2006 r., I PK 169/05, OSNP 2007 nr 7-8, poz. 93; z dnia 2 lipca 2008 r., II PK 7/08, OSNP 2009 nr 21-22, poz. 283 i z dnia 13 maja 2010 r., II PK 346/09, LEX nr 603423). Wynikający z art. 378 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. obowiązek sądu drugiej instancji oznacza w szczególności nakaz wzięcia pod uwagę i rozważenia wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków, w tym wniosków dowodowych, których sąd ten nie musi uwzględnić, ale ma obowiązek się do nich odnieść w uzasadnieniu orzeczenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2010 r., I PK 41/10, LEX nr 667488 i z dnia 1 czerwca 2012 r., II PK 259/11, LEX nr 1243021). Jest to istotne zwłaszcza wtedy, gdy w apelacji kwestionuje się ocenę dowodów i ustaleń poczynionych w pierwszej instancji (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2010 r., II PK 312/09, LEX nr 602700 oraz z dnia 10 czerwca 2013 r., II PK 300/12, LEX nr 1341270). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd Najwyższy stwierdza, że Sąd Okręgowy „podzielił stanowisko Sądu I instancji (…), gdy chodzi o kwestie merytoryczne związane z rozpoznawaną sprawą”, nie dokonał jednak oceny zarzutów apelacji odnoszących się do oceny dowodów i ustaleń poczynionych przez Sąd pierwszej instancji. Sąd Okręgowy przede wszystkim nie ustosunkował się do apelacyjnego zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń Sądu Rejonowego z treścią zgromadzonego materiału dowodowego i pominął milczeniem związane z tym zarzutem twierdzenia podniesione przez pozwaną, dotyczące okoliczności zawarcia Aneksu nr 1, intencji stron i celu jego podpisania, szczegółowo uargumentowane w apelacji, naruszając przez to art. 378 § 1 k.p.c. Za taką ocenę - wobec konkretności i szczegółowości zarzutów - nie można bowiem uznać stwierdzenia, że „Sąd I instancji dokonał uprawnionej interpretacji Aneksu nr 1. Miał prawo przyjąć, iż zostało w nim przyjęte zobowiązanie co do podwyżki wynagrodzeń. Jakkolwiek Aneks istotnie jest częścią innego dokumentu, to jednak deklaracje pracodawcy co do podwyżki wynagrodzeń uznać należy za czytelne”. Sąd pierwszej instancji decydujące znaczenie przypisał literalnemu brzmieniu postanowień Aneksu nr 1 z dnia 15 stycznia 2009 r., w którym strony zmieniły zapis punktu 3 protokołu uzgodnień z dnia 9 czerwca 2008 r. w ten sposób, że ustaliły, iż „wzrost wynagrodzeń pielęgniarek i położnych z puli środków przeznaczonych na ten cel nastąpi w jednakowej wysokości 255 zł do wynagrodzenia zasadniczego. Kwota 255 zł stanowi iloraz sumy brakujących kwot do wynagrodzenia w wymiarze 2.000 zł oraz ilości pielęgniarek i położnych w SP ZOZ w P”. Pozostałe uzgodnienia dotyczące pkt 3 miały być realizowane „jak zapisano dnia 9 czerwca 2008 r., tj. 2.500 zł w 2009 r., 3.000 zł w 2010 r. oraz podejmowania co kwartał negocjacji związkowych” . Ocenę zaoferowanego przez stronę skarżącą dowodu dla stwierdzenia okoliczności towarzyszących zawarciu Aneksu, celu jego zawarcia, intencji stron, zakresu żądań i wiedzy strony związkowej o stanie finansowym szpitala w postaci protokołu ze spotkania związków zawodowych z dyrekcją szpitala z dnia 29 stycznia 2009 r. Sąd pierwszej instancji sprowadził zaś do stwierdzenia, że przebieg tego spotkania nie mógł zmienić zobowiązania pracodawcy przyjętego w Aneksie nr 1. Z tego wynika, że na podstawie tego dowodu nie poczyniono żadnych ustaleń, ani zgodnych z twierdzeniami zgłaszającej go strony, ani też przeciwnych. Tymczasem ustalenia te mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Gdyby bowiem twierdzenia pozwanej co do faktów wynikających z tego dowodu okazały się prawdziwe, to oznaczałoby to, że nie ciążą na niej zobowiązania do podwyżki wynagrodzeń przyjęte przez Sąd Rejonowy (a następnie Sąd Okręgowy) na podstawie uznania, że wskazane zdanie Aneksu ma charakter postanowienia rodzącego obowiązek dokonania takiej podwyżki. Wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji (zaakceptowanego przez Sąd odwoławczy), nie można bowiem przyjąć, że postanowienia zawarte w Aneksie nr 1 są jednoznaczne, a wykładnia językowa jest wystarczająca do ich analizy. Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie I PK 14/14 o podobnym stanie faktycznym i prawnym, że postanowienie Aneksu nr 1 o treści: „pozostałe uzgodnienia dotyczące pkt. 3 będą realizowane jak zapisano dnia 9 czerwca 2008 r., tj. 2.500 zł w 2009 r., 3.000 zł w 2010 r. oraz podejmowania co kwartał negocjacji związkowych z przepływem środków finansowych do szpitala” nie jest jasne , skoro w uzgodnieniach z dnia 9 czerwca 2008 r. pracodawca nie zobowiązał się do wypłaty żadnych kwot tytułem podwyżek wynagrodzenia, poza kwotą 100 zł. Również więc zdanie „pozostałe uzgodnienia dotyczące pkt 3 będą realizowane jak zapisano dnia 9 czerwca 2008 r., tj. 2.500 zł w 2009 r., 3.000 zł w 2010 r.” może być odczytane jako przyjęcie przez pracodawcę do wiadomości oczekiwań pracowników podwyżek wynagrodzeń w w/w kwotach. Przemawia za tym końcowa część analizowanego zdania: „oraz podejmowania co kwartał negocjacji związkowych z przepływem środków finansowych do szpitala”. Całe zdanie wskazuje więc na możliwość wypłaty podwyżek wynagrodzeń po przeprowadzeniu każdorazowych kwartalnych negocjacji (i analizie możliwości finansowych szpitala). Z wykładni językowej nie wynika zatem konkluzja o jednoznacznym podwyższeniu wynagrodzenia zasadniczego wszystkich pielęgniarek w roku 2009 do poziomu 2.500 zł, a w roku 2010 do poziomu 3.000 zł, a tym bardziej – o trwałym podwyższeniu wynagrodzenia w następnych latach. Wykładnia językowa nie była więc wystarczająca do analizy spornego Aneksu. Skoro zaś Sąd drugiej instancji nie przeprowadził własnej oceny wiarygodności materiału dowodowego, na podstawie którego Sąd pierwszej instancji oparł swoje ustalenia faktyczne w powyższym zakresie, pomimo wyraźnie wyartykułowanych zarzutów apelacyjnych odnoszących się do sprzeczności istotnych ustaleń Sądu Rejonowego z treścią zebranego materiału przez ustalenie, że Aneks nr 1 do Protokołu uzgodnień z 9 czerwca 2008 r. zawiera zobowiązanie pozwanego pracodawcy do wypłaty jakichkolwiek podwyżek , nie rozpoznając tym samym sprawy w granicach apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.), a uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymagań art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., to zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania, co powoduje, że ocena pozostałych wymienionych w skardze zarzutów (w zakresie obrazy prawa materialnego) na obecnym etapie byłaby przedwczesna. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398 15 § 1 k.p.c. i art. 398 21 w związku z art. 108 § 2 k.p.c.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI