I PK 143/06

Wyrok z dnia 14 grudnia 2006 r. I PK 143/06 Publiczny zakład opieki zdrowotnej będący jednostką badawczo-rozwo- jową wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie posiada statusu samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, o któ- rym mowa w art. 35b ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdro- wotnej (Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm.; obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89). Przewodniczący SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Herbert Szurgacz. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy z powództwa Izabeli M., Jolanty M., Barbary M. przeciwko Instytutowi Medycyny Pracy [...] w Ł. o wynagrodzenie, na skutek skargi kasacyjnej strony po- zwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ło- dzi z dnia 16 stycznia 2006 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Są- dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi do ponownego rozpoznania i orze- czenia o kosztach postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 25 lutego 2005 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi zasądził od Instytutu Medycyny Pracy [...] w Ł. na rzecz powódek Izabeli M., Jolanty M. i Barbary M. kwoty po 11.166,05 zł tytułem wyrównania ich wynagrodzeń za pracę (wraz z ustawowymi odsetkami). Pod- stawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne. Powódki są zatrudnione u strony pozwanej na podstawie umów o pracę za- wartych przed dniem 1 stycznia 2001 r. na stanowiskach pielęgniarek w szpitalu kli- nicznym. Od dnia 1 stycznia 2001 r. pracodawca nie podwyższył im wynagrodzenia. 2 Decyzją Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej nr R-MZ/0211/1998 z dnia 3 grudnia 1998 r., wydaną na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o za- kładach opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm.) oraz § 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 13 stycznia 1992 r. w sprawie rejestru zakładów opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 9, poz. 37) wpisano Instytut Medycyny Pracy w Ł. jako publiczny zakład opieki zdrowotnej do rejestru zakładów opieki zdrowotnej prowadzonego przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, który jest dla pozwanego Instytutu organem założycielskim. W zakresie gospodarki finansowej wskazano, iż Instytut ten jest samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej. Strona po- zwana została także wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Są- dowego jako jednostka badawczo-rozwojowa. Nie została natomiast wpisana do rejestru zakładów opieki zdrowotnej prowadzonego przez sąd rejestrowy z uzasad- nieniem, że nie można mieć podwójnej osobowości prawnej, raz z mocy ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych a drugi raz z mocy wpisu jako zakład opieki zdrowotnej. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd Rejonowy uznał, że wpisanie pozwanego Instytutu do rejestru zakładów opieki zdrowotnej prowadzonego przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej nastąpiło zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o za- kładach opieki zdrowotnej. Rejestr ten obejmuje między innymi zakłady opieki zdro- wotnej utworzone przez ministra lub centralny organ administracji rządowej (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy). Okoliczność, że organem założycielskim strony pozwanej jest Minister Zdrowia i Opieki Społecznej przesądza o statusie prawnym pozwanego In- stytutu w odniesieniu do prowadzonej gospodarki finansowej i w tym zakresie naka- zuje uznać go za samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej w rozumieniu art. 35b ust. 1 ustawy. Stosownie bowiem do brzmienia powołanego przepisu publiczny zakład opieki zdrowotnej utworzony przez ministra lub centralny organ administracji rządowej prowadzony jest w formie samodzielnego zakładu, pokrywającego z posia- danych środków i uzyskiwanych przychodów koszty działalności i zobowiązań, z za- strzeżeniem art. 35c i 35d. Przedstawionego poglądu nie zmienia zastrzeżenie z art. 35d, zgodnie z którym publiczny zakład opieki zdrowotnej utworzony w celu realizacji zadań dydaktycznych i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowot- nych (art. 1 ust. 2 ustawy) prowadzony jest w formie przewidzianej w przepisach wy- mienionych w art. 8a ust. 2. Zgodnie z wymienionym przepisem do tego rodzaju pu- 3 blicznego zakładu opieki zdrowotnej stosuje się w pierwszej kolejności przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej z zachowaniem przepisów o jednostkach ba- dawczo-rozwojowych. W ocenie Sądu Rejonowego istotna jest również okoliczność, że organ, który utworzył pozwany Instytut i dokonał wpisu do rejestru publicznych zakładów opieki zdrowotnej określił, iż w zakresie gospodarki finansowej pozwanego Instytutu jako zakładu opieki zdrowotnej ma on być traktowany jak samodzielny pu- bliczny zakład opieki zdrowotnej. Taka forma prowadzenia gospodarki finansowej zgodna jest z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo- rozwojowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 33, poz. 388 ze zm.), stanowiącym, że jednostka badawczo-rozwojowa gospodaruje samodzielnie przydzieloną i nabytą częścią mienia ogólnonarodowego oraz prowadzi samodzielną gospodarkę w ra- mach posiadanych środków, kierując się zasadami efektywności ich wykorzystania. Za nieistotną uznał natomiast Sąd Rejonowy okoliczność, że strona pozwana nie została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym zgodnie z dyspozycją art. 35b powołanej ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, powołując się na podobny po- gląd wyrażony w tym zakresie przez Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie [...] dotyczą- cej roszczeń skierowanych przeciwko Instytutowi Centrum Zdrowia Matki Polki w Ł. W konsekwencji Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że nie podwyższając powód- kom wynagrodzenia za pracę za sporny okres, strona pozwana nie wywiązała się z obowiązku wynikającego z art. 4a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przed- siębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.). Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2006 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił apelację strony pozwanej, podzielając poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia i dokonaną przez ten Sąd ocenę prawną. W ocenie Sądu Okręgowego nie budzi wątpliwości, że pozwany Instytut jest zakładem opieki zdrowotnej, gdyż decyzją Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 3 grudnia 1998 r. nr R-MZ/0211/1998 wpisany został do prowadzonego przez niego rejestru takich zakładów, a kolejne decyzje nie zmieniły tego stanu rzeczy. Strona pozwana jest nadal wpisana do rejestru zakładów opieki zdrowotnej i prowadzi między innymi szpital kliniczny, w którym powódki pracują w charakterze pielęgniarek. Za uznaniem strony pozwanej za zakład opieki zdrowotnej przemawia więc także okoliczność, że poza realizacją zadań związanych z prowadzeniem badań naukowych i prac badaw- 4 czo-rozwojowych realizuje ona zadania związane z udzielaniem świadczeń zdrowot- nych i promocją zdrowia, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Skoro stronę pozwaną jako zakład opieki zdrowotnej utworzył organ określony w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, przeto jest ona publicznym zakładem opieki zdrowotnej stosownie do art. 8 ust. 2 ustawy. A zatem w zakresie, w jakim realizowa- ne są przez pozwany Instytut zadania z zakresu udzielania świadczeń zdrowotnych i promocji zdrowia, stosuje się do niego przepisy ustawy o publicznych zakładach opieki zdrowotnej, w szczególności przepisy dotyczące zasad gospodarki majątkowej i finansowej. Przepis art. 35d ustawy o zakładach opieki zdrowotnej stanowi, iż pu- bliczny zakład opieki zdrowotnej, utworzony w celu określonym w art. 1 ust. 2, prowa- dzony jest w formie przewidzianej w przepisach wymienionych w art. 8a ust. 2 ustawy (to jest w formach znanych ustawie), z zachowaniem przepisów o jednost- kach badawczo-rozwojowych. Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej rozróżnia jedy- nie trzy formy prowadzenia publicznych zakładów opieki zdrowotnej: samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, zakład budżetowy i jednostka budżetowa. W konsekwencji publiczny zakład opieki zdrowotnej, utworzony przez organ określony w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy (organ administracji publicznej) w celu prowadzenia ba- dań naukowych i prac badawczo-rozwojowych w powiązaniu z udzielaniem świad- czeń zdrowotnych i promocją zdrowia, prowadzony jest w formie mieszanej, to jest stosownie do art. 35b ust. 1 ustawy w formie samodzielnego zakładu z zachowaniem przepisów o jednostkach badawczo-rozwojowych w pozostałym zakresie (art. 35d), chyba że jest prowadzony w formie zakładu budżetowego lub jednostki budżetowej (art. 35c). Niesporne jest, że pozwany Instytut nie jest zakładem budżetowym ani jednostką budżetową, a zatem jest publicznym zakładem opieki zdrowotnej prowa- dzonym w formie samodzielnego zakładu, do którego w zakresie udzielania świad- czeń zdrowotnych i promocji zdrowia należy stosować przepisy odnoszące się do samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej. W konsekwencji jest on objęty hipotezą art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw i powinien był podwyższyć powódkom wynagrodzenie zgodnie z dyspozycją tego przepisu. W omawianym zakresie Sąd drugiej instancji powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2004 r., I PZP 6/04 (OSNP 2005 nr 1, poz. 1), w której wyrażony został pogląd, że spółka z o.o. utworzona przez jednostkę samo- 5 rządu terytorialnego ma - w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych i promocji zdrowia - status samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, choćby działalność tę prowadziła przez wewnętrzną jednostkę organizacyjną nazwaną nie- publicznym zakładem opieki zdrowotnej (art. 8 ust. 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej). Uchwała ta daje podstawę do rozumienia pojęcia samodzielnego pu- blicznego zakładu opieki zdrowotnej szerzej, niż by to wynikało z brzmienia przepi- sów ustawy, a rozszerzający kierunek wykładni wynika w szczególności z określonej w art. 183c k.p. zasady równego wynagrodzenia dla pracowników wykonujących jed- nakową pracę. W chwili powstania roszczeń powódek strona pozwana była niewąt- pliwie określana jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, co jedno- znacznie wynika z decyzji Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 3 grudnia 1998 r., a późniejsze liczne zmiany tej decyzji dokonane w 2005 r. nie mogą mieć wpływu na roszczenia dotyczące okresu od grudnia 2001 r. do listopada 2004 r., gdyż naru- szałoby to zasadę pewności prawa i zasadę ochrony praw nabytych. Rejestr prowa- dzony przez Ministra Zdrowia jest rejestrem zakładów opieki zdrowotnej a nie reje- strem zakładów samodzielnych i z tego względu bez znaczenia jest brak w treści wpisu dokonanego do tego rejestru wzmianki określającej expressis verbis stronę pozwaną mianem samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Bez zna- czenia jest również brak wpisu pozwanego Instytutu do Krajowego Rejestru Sądo- wego jako samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, a wpisanie go jako jednostki badawczo-rozwojowej. Podwójny wpis powodowałby bowiem kolizję tytułów do uzyskania osobowości prawnej, a z brzmienia art. 35b ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej wynika, że taki wpis nadawałby pozwanemu Instytutowi jedynie osobowość prawną, nie czyniłby zaś z niego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku strona pozwana zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego, przez a) niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 4a ustawy z dnia 19 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw oraz art. 35d i art. 35 b ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, polegające na przyjęciu, że publiczny zakład opieki zdrowotnej, utworzony w celu prowadzenia badań naukowych i prac badawczo-rozwojowych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia (art. 1 ust. 2 ustawy o zakła- 6 dach opieki zdrowotnej), prowadzony w formie przewidzianej w przepisach wymie- nionych w art. 8a ust. 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, a zatem w formie jed- nostki badawczo-rozwojowej przewidzianej przez ustawę o jednostkach badawczo- rozwojowych, jest równocześnie (także) samodzielnym, publicznym zakładem opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 4a ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowa- nia przyrostu przeciętnych wynagrodzeń, a więc inną na gruncie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej formą prowadzenia publicznych zakładów opieki zdrowotnej, bo- wiem określoną w sposób jednoznacznie odrębny od publicznego zakładu opieki zdrowotnej (także jednostki badawczo-rozwojowej) przez art. 35b ustawy o zakła- dach opieki zdrowotnej, co nakazuje przyjmować, że o tym, w jakiej formie jest pro- wadzony zakład, decyduje organ tworzący zakład w akcie o utworzeniu zakładu oraz wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym, a nie deklaratoryjny wpis w rejestrze zakła- dów opieki zdrowotnej oraz b) błędną wykładnię art. 8a ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, zgodnie z którym należy najpierw stosować przepisy ustawy o jednost- kach badawczo-rozwojowych, a następnie przepisy ustawy o zakładach opieki zdro- wotnej, a zwrot „z zachowaniem przepisów o jednostkach badawczo-rozwojowych" użyty w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej oznacza porządkujące i systematy- zujące odesłanie do innych przepisów zgodnie z § 156 zasad techniki prawodawczej, a nadto 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 244 k.p.c., poprzez niewzięcie pod uwagę domniemań prawnych wynikających z dokumentów urzędowych jakimi są: wypis z Krajowego Rejestru Są- dowego, w którym pozwany Instytut jest wpisany jako przedsiębiorca będący jed- nostką badawczo-rozwojową oraz aktualny wpis w rejestrze zakładów opieki zdro- wotnej, zgodnie z którym jest on jednostką badawczo-rozwojową, która to okolicz- ność wpływa bezpośrednio na rozstrzygnięcie w sprawie. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za wszystkie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonych wyroków i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że pozwany Instytut jest jed- nostką badawczo-rozwojową, powołaną uchwałą Nr 54/54 Rady Ministrów z dnia 30 7 stycznia 1954 r. i działającą na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednost- kach badawczo-rozwojowych. W tym też charakterze został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego. Jednocześnie jest publicznym zakładem opieki zdrowotnej pro- wadzonym w formie jednostki badawczo-rozwojowej stosownie do art. 35d w związku z art. 1 ust. 2 i art. 8a ust. 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Forma ta jest czwartą, obok zakładu budżetowego, jednostki budżetowej i samodzielnego publicz- nego zakładu opieki zdrowotnej, formą organizacyjno-prawną publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Brzmienie art. 8a ust. 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej oznacza, że jej przepisy mają zastosowanie do jednostek badawczo-rozwojowych jedynie wówczas, gdy przepisy ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych nie regulują danej dziedziny spraw. Pozwany Instytut prowadzi gospodarkę finansową właściwą dla jednostek badawczo-rozwojowych, a o formie tej gospodarki decyduje Minister Nauki (wcześniej Minister Finansów), nie zaś organ założycielski, jak ma to miejsce w przypadku zakładów opieki zdrowotnej. Działalność strony pozwanej fi- nansowana jest z różnych źródeł, które z kolei służą finansowaniu całości zobowią- zań Instytutu. Powołując się na pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2004 r., III CKN 1246/00, skarżący wskazał, że skoro komórki organiza- cyjne udzielające świadczeń zdrowotnych pozostają w strukturze organizacyjnej strony pozwanej i stanowią jej integralną część, to nie mogą być traktowane jako od- rębny zakład opieki zdrowotnej działający w formie zakładu samodzielnego. Nato- miast przyjęcie poglądu zaprezentowanego w zaskarżonym wyroku doprowadziłoby do konieczności uznania wszystkich pracowników strony pozwanej za pracowników samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Skarżący przyznał, że istotnie w decyzji Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 3 grudnia 1998 r. znalazł się niezgodny z przepisami ustawy o jednostkach ba- dawczo-rozwojowych i ustawy o zakładach opieki zdrowotnej zapis, iż strona pozwa- na prowadzi gospodarkę finansową jako samodzielny publiczny zakład opieki zdro- wotnej. Wpis ten jednak miał charakter deklaratoryjny, a tym samym nie przesądzał o formie organizacyjno-prawnej jednostki badawczo-rozwojowej. Podyktowany był na- tomiast obowiązującym wówczas przepisem zawartym w ustawie o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, przewidującym w pierwszym roku obowiązywania ustawy zawieranie umów o wykonywanie świadczeń zdrowotnych wyłącznie z samo- dzielnymi zakładami opieki zdrowotnej. Nieważność decyzji z dnia 3 grudnia 1998 r. w części dotyczącej wzmianki o gospodarce finansowej pozwanego Instytutu została 8 stwierdzona decyzją Ministra Zdrowia z dnia 11 maja 2005 r. Sądy obu instancji nie uwzględniły okoliczności, że - pomimo dokonywania w późniejszym okresie kolejnych zmian decyzji w tym zakresie - w dacie wyrokowania w obrocie prawnym funkcjono- wały decyzje Ministra Zdrowia stwierdzające prowadzenie przez pozwany Instytut gospodarki finansowej właściwej dla jednostek badawczo-rozwojowych, a nie dla samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Stosownie do art. 4a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyj- nym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw i ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2001 r. Nr 5, poz. 45) pra- cownikom samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej przysługuje od dnia 1 stycznia 2001 r. przyrost przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia na zasa- dach określonych w przepisach tej ustawy. Powołana ustawa nie znajduje zatem zastosowania do pracowników niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej i pracow- ników tych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, które nie posiadają statusu sa- modzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. W orzecznictwie Sądu Naj- wyższego przyjęto, że przepis art. 4a ustawy ma charakter incydentalny (przejścio- wy) i wyjątkowy i dlatego nie może podlegać wykładni rozszerzającej, a w konse- kwencji stosuje się go tylko do tych samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, które powstały przed dniem 1 stycznia 2001 r. i działały nadal po tej da- cie oraz zatrudniały powyżej 50 pracowników (por. uchwałę z dnia 10 lutego 2005 r., II PZP 13/04, OSNP 2005 nr 11, poz. 153 oraz wyrok z dnia 23 lutego 2005 r., III PK 65/04, OSNP 2005 nr 20, poz. 320). Ustawodawca ograniczył zakres podmiotowy zastosowania art. 4a ustawy posługując się w jego treści pojęciem „samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej”, którego definicja zawarta jest w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm.). Skoro przepis art. 4a ustawy o negocjacyjnym systemie powinien być - w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego - interpretowany wąsko, to tym samym brak jest podstaw do rozszerzającej wykładni pojęcia samodzielnego publicznego 9 zakładu opieki zdrowotnej lub nadawania temu pojęciu innej treści, niż przyjęta w innych przepisach prawa. Taki pogląd wyrażony został w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 r., II PZP 10/05 (dotychczas niepublikowanej), zgodnie z którą zakład opieki zdrowotnej utworzony przez spółkę akcyjną, w której większość akcji mają jednostki samorządu terytorial- nego, nie jest samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej w rozumieniu art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. W konsekwencji w uchwale tej nie podzie- lono stanowiska zawartego w uchwale trzyosobowego składu Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2004 r., I PZP 6/04 (OSNP 2005 nr 1, poz. 1), na którą powołał się Sąd drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma zatem znaczenie kwestia, czy pozwany Instytut jest samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej, po- wstałym przed dniem 1 stycznia 2001 r. i w takiej formie po dacie tej działającym. Przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, która weszła w życie z dniem 15 stycznia 1992 r., były wielokrotnie nowelizowane. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 1 i art. 33 ust. 1 ustawy w pierwotnym brzmieniu publicznym zakładem opieki zdrowotnej był szpital utworzony przez naczelny organ administracji państwowej i utrzymywany ze środków publicznych. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy taki charakter miały również szpitale kliniczne, udzielające świadczeń zdrowotnych w powiązaniu z realizacją ce- lów naukowych i dydaktycznych, a więc szpitale w instytutach (jednostkach badaw- czo-rozwojowych) i przy akademiach medycznych. Stosownie do art. 49 ustawy go- spodarka finansowa publicznych zakładów opieki zdrowotnej mogła być prowadzona w formie jednostki budżetowej lub zakładu budżetowego na zasadach określonych w prawie budżetowym (pkt 1) lub samodzielnego zakładu pokrywającego, z posiada- nych środków i uzyskiwanych przychodów, koszt działalności i zobowiązania na za- sadach określonych w art. 51-62 (pkt 2). Decyzja co do formy prowadzenia publicz- nego zakładu opieki zdrowotnej należała do organu założycielskiego. Ustawa o za- kładach opieki zdrowotnej została znowelizowana ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 661 ze zm.), która w przeważającym zakresie weszła w życie z dniem 5 grudnia 1997 r. Mocą tej ustawy znowelizowano art. 1 ustawy o za- kładach opieki zdrowotnej, przewidując w jego ust. 2, że zakład opieki zdrowotnej może być również utworzony i prowadzony w celu prowadzenia badań naukowych i prac badawczo-rozwojowych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i 10 promocją zdrowia (pkt 1) lub realizacji zadań dydaktycznych i badawczych w powią- zaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia (pkt 2). Z dniem 5 grudnia 1997 r. do art. 2 ust. 1 dodano punkt 8, zgodnie z którym zakładem opieki zdrowotnej jest również inny, niż wymieniony w pkt 1-7, zakład, spełniający warunki określone w ustawie. Ze wskazaną datą utracił moc art. 49 ustawy, dodano nato- miast art. 8a, który w ust. 2 stanowił, że do publicznego zakładu opieki zdrowotnej utworzonego w celu określonym w art. 1 ust. 2 pkt 1 stosuje się przepisy niniejszej ustawy z zachowaniem przepisów o jednostkach badawczo-rozwojowych, a w ust. 3 - że do publicznego zakładu opieki zdrowotnej utworzonego w celu określonym w art. 1 ust. 2 pkt 2, zwanego dalej „szpitalem klinicznym”, stosuje się przepisy o szkolnic- twie wyższym w zakresie spraw nieuregulowanych w niniejszej ustawie. Przepis ust. 4 dotyczył publicznego zakładu opieki zdrowotnej utworzonego przez przedsiębior- stwo państwowe PKP. Jednoznacznie zatem ustawodawca powiązał szpitale klinicz- ne wyłącznie ze szkołami wyższymi, odstępując od ich powiązania z jednostkami ba- dawczo-rozwojowymi. Konsekwencją powyższych zmian było dodanie do ustawy o zakładach opieki zdrowotnej art. 35d, zgodnie z którym publiczny zakład opieki zdro- wotnej utworzony w celu określonym w art. 1 ust. 2 prowadzony jest w formie przewi- dzianej w przepisach wymienionych w art. 8a ust. 2-4. Z dniem 1 stycznia 1998 r. zmienione zostało brzmienie art. 63 ustawy, który określił szpital kliniczny jako jed- nostkę organizacyjną państwowej uczelni medycznej oraz państwowej uczelni pro- wadzącej działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych, które to uczelnie uczestniczą w systemie ochrony zdrowia realizując poprzez szpitale kli- niczne cele określone w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy (ust. 1 i 2), a także publiczny za- kład opieki zdrowotnej uczestniczący w systemie ochrony zdrowia w powiązaniu z realizacją celów naukowych i dydaktycznych, utworzony przez Ministra Obrony Na- rodowej (ust. 3). Przepis art. 63 ustawy utracił moc z dniem 30 grudnia 1998 r., a w art. 14 ustawy o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej z dnia 20 czerwca 1997 r. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 10 grudnia 1998 r. o zmianie ustaw: o zakładach opieki zdrowotnej, o zawodzie lekarza, o zawodach pielęgniarki i położnej, o szkolnictwie wyższym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 161, poz. 1115) przyjęto, że szpitale kliniczne zostaną przekształcone w samodzielne publicz- ne zakłady opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 35b ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. 11 Analiza powołanych wyżej przepisów wskazuje, że szpitale w jednostkach ba- dawczo-rozwojowych (instytutach) utraciły z dniem 5 grudnia 1997 r. status zakładów opieki zdrowotnej i stały się integralnym elementem struktury tych jednostek, albo- wiem nie zostały uznane za ich jednostki organizacyjne ani też nie zostały prze- kształcone w samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, jak się to stało w przypadku szpitali klinicznych przy państwowych uczelniach medycznych. Nie budzi wątpliwości, że pozwany Instytut, posiadający jednolitą strukturę organizacyjną, jest zakładem opieki zdrowotnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. oraz posiada status publicznego zakładu opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy. Zgodnie z art. 35b ustawy w brzmieniu obowiązu- jącym zarówno przed dniem 1 stycznia 2001 r., jak i po tej dacie, samodzielnym pu- blicznym zakładem opieki zdrowotnej jest publiczny zakład opieki zdrowotnej, utwo- rzony przez organ określony w art. 8 ust. 2 pkt 1 - 3, prowadzący gospodarkę finan- sową na zasadach określonych w ustawie i prowadzony w formie samodzielnego zakładu posiadającego osobowość prawną, z zastrzeżeniem art. 35c i art. 35d. Oznacza to, że zawarta w art. 35b ust. 1 ustawy zasada, iż publiczny zakład opieki zdrowotnej, utworzony przez organ określony w art. 8 ust. 2 pkt 1 - 3 prowadzony jest w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, znajduje wyłom w przypadkach określonych w przepisach art. 35c i art. 35d ustawy. Pierwszy z nich stanowi o możliwości prowadzenia publicznego zakładu opieki zdrowotnej w formie jednostki budżetowej lub zakładu budżetowego na podstawie decyzji organu, który utworzył zakład, z zastrzeżeniem art. 35d ustawy. Ten ostatni przepis w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2001 r. odnosił się do publicznego zakładu opieki zdrowotnej utworzonego w celu określonym w art. 1 ust. 2 oraz publicznego zakładu opieki zdrowotnej utworzonego przez przedsiębiorstwo państwowe „Polskie Koleje Państwowe”, stanowiąc, że są one prowadzone w formie przewidzianej w przepisach wymienionych w art. 8a ust. 2 - 4 ustawy. W okresie od 30 grudnia 1998 r. do 31 grudnia 2000 r. przepis art. 8a zawierał ustępy 1, 2 i 4. Zgodnie z ust. 2 do publicznego zakładu opieki zdrowotnej utworzonego w celu określonym w art. 1 ust. 2 pkt 1 (prowadzenia badań naukowych i prac badawczo-rozwojowych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia) stosuje się przepisy ni- niejszej ustawy z zachowaniem przepisów o jednostkach badawczo-rozwojowych. Przepis ust. 4 stanowił natomiast, że do publicznego zakładu opieki zdrowotnej utwo- 12 rzonego przez przedsiębiorstwo państwowe „Polskie Koleje Państwowe” stosuje się przepisy o przedsiębiorstwie państwowym „Polskie Koleje Państwowe” w zakresie spraw nieuregulowanych w niniejszej ustawie (a więc tak samo jak ust. 3, skreślony z dniem 30 grudnia 1998 r., dotyczący publicznego zakładu opieki zdrowotnej utwo- rzonego w celu określonym w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy). O ile zatem w przypadku wymienionym w art. 8a ust. 4 (wcześniej również ust. 3) przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej znajdowały zastosowanie w pierwszej kolejności, a inne przepisy wyłącznie w sprawach w ustawie tej nieuregulowanych, o tyle w sytuacji wymienionej w ust. 2 zachowane zostały w całości przepisy o jednostkach badawczo-rozwojo- wych, co oznacza, że przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej znajdowały zastosowanie w sytuacjach przepisami o jednostkach badawczo-rozwojowych nie- przewidzianych. W konsekwencji przepisu art. 35d ustawy nie można rozumieć w ten sposób, że odnosi się on wyłącznie do przewidzianych w jej art. 35b i art. 35c form prowadzenia publicznego zakładu opieki zdrowotnej, bądź że umożliwia - jak zdaje się to przyjmować Sąd drugiej instancji - prowadzenie publicznego zakładu opieki zdrowotnej w formie mieszanej (jednocześnie jednostki badawczo-rozwojowej i sa- modzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej). Należy zwrócić uwagę, że sa- modzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej prowadzi gospodarkę finansową na zasadach określonych w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej (art. 35b ust. 2), pu- bliczny zakład opieki zdrowotnej prowadzony w formie jednostki budżetowej lub za- kładu budżetowego - na zasadach określonych w prawie budżetowym (art. 35c), a obecnie w ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, natomiast pu- bliczny zakład opieki zdrowotnej prowadzony w formie jednostki badawczo-rozwojo- wej - na zasadach określonych dla jednostek badawczo-rozwojowych przez Ministra Finansów w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw nauki (art. 19 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych), aktualnie przez ministra właściwego do spraw nauki w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów. Niesporne jest przy tym w sprawie, że szpital, w którym zatrudnione są powódki, nie jest wyodrębnioną ze struktury pozwanego Instytutu jednostką organizacyjną. W takiej sytuacji dualizm finansowania różnych rodzajów prowadzonej przez jednostkę badawczo-rozwojową działalności nie przesądza o tym, że jest ona samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 35b ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Takie stanowisko nie znajduje uzasadnienia w przepisach zarówno ustawy o zakła- dach opieki zdrowotnej, jak i ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych. Analiza 13 powołanych wyżej przepisów wskazuje bowiem, że publiczny zakład opieki zdrowot- nej, utworzony przez organ określony w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w celu, o którym mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1, będący jednocześnie państwową jednostką organizacyjną wyodrębnioną pod względem prawnym, organizacyjnym i ekonomiczno-finansowym, utworzoną w celu prowadzenia badań naukowych i prac badawczo-rozwojowych (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych, jedno- lity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 33, poz. 388 ze zm.) i uczestniczącą w systemie ochrony zdrowia (art. 2 ust. 3a tej ustawy) jest publicznym zakładem opieki zdrowotnej pro- wadzonym w formie jednostki badawczo-rozwojowej, gdyż taki jego status prawny został zachowany przepisem art. 8a ust. 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Do takiego publicznego zakładu przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej znajdują zastosowanie wyłącznie w zakresie prowadzenia i finansowania opieki zdrowotnej, ten przedmiot jego działalności nie jest bowiem objęty przepisami o jednostkach ba- dawczo-rozwojowych. Wpis do prowadzonego przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej rejestru zakładów opieki zdrowotnej ma znaczenie o tyle, że dopiero po jego uzyskaniu za- kład opieki zdrowotnej może rozpocząć działalność (art. 12 ust. 1 ustawy o zakła- dach opieki zdrowotnej), a samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej uzyskać nadto wpis do prowadzonego przez sąd rejestrowy rejestru publicznych zakładów opieki zdrowotnej (od dnia 1 stycznia 2001 r. podlega obowiązkowi rejestracji w Kra- jowym Rejestrze Sądowym), a w konsekwencji uzyskać osobowość prawną (art. 35b ust. 3 i 4 ustawy). Sądy obu instancji nietrafnie uznały za nieistotną kwestię treści wpisu pozwanego Instytutu do rejestru prowadzonego przez sąd rejestrowy, gdyż sąd pracy takim prawomocnym wpisem o charakterze konstytutywnym jest związany. Postanowienie sądu rejestrowego o wpisie do rejestru jednostek badawczo-rozwojo- wych (art. 12 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych) lub rejestru publicznych zakładów opieki zdrowotnej (art. 35b ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej) przesądza o ostatecznym nabyciu przez zgłoszony do rejestracji podmiot statusu bądź jednostki badawczo-rozwojowej bądź samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Taki zakład jest bowiem inną od jednostki badawczo-rozwojowej kategorią osoby prawnej. Oznacza to, że tak długo, jak jednostka badawczo-rozwo- jowa figuruje w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, nie może mieć statusu samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (por. także uza- sadnienie powołanej wyżej uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 14 dnia 22 lutego 2006 r., II PZP 10/05). Również w uzasadnieniu przytoczonego w skardze kasacyjnej wyroku z dnia 4 kwietnia 2003 r., III CKN 1246/00 (niepublikowa- ny) Sąd Najwyższy stwierdził, że szpitale w jednostkach badawczo-rozwojowych są integralnym elementem struktury organizacyjnej tych jednostek, albowiem nie zostały przekształcone w samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej uzyskujące oso- bowość prawną z chwilą wpisu do rejestru sądowego. Natomiast jednostki badaw- czo-rozwojowe jako takie nie mogły być przekształcone w samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej przy założeniu zachowania przez nie swojego dotychcza- sowego statusu prawnego. Nie mogłoby być bowiem tak, że dany podmiot pozosta- wałby zarazem samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej i jednostką badawczo-rozwojową. W konsekwencji brak jest w niniejszej sprawie podstaw, aby pozwany Instytut, będący jednostką badawczo-rozwojową wpisaną w takim charakte- rze do rejestru przedsiębiorców, uznać za samodzielny publiczny zakład opieki zdro- wotnej, do pracowników którego znajduje zastosowanie art. 4a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przecięt- nych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw. Z powyższych względów na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. orzeczono jak w sentencji wyroku. ========================================