I PK 134/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła roszczeń odszkodowawczych powodów, którzy domagali się wyrównania zaniżonych świadczeń emerytalnych. Przyczyną zaniżenia miało być wadliwe świadectwo pracy wydane przez pozwanego pracodawcę, które nie uwzględniało prawidłowo okresów pracy górniczej. Sąd Rejonowy w B. zasądził na rzecz powodów (W. N., J. W., R. K., W. K. oraz B. D.) odszkodowania, uznając, że pracodawca nienależycie wykonał swoje obowiązki związane z wydaniem świadectwa pracy, co stanowiło szkodę w postaci obniżonej wysokości emerytury. Sąd I instancji zastosował 10-letni termin przedawnienia z art. 118 k.c., uznając, że przepisy prawa pracy nie regulują tej kwestii. Sąd Okręgowy w P. oddalił apelację pozwanego, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Pozwana spółka PGE Kopalnia Węgla Brunatnego B. SA wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwe zastosowanie art. 6 k.c., 471 k.c., 361 § 1 k.c., 365 § 1 k.p.c., 362 k.c., a także przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Kluczowym zarzutem było zastosowanie 10-letniego terminu przedawnienia zamiast 3-letniego wynikającego z art. 291 § 1 k.p. Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za zasadną, głównie z powodu naruszenia art. 291 § 1 k.p. Powołując się na uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2011 r. (I PZP 5/10), stwierdził, że roszczenia o odszkodowanie z tytułu otrzymywania niższej emerytury wskutek wydania przez pracodawcę niewłaściwego świadectwa pracy przedawniają się na podstawie art. 291 § 1 k.p. Sąd Najwyższy podkreślił, że przedawnienie roszczeń za wady wynikające z dokumentacji pracowniczej należy do materii prawa pracy i wymaga takiego samego liczenia terminów przedawnienia. Wskazał również na potrzebę ponownego ustalenia stopnia zawinienia pracodawcy, związku przyczynowego ze szkodą oraz uwzględnienia przyczynienia się pracownika do powstania szkody. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej powodów i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w P.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie 3-letniego terminu przedawnienia roszczeń o odszkodowanie za wadliwe świadectwo pracy oraz konieczność badania przyczynienia się pracownika i związku przyczynowego.
Dotyczy spraw o odszkodowanie związane z wadliwym świadectwem pracy i ustalaniem uprawnień emerytalnych/rentowych. Konieczność indywidualnej oceny przyczynienia się pracownika i związku przyczynowego.
Zagadnienia prawne (4)
Jaki jest termin przedawnienia roszczeń o odszkodowanie z tytułu otrzymywania niższej emerytury wskutek wydania przez pracodawcę niewłaściwego świadectwa pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenia te przedawniają się na podstawie art. 291 § 1 k.p. (3-letni termin).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę siedmiu sędziów (I PZP 5/10), stwierdził, że przedawnienie roszczeń za wady wynikające z dokumentacji pracowniczej należy do materii prawa pracy i wymaga takiego samego liczenia terminów przedawnienia jak roszczenia ze stosunku pracy. Nawet jeśli stosuje się posiłkowo przepisy k.c. do kwestii nieuregulowanych w prawie pracy, nie mogą one odbiegać od 3-letniego terminu z art. 291 § 1 k.p.
Czy pracodawca ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikającą z wadliwego świadectwa pracy, jeśli nie wykazano jego zawinienia i adekwatnego związku przyczynowego ze szkodą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odpowiedzialność pracodawcy na podstawie art. 471 k.c. wymaga wykazania wszystkich przesłanek, w tym zawinienia i związku przyczynowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał za zasadne zarzuty dotyczące niewykazania niewłaściwego wykonania obowiązku przez pracodawcę, stopnia zawinienia oraz związku przyczynowego ze szkodą. Konieczne jest ponowne ustalenie tych kwestii.
Czy pracownik przyczynił się do powstania szkody poprzez brak należytej staranności przy składaniu wniosku o emeryturę lub zwłokę w dochodzeniu świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bierne zachowanie pracownika powinno być brane pod uwagę przy ocenie stopnia jego przyczynienia się do powstania lub zwiększenia szkody.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że pracownik powinien zadbać o wydanie poprawnego dokumentu i jest najlepiej zorientowany co do swojego stażu pracy. Jego bierność powinna być uwzględniona przy ocenie przyczynienia się do szkody.
Czy sąd pracy jest związany ustaleniami dotyczącymi charakteru pracy górniczej zawartymi w orzeczeniach lub decyzjach, w których pracodawca nie brał udziału?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pracy nie jest związany takimi ustaleniami i powinien samodzielnie ustalić charakter pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd pracy nie był zwolniony z obowiązku ustalenia, czy rzeczywiście wykonywana praca była objęta wyższym przelicznikiem do wyliczenia emerytury górniczej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. N. | osoba_fizyczna | powód |
| J. W. | osoba_fizyczna | powód |
| R. K. | osoba_fizyczna | powód |
| W. K. | osoba_fizyczna | powód |
| PGE Kopalni Węgla Brunatnego B. SA w R. | spółka | pozwany |
| B. D. | osoba_fizyczna | powód |
Przepisy (12)
Główne
k.p. art. 291 § § 1
Kodeks pracy
Roszczenia ze stosunku pracy podlegają 3-letniemu przedawnieniu. Sąd Najwyższy uznał, że dotyczy to również roszczeń o odszkodowanie z tytułu otrzymywania niższej emerytury wskutek wydania przez pracodawcę niewłaściwego świadectwa pracy.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że nie ponosi z tego tytułu winy.
Pomocnicze
k.p. art. 97 § § 2
Kodeks pracy
W świadectwie pracy należy podać między innymi informacje dotyczące okresu i rodzaju wykonywanej pracy, zajmowanych stanowisk, a także inne informacje niezbędne do ustalenia uprawnień pracowniczych i uprawnień z ubezpieczenia społecznego.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Ogólny 10-letni termin przedawnienia roszczeń. Sąd Najwyższy uznał, że nie ma zastosowania do roszczeń związanych ze stosunkiem pracy, które podlegają krótszemu terminowi.
k.c. art. 361
Kodeks cywilny
Zakres obowiązku naprawienia szkody. Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę ustalenia adekwatnego związku przyczynowego.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Przyczynienie się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody. Sąd Najwyższy uznał, że należy uwzględnić przyczynienie się pracownika.
k.p.c. art. 398¹⁵
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi kasacyjnej.
ustawa emerytalna art. 125a § ust. 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Obowiązek płatnika składek do wystawienia dokumentów potwierdzających okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
ustawa systemowa art. 68 § ust. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa emerytalna art. 125
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Pracodawcy nie mają obowiązku wyręczania pracowników w sporządzaniu wniosków emerytalnych, ale mają obowiązek współdziałania w gromadzeniu dokumentów i udzielania informacji.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej art. 1
Szczegółowa treść świadectwa pracy oraz sposób i tryb jego wydawania i prostowania.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej
Określenie niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie 3-letniego terminu przedawnienia roszczeń pracowniczych (art. 291 § 1 k.p.) zamiast 10-letniego terminu z k.c. • Konieczność ponownego ustalenia stopnia zawinienia pracodawcy i związku przyczynowego ze szkodą. • Uwzględnienie przyczynienia się pracownika do powstania lub zwiększenia szkody.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące odpowiedzialności organu rentowego za błędną decyzję. • Argumenty oparte na braku związania sądu II instancji orzeczeniami z innych postępowań, w których pozwany nie brał udziału (choć Sąd Najwyższy uznał zasadność zarzutu naruszenia art. 365 § 1 k.p.c., to ostatecznie uchylił wyrok z innych powodów).
Godne uwagi sformułowania
przedawnia się na podstawie art. 291 § 1 k.p. • przedawnienie roszczeń za wady wynikające z dokumentacji pracowniczej należą do materii prawa pracy • nie można obarczać odpowiedzialnością (czy choćby współodpowiedzialnością) za błąd pracodawcy wynikający z trudności interpretacyjnych i stosowania przepisów prawa • pracownik powinien zadbać o wydanie poprawnego dokumentu • bierne zachowanie pracownika powinno być brane pod uwagę przy ocenie stopnia jego przyczynienia się do powstania lub zwiększenia wyrządzonej przez pracodawcę szkody
Skład orzekający
Teresa Flemming-Kulesza
przewodniczący
Bogusław Cudowski
sprawozdawca
Zbigniew Hajn
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie 3-letniego terminu przedawnienia roszczeń o odszkodowanie za wadliwe świadectwo pracy oraz konieczność badania przyczynienia się pracownika i związku przyczynowego."
Ograniczenia: Dotyczy spraw o odszkodowanie związane z wadliwym świadectwem pracy i ustalaniem uprawnień emerytalnych/rentowych. Konieczność indywidualnej oceny przyczynienia się pracownika i związku przyczynowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu wadliwych świadectw pracy i jego wpływu na emerytury, a także kluczowej kwestii przedawnienia roszczeń pracowniczych, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców.
“Ważny wyrok SN: 3 lata na dochodzenie odszkodowania za błąd w świadectwie pracy!”
Dane finansowe
odszkodowanie: 7786,27 PLN
odszkodowanie: 15 373,82 PLN
odszkodowanie: 33 407,82 PLN
odszkodowanie: 28 347,35 PLN
odszkodowanie: 31 270,26 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.