I PK 110/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. C. dochodził od B. Polska S.A. zapłaty kwoty 47.561 zł tytułem różnicy w odprawie emerytalnej. Twierdził, że przysługuje mu odprawa w wysokości 6,66 miesięcznych wynagrodzeń zgodnie z Zakładowym Układem Zbiorowym Pracy, podczas gdy pracodawca wypłacił mu odprawę w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia, zgodnie z art. 92¹ k.p. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że porozumienie zmieniające umowę o pracę z 30 września 2011 r., na mocy którego powód został przeniesiony na stanowisko specjalisty (kategoria zaszeregowania 33) i powołano się na "warunki przejścia na emeryturę według grade 34", wyłączyło go z postanowień układu. Sąd Rejonowy oparł się na zapisach w karcie zmiany warunków zatrudnienia oraz zeznaniach świadków. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, podzielając ustalenia i ocenę materiału dowodowego sądu pierwszej instancji. Sąd Okręgowy uznał, że ocena „korzystności” porozumienia musi mieć charakter globalny i że powód nie udowodnił, by jego warunki zatrudnienia były mniej korzystne niż wynikające z układu. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za zasadną. Wskazał, że art. 18 § 1 i 2 k.p. chroni zindywidualizowane uprawnienia pracownicze i nie pozwala na odstępstwa na niekorzyść pracownika. Stwierdził, że pracownik nie może zrzec się prawa do odprawy emerytalnej, a takie porozumienie jest nieważne jako sprzeczne z prawem. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 18 § 1 i 2 k.p. w kontekście zrzeczenia się przez pracownika prawa do odprawy emerytalnej wynikającej z układu zbiorowego pracy oraz dopuszczalności porozumień zmieniających umowę o pracę.
Dotyczy sytuacji, w której pracownik jest objęty zakładowym układem zbiorowym pracy i zawiera porozumienie zmieniające umowę o pracę, które potencjalnie ogranicza jego uprawnienia wynikające z układu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracownik może zostać pozbawiony prawa do odprawy emerytalnej przewidzianej w zakładowym układzie zbiorowym pracy na mocy porozumienia zmieniającego umowę o pracę, jeśli jest to mniej korzystne niż regulacja układowa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownik nie może zostać pozbawiony prawa do odprawy emerytalnej przewidzianej w zakładowym układzie zbiorowym pracy na mocy porozumienia zmieniającego umowę o pracę, gdyż takie porozumienie jest nieważne jako sprzeczne z art. 18 § 1 i 2 k.p.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 18 § 1 i 2 k.p. chroni zindywidualizowane uprawnienia pracownicze i nie pozwala na odstępstwa od przepisów prawa pracy na niekorzyść pracownika. Pracownik nie może zrzec się prawa do odprawy emerytalnej, a czynność prawna mająca na celu takie zrzeczenie jest nieważna.
Czy porozumienie zmieniające umowę o pracę, które wyłącza pracownika z postanowień zakładowego układu zbiorowego pracy w zakresie odprawy emerytalnej, jest zgodne z prawem pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli prowadzi do mniej korzystnej sytuacji pracownika niż regulacje układowe, takie porozumienie jest niezgodne z prawem pracy, w szczególności z art. 18 § 1 i 2 k.p.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy prawa pracy, w tym postanowienia układów zbiorowych, mają charakter jednostronnie bezwzględnie obowiązujący i dopuszczają odstępstwa tylko na korzyść pracownika. Ocena 'korzystności' musi być dokonywana w sposób niepozwalający na selektywne traktowanie poszczególnych uprawnień, a zrzeczenie się prawa do odprawy emerytalnej jest niedopuszczalne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. C. | osoba_fizyczna | powód |
| B. Polska Spółka Akcyjna w A. | spółka | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
k.p. art. 18 § 1
Kodeks pracy
Postanowienia umów o pracę, które są mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, są nieważne i zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy. Ochrona dotyczy zindywidualizowanych uprawnień pracowniczych.
k.p. art. 18 § 2
Kodeks pracy
Postanowienia umów o pracę, które są mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, są nieważne i zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy. Ochrona dotyczy zindywidualizowanych uprawnień pracowniczych.
Pomocnicze
k.p. art. 92 § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 8
Kodeks pracy
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
k.p. art. 9 § 1
Kodeks pracy
k.p. art. 241 § 27
Kodeks pracy
k.p. art. 84
Kodeks pracy
Zakaz zrzeczenia się wynagrodzenia przez pracownika.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracownik nie mógł zostać pozbawiony prawa do odprawy emerytalnej przewidzianej w zakładowym układzie zbiorowym pracy na mocy porozumienia zmieniającego umowę o pracę. • Porozumienie zmieniające umowę o pracę, które jest mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy lub układowe, jest nieważne na podstawie art. 18 § 1 i 2 k.p. • Pracownik nie może zrzec się prawa do odprawy emerytalnej.
Odrzucone argumenty
Ocena 'korzystności' porozumienia zmieniającego umowę o pracę musi mieć charakter globalny, a nie selektywny. • Powód nie udowodnił, że jego warunki zatrudnienia były mniej korzystne niż wynikające z Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy. • Porozumienie zmieniające umowę o pracę miało charakter wyjątkowy i zostało dostosowane do sytuacji pracowniczej powoda.
Godne uwagi sformułowania
ocena 'korzystności' danej regulacji dla pracownika musi więc mieć charakter globalny w tym sensie, że w jej ramach dokonuje się kompleksowego bilansu zysków i strat • nie można oceniać selektywnie, gdyż taka postawa wypacza pełen obraz faktycznej sytuacji pracowniczej powoda • nie można, bez naruszenia, określonej w art. 18 § 1 i 2 k.p., zasady uprzywilejowania pracownika, zawierać porozumienia, na mocy którego pracownik zostanie pozbawiony – przysługującej mu na podstawie postanowień zakładowego układu zbiorowego pracy – odprawy emerytalnej • pracownik nie może zrzec się prawa do odprawy emerytalnej • Taka czynność jest nieważna, jako sprzeczna z prawem.
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
przewodniczący
Romualda Spyt
członek
Marek Procek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 18 § 1 i 2 k.p. w kontekście zrzeczenia się przez pracownika prawa do odprawy emerytalnej wynikającej z układu zbiorowego pracy oraz dopuszczalności porozumień zmieniających umowę o pracę."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, w której pracownik jest objęty zakładowym układem zbiorowym pracy i zawiera porozumienie zmieniające umowę o pracę, które potencjalnie ogranicza jego uprawnienia wynikające z układu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony praw pracowniczych i interpretacji przepisów Kodeksu pracy, w szczególności art. 18, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców.
“Czy pracownik może zrzec się wyższej odprawy emerytalnej? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 47 561 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.