I OZ 995/11

I OZ 995/11 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2011-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-11-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Borowiec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
I OZ 231/13 - Postanowienie NSA z 2013-04-17
II SA/Ol 524/11 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2012-07-19
I OZ 51/13 - Postanowienie NSA z 2013-01-31
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 19, 22 § 1 i 2 oraz art. 141 § 4 oraz art. 134 § 1, 135 i 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 524/11 o oddaleniu wniosku A.Z. o wyłączenie sędziów: J.K., M.G., A.J.- S., B.J. , B.J., T.L., K.M., A.M., H.R. i Z.Ś. oraz referendarzy sądowych: A.B. i K.N. od rozpoznania sprawy ze skargi A.Z. na postanowienie Wojewody Warmińsko- Mazurskiego z dnia [...] maja 2011r. , Nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
A.Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Wojewody Warmińsko- Mazurskiego z dnia [...] maja 2011r. , Nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego.
W dniu 19 września 2011 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie od udziału w tej sprawie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: J.K., M.G., A.J.- S., B.J. , B.J., T.L., K.M., A.M., H.R. i Z.Ś. oraz referendarzy sądowych: A.B. i K.N. Jako podstawę prawną ich wyłączenia wskazał art. 19 oraz 18 § 1 pkt 6a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.) W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że zachodzi uzasadnione podejrzenie braku obiektywizmu tego Sądu i w/w sędziów. Skarżący wskazał, że domagał się już ich wyłączenia w innych sprawach. Sędziowie rozpatrywali wnioski wniesione przez skarżącego o wyłączenie sędziów. Ponadto rozpatrywali jego skargi na organy administracji z różnymi skutkami procesowymi, a wydane przez nich orzeczenia były zaskarżane do NSA w Warszawie. Skarżący zakwestionował również nagminne w jego ocenie posługiwanie się przez sądy argumentacją odwołującą się do tezy postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, które zostało wydane 40 lat temu, a zatem uległo zdezaktualizowaniu.
Wymienieni we wniosku o wyłączenie sędziowie i referendarze sądowi złożyli do akt sprawy oświadczenia, w których podali, że nie zachodzi między nimi, ani żadną ze stron tego postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w jej rozpoznaniu. Ponadto oświadczyli, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 P.p.s.a. (karta nr 22 – 33 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 524/11 wniosek A.Z. o wyłączenie ww. sędziów i referendarzy sądowych, oddalił.
W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. wskazał, że na "sprawę administracyjną" w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.
Z kolei, odnosząc się do podniesionej przez skarżącego kwestii wyłączenia ww. sędziów i referendarzy sądowych na mocy art. 19 P.p.s.a. podał, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie jedynie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata przez nią zaufania co do obiektywizmu sędziego. W świetle powyższego bez znaczenia pozostaje subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowały utratę zaufania strony (por: postanowienie NSA z dnia 15 września 2008 r., sygn. akt II FZ 397/08, Lex nr 493907). Sąd pierwszej instancji wskazał, że każda sprawa podlega indywidualnej ocenie przez składy sędziowskie. Sam fakt orzekania w innej sprawie, w której wnioskodawca był stroną, nie daje podstawy do formułowania zastrzeżeń co do bezstronności sędziego, biorącego udział w rozstrzyganiu innej sprawy. Z tych przyczyn okoliczność, że sędzia bądź referendarz sądowy orzekał w innej sprawie zainicjowanej przez skarżącego, nie czyni zasadną sugestii o jakimkolwiek ich nastawieniu do strony, czy też o istnieniu "czynników irracjonalnych wpływających na podejmowanie decyzji", na które to powołano się we wniosku. W tym kontekście podstawy do wyłączenia nie może stanowić również niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia uprzednio toczącej się sprawy, bowiem zarzuty te strona mogła podnosić w środkach odwoławczych od orzeczeń sądu pierwszej instancji. Ponadto wskazał, że na mocy art. 22 § 2 P.p.s.a. ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia wyjaśnienia.
W ocenie Sądu pierwszej instancji skoro prawdziwość złożonych w tej sprawie oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości, to nie zachodzą okoliczności określone w art. 19 P.p.s.a., a zatem wniosek o wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w stosunku do sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: J.K., M.G., A.J.- S., B.J. , B.J., T.L., K.M., A.M., H.R. i Z.Ś. oraz referendarzy sądowych: A.B. i K.N., skarżący składał już w niniejszej sprawie wniosek o wyłączenie. Wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 czerwca 2011r., sygn. akt I OZ 425/11 oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 kwietnia 2011r., którym oddalono wniosek o wyłączenie ww. sędziów.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że w świetle art. 18 § 1 pkt 6a i art. 19 P.p.s.a. złożony w tej sprawie wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie i na podstawie art. 22 § 1 i § 2 P.p.s.a. podlegał oddaleniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.Z., który zaskarżające jej w całości wniósł o jego uchylenie.
W uzasadnieniu zażalenie zarzucił naruszenie art. 22 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 19 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż w tej sprawie nie wystąpiły podstawy do wyłączenia wskazanych we wniosku sędziów i referendarzy sądowych sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Zarzucił naruszenie tych przepisów poprzez przyjęcie, iż w tej sprawie nie zachodziły w ogóle i nie istniały jakiegokolwiek rodzaju podstawy oraz okoliczności mogące wywoływać jakąkolwiek uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności ww. sędziów i referendarzy sądowych. Poza tym wskazał na naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 134 § 1, art. 135 i art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, skutkujące tym, iż brak było jakichkolwiek przesłanek rzeczywistych i prawnych do wyłączenia ww. sędziów. i referendarzy sądowych od orzekania w sprawie, a także poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że ww. osoby podlegały wyłączeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.
Przepis art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Przepis ten wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia z mocy samej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Wskazane przepisy podobnie jak inne przepisy dotyczące wyłączenia sędziego, stanowią gwarancję procesową bezstronności sędziego i nie powinny być wykorzystywane do innych celów, jak na przykład do przewlekania postępowania sądowego. Dlatego stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów tylko dla usunięcia pozorów braku bezstronności powinno być ostrożne, wyważone i racjonalne. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro sędziowie, których przedmiotowy wniosek dotyczy złożyli oświadczenia, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawie (karta nr 22 – 33 akt sądowych), a prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości, to Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje bowiem ugruntowany pogląd, że jeżeli sędzia, którego wniosek dotyczy złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości, to wniosek taki nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2010 r., I OZ 864/10). Z tych też względów zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 19 P.p.s.a. należało uznać za niezasadny.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. podlegał oddaleniu.
Jako nietrafny należało ocenić również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
Przepis ten określa, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten należy odpowiednio stosować do postanowień (art. 166 P.p.s.a.).
Wyjaśnić należy, iż obowiązku "przedstawienia stanu sprawy", o którym mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a., nie można rozumieć jako obowiązku szczegółowego i drobiazgowego przedstawienia wszystkich okoliczności sprawy, lecz przedstawienia stanu sprawy (podobnie jak i zarzutów skargi, stanowisk pozostałych stron oraz wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia) w sposób zwięzły. Oznacza to konieczność odniesienia się do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy.
Mając na uwadze powyższe wymogi stwierdzić należy, iż w tej sprawie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie został naruszony. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób prawidłowy, wyczerpujący i przekonywujący przedstawił przesłanki oddalenia wniosku skarżącego. W treści uzasadnienia zawarto bowiem treść żądania skarżącego, stan faktyczny i prawny sprawy oraz w sposób szczegółowy omówiono argumenty, które legły u podstaw powziętego rozstrzygnięcia. Przy czym, z uzasadnienia zażalenia wynika, że zarzut naruszenia tego przepisu stanowi w istocie polemikę nie z ustaleniami stanu faktycznego, lecz ich prawną oceną dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Z tych też względów zamierzonego skutku nie mogły odnieść podniesiono przez autora zażalenia zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1, art. 135 i art. 133 § 1 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.