I OZ 85/24

I OZ 85/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Ke 653/23 - Postanowienie WSA w Kielcach z 2024-04-03
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 86 par. 1 w zw. z art. 87 par. 2 w zw. z art. 42 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 653/23 w sprawie ze skargi D.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 31 sierpnia 2023 r. znak: SKO.GN/70/2800/50/2023 w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z 22 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 653/23 (dalej postanowienie z 22 grudnia 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił D.G. (dalej skarżący) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie trzech jej odpisów.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do usunięcia braku formalnego skargi, a tym samym dochował należytej staranności. Siedmiodniowy termin do usunięcia braku formalnego skargi, sporządzonej przez pełnomocnika r. pr. A.G.-S. przez nadesłanie 2 odpisów skargi, upłynął skarżącemu 27 listopada 2023 r. - jako że stosowne wezwanie w tym zakresie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego r. pr. A.G.-S. dnia 20 listopada 2023 r. (k. 1, 3-6, 23-24 akt sądowych). W wyznaczonym terminie nie usunięto wskazanego braku formalnego skargi. Przywołane we wniosku okoliczności dotyczące wypowiedzenia w dniu 18 listopada 2023 r. przez skarżącego pełnomocnictwa r. pr. A.G.-S. nie uprawdopodobniały - zdaniem Sądu - braku winy w uchybieniu terminowi. Strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, któremu prawidłowo doręczono wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi (dokument pełnomocnictwa z 4 października 2023 r., k. 6), zgodnie z art. 67 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zm. poz. 1705, dalej ppsa). W dacie wysyłki wezwania do usunięcia braku formalnego skargi (17 listopada 2023 r.) Sąd nie został zawiadomiony w żaden sposób o wypowiedzeniu pełnomocnictwa - tak przez skarżącego, jak i jego pełnomocnika. Powoływane we wniosku wzajemne relacje pomiędzy pełnomocnikiem a stroną, w tym także obieg informacji i dokumentów między nimi, nie mogą mieć wpływu na bieg terminów sądowych. Podwyższona staranność profesjonalistów w zakresie obsługi prawnej oznacza, że przyczyną uchybienia terminu nie może być zwykły błąd czy niedopatrzenie. Powoływana we wniosku okoliczność nieprzekazania przez pełnomocnika przedmiotowego wezwania w dacie umożliwiającej usunięcie braku formalnego skargi w terminie, nie świadczy - zdaniem Sądu - o dochowaniu staranności, jakiej wymaga się od podmiotu profesjonalnie świadczącego pomoc prawną (wyrok NSA z 20.9.2012 r. I FSK 1531/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 42 § 1 ppsa, wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym. Oznacza to, że dopóki zawiadomienie takie nie zostanie doręczone sądowi, dotychczasowy pełnomocnik jest upoważniony do wszelkich czynności w granicach pełnomocnictwa ze skutkiem dla mocodawcy bez względu na to, czy pełnomocnictwo w stosunku wewnętrznym między pełnomocnikiem a mocodawcą już wygasło, czy nie (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 136-137, uw. 1). Adwokat, radca prawny, [...], który wypowiedział pełnomocnictwo, jest obowiązany działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku (art. 42 § 2 zd. 1 ppsa). Skoro Sąd został zawiadomiony o wypowiedzeniu pełnomocnictwa dopiero we wniosku z 30 listopada 2023 r. - z datą wpływu 4 grudnia 2023 r. - to do tego dnia wypowiedzenie było skuteczne jedynie między mocodawcą a pełnomocnikiem (wskazującym ten sam adres do doręczeń). Przy ustalaniu dnia zawiadomienia sądu istotna jest data, w której sąd faktycznie dowiedział się o wypowiedzeniu, tj. dzień doręczenia stosownego pisma lub złożenia go w biurze podawczym sądu, nie zaś dzień nadania takiego pisma w urzędzie pocztowym (postanowienie NSA z 29.1.2009 r. II FZ 633/08, Lex 551934). W konsekwencji, dopóki zawiadomienie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa nie zostanie doręczone sądowi, dotychczasowy pełnomocnik jest uważany za upoważnionego do dokonywania czynności ze skutkiem dla mocodawcy bez względu na to, czy pełnomocnictwo w stosunku wewnętrznym między pełnomocnikiem a mocodawcą już wygasło, czy nie. Gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to właśnie brak winy pełnomocnika stanowi przesłankę przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ pełnomocnik posiada stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych, zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (postanowienie NSA z 31.3.2009 r. I FZ 69/09, Lex 565711). W związku z tym Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie nie dochowano należytej staranności i nie uprawdopodobniono braku winy w niedopełnieniu obowiązku (k. 1, 3-15, 23, 24, 25-27, 28-32 akt sądowych).
Zażalenie złożył skarżący, zarzucając postanowieniu z 22 grudnia 2023 r. naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ppsa w zw. z art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2023 r. poz. 775, zm. poz. 803, dalej kpa] przez ich błędną interpretację ze szkodą dla żalącego, który jest stroną postępowania. Skarżący wniósł o uwzględnienie zażalenia i uchylenie zaskarżonego postanowienia (k. 43-49 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym [...] (art. 42 § 1 ppsa).
Odróżnić należy akt wypowiedzenia od zawiadomienia sądu o jego dokonaniu. Dokonać zawiadomienia o wypowiedzeniu pełnomocnictwa mogą zarówno mocodawca, jak i były pełnomocnik (M. Romańska, w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2016, s. 360, uw. 2; M. Niezgódka-Medek, w: B. Dauter i in., Komentarz PPSA, 2005, s. 110; J. Drachal, M. Jagielska, M. Cherka w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 307, nb 5 i 6). Zawiadomienie sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa może przybrać, podobnie jak sam akt wypowiedzenia, formę pisemną lub ustną, utrwaloną w protokole. Dniem zawiadomienia sądu jest dzień, w którym sąd rzeczywiście powziął wiadomość o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, co w wypadku zawiadomienia pisemnego oznacza dzień doręczenia lub złożenia go w biurze podawczym sądu (postanowienia NSA z: 29.1.2009 r. II FZ 633/08, Legalis 1254759; 30.1.2015 r. I FZ 471/14, Legalis 1190591; J. Drachal, M. Jagielska, M. Cherka - op. cit., s. 307-308, nb 7; M. Romańska - op. cit., s. 360-361, uw. 3).
Wypowiedzenie pełnomocnictwa rodzi jedynie skutki w sferze relacji pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem (stosunek wewnętrzny). Dopiero zawiadomienie sądu o tej czynności spowoduje skutek na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego (stosunek zewnętrzny). Wobec tego, dopóki zawiadomienie takie nie zostanie doręczone, dopóty dotychczasowy pełnomocnik jest uważany przez sąd za upoważnionego do wszelkich czynności w granicach pełnomocnictwa ze skutkiem dla mocodawcy, bez względu na to, czy pełnomocnictwo w stosunku wewnętrznym między pełnomocnikiem a mocodawcą już wygasło, czy nie, jak również bez względu na relacje obydwu stron i sumienność w wykonywaniu obowiązków przez pełnomocnika. Dlatego mocodawca należycie dbający o własne interesy winien niezwłocznie zawiadomić sąd o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, gdyż od tej chwili skutki działania bądź niedziałania pełnomocnika spadają na mocodawcę (postanowienia NSA z: 1.9. 2011 r. I OZ 611/11, Legalis 660720; 30.1.2015 r. I FZ 471/14, Legalis 1190591; postanowienie WSA w Warszawie z 10.12.2019 r. VI SA/Wa 2053/19, Legalis 2394530). Oznacza to, że strona nie może skutecznie powoływać się na wypowiedzenie pełnomocnictwa, jeśli o fakcie tym nie poinformowano sądu (postanowienie NSA z 3.12.2009 r. II OZ 1074/09, Legalis 298257; J. Drachal, M. Jagielska, M. Cherka - op. cit. s. 308, nb 8).
W niniejszej sprawie wezwanie z 14 listopada 2023 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało wykonane 17 listopada 2023 r. i doręczone dotychczasowemu pełnomocnikowi skarżącego 20 listopada 2023 r. (k. 1, 23, 24). Skarżący domagał się przywrócenia terminu z uwagi na wypowiedzenie ze skutkiem natychmiastowym pełnomocnictwa reprezentującemu go radcy prawnemu w dniu 18 listopada 2023 r. (k. 26=45). Stosownie do powołanych poglądów judykatury i doktryny, której Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela, natychmiastowy skutek wypowiedzenia pełnomocnictwa z 18 listopada 2023 r. odnosił się wyłącznie do relacji pomiędzy mocodawcą a jego dotychczasowym pełnomocnikiem (stosunek wewnętrzny). Dopiero 4 grudnia 2023 r. (data prezentaty), kiedy skarżący zawiadomił Sąd o dokonanym w dniu 18 listopada 2023 r. wypowiedzeniu, skutek tej czynności nabrał mocy prawnej na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego (stosunek zewnętrzny). Innymi słowy, dopiero 4 grudnia 2023 r. wypowiedzenie pełnomocnictwa z 18 listopada 2023 r. stało się skuteczne względem Sądu (k. 25 akt sądowych). Dlatego doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi dotychczasowemu pełnomocnikowi skarżącego 20 listopada 2023 r. - już po wypowiedzeniu, lecz jeszcze przed zawiadomieniem o tym fakcie Sądu - było prawidłowe. Natychmiastowy skutek, który skarżący zawarł w treści wypowiedzenia nie miał doniosłości prawnej względem Sądu, dopóty Sąd nie został faktycznie zawiadomiony o tej czynności prawnej.
Działanie za stronę jeszcze przez dwa tygodnie od wypowiedzenia pełnomocnictwa jest instytucją, która ma zabezpieczać interesy strony (mocodawcy) zasadniczo w przypadku wypowiedzenia pełnomocnictwa przez pełnomocnika (art. 42 § 2 ppsa). Co do zasady, nie odnosi się do sytuacji, w której to strona wypowiada pełnomocnictwo. Zwolnienie pełnomocnika przez mocodawcę z dalszego działania odnosi się zatem do 42 § 2 ppsa. Wskazanie w treści wypowiedzenia, że następuje ono ze skutkiem natychmiastowym można poczytywać jako zwolnienie pełnomocnika z obowiązku dalszego działania za stronę, lecz jest ono skuteczne tylko w stosunku do mocodawcy i pełnomocnika.
Wypowiadając pełnomocnictwo pełnomocnikowi ze skutkiem natychmiastowym, strona winna była niezwłocznie zawiadomić Sąd o tej czynności, biorąc pod uwagę, że pomiędzy wypowiedzeniem a zawiadomieniem może dojść - jak w tej sprawie - do sytuacji, w której Sąd skieruje do strony, za pośrednictwem dotychczasowego pełnomocnika, korespondencję zawierającą zobowiązanie do podjęcia działań umożliwiających nadanie sprawie dalszego biegu, obwarowanych terminem i rygorem. Jeżeli skarżący był w stanie sporządzić pisemne wypowiedzenie pełnomocnictwa w dniu 18 listopada 2023 r., to tym samym miał możliwość zawiadomienia w tym samym dniu Sądu o dokonanym wypowiedzeniu. Co istotne, nastąpiłoby to jeszcze przed otwarciem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Mimo nadania wezwania na adres dotychczasowego pełnomocnika, Sąd, zawiadomiony niezwłocznie przez stronę o dokonanym wypowiedzeniu, skierowałby powtórnie korespondencję, tym razem bezpośrednio do strony, co otworzyłoby termin do uzupełnienia przez nią braków. Brak niezwłocznego zawiadomienia Sądu skutkował prawidłowością doręczenia wezwania dotychczasowemu pełnomocnikowi skarżącego.
Kwestia przekazania wezwania otrzymanego przez pełnomocnika dotychczasowemu mocodawcy jest wewnętrzną kwestią pomiędzy tymi podmiotami. Zawodowy pełnomocnik winien działać z zachowaniem wszelkich standardów właściwych ze względu na wykonywaną profesję, a więc przekazać korespondencję dotychczasowemu mocodawcy bez zbędnej zwłoki. Ewentualne uchybienia w tym zakresie należy oceniać w kategoriach niedbalstwa, jednak zasadniczo nie mają one znaczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, natomiast mogą stanowić podstawę do potencjalnych roszczeń regresowych między mocodawcą a pełnomocnikiem.
Skarżący w treści zażalenia podniósł, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, doręczone jego dotychczasowemu pełnomocnikowi 20 listopada 2023 r., zostało mu przekazane 30 listopada 2023 r. z racji jego niedyspozycji zdrowotnej i braku kontaktu z byłym pełnomocnikiem. Brak kontaktu pomiędzy stroną a jej dotychczasowym pełnomocnikiem nie ma znaczenia dla postępowania sądowoadministracyjnego, pozostając ich wewnętrzną kwestią, natomiast na okoliczność niedyspozycji zdrowotnej, która mogłaby mieć znaczenie przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu jako ewentualna istotna kwestia, skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji ów fakt uprawdopodobniającej. Brak było podstaw do przyjęcia, że niedyspozycja zdrowotna w istocie uniemożliwiała kontakt skarżącego i jego dotychczasowego pełnomocnika lub przekazanie korespondencji sądowej w terminie do uzupełnienia braków formalnych, tym bardziej, że skarżący, jak i jego pełnomocnik, wskazali ten sam adres (k. 3 akt sądowych).
Zarzut odnoszący się do naruszenia art. 7a § 1 kpa jest o tyle bezzasadny, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania do postępowania sądowoadministracyjnego, które - co do zasady - jest regulowane przez ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W konsekwencji, zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa oddalił zażalenie.