I OZ 821/25

I OZ 821/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariola Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 876/25 oddalające wniosek E.W. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi E.W. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 kwietnia 2025 r. nr DSZ-V.4321.4.74.2025.MJ w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 876/25 oddalił wniosek E.W. (dalej "skarżąca") o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 kwietnia 2025 r. nr DSZ-V.4321.4.74.2025.MJ w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z powyższego przepisu wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd I instancji uznał, że skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz w zażaleniu z dnia 7 lipca 2025 r. nie wykazała ani nawet nie uprawdopodobniła, że należy skarżącej udzielić ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Skarżąca we wniosku wskazała jedynie, że wykonanie decyzji niosłoby ryzyko pogłębienia trudności finansowych. Skarżąca nie podała żadnych informacji dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Nie wskazała w szczególności z jakich aktywów się utrzymuje. Nie podała stanu posiadanego majątku, liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wysokości stałych kosztów utrzymania. Sąd zauważył ponadto, że zarówno złożona skarga jak i zażalenie z 7 lipca 2025 r. nie zawierają żadnej argumentacji odnoszącej się do sytuacji osobistej skarżącej w relacji do wysokości nałożonego na stronę obowiązku zwrotu świadczenia pieniężnego (1000 zł wraz z odsetkami za opóźnienie liczonymi do dnia zapłaty), co pozwoliłoby Sądowi ocenić, czy wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji winno nastąpić, z tego względu, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Z treści pisma z 14 marca 2025 r. wynika, że skarżąca nie kwestionuje ustalonej przez Wojewodę Dolnośląskiego należności głównej (1000 zł), lecz nie zgadza się z naliczonymi odsetkami uważając, że wynikają one z winy organu (głównie jego przewlekłości/bezczynności w wydaniu decyzji w sprawie z zakresu koordynacji świadczeń wychowawczych). Z treści odwołania wynika dodatkowo, że skarżąca uiściła wymagane odsetki za opóźnienie na rachunek bankowy, aby zapobiec ich dalszemu naliczaniu przez organ, a zatem jej możliwości płatnicze były tego rodzaju, że nie można mówić o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji aktualnie naraziłoby skarżącą na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Tym bardziej w niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki, skoro ustalony przez organ w ostatecznej decyzji obowiązek nakładający na stronę konieczność zapłacenia należności pieniężnej ma z założenia charakter odwracalny, pod warunkiem uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji nakładającej tego rodzaju obowiązek.
Skarżąca w dniu 12 listopada 2025 r. złożyła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie oraz uzupełnienie tegoż zażalenia podnosząc, że postępowanie toczy się od 7 lat, co powoduje coraz większą kwotę naliczanych odsetek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Podkreślenia również wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 P.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Podkreślić także należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, Sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Jeżeli wniosek taki został złożony dopiero na etapie skargi kasacyjnej – jak w niniejszej sprawie – Sąd na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie nie bada zasadności samej skargi. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Dlatego też – jak przyjęto w judykaturze – wniosek taki powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej.
Zauważyć w tym miejscu także trzeba, że każda decyzja czy postanowienie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, może też powodować komplikacje w zabezpieczeniu środków, nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować ochronę tymczasową przewidzianą w art. 61 § 3 P.p.s.a. Zatem sama okoliczność powstania po stronie zobowiązanego obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej nie stanowi jeszcze o spełnieniu przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Zaznaczyć także należy, że uiszczenie kwoty pieniężnej ma ze swojej natury charakter odwracalny.
W niniejszej sprawie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zaskarżoną decyzją z dnia 23 kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 10 marca 2025 r., którą orzeczono, że kwota wypłacona skarżącej w okresie od dnia 1 marca 2019 r. do dnia 30 kwietnia 2019 r. jest nienależnie pobranym świadczeniem wychowawczym, a także zobowiązano ją do zwrotu tegoż świadczenia. Skarżąca w złożonej skardze domagała się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jednakże, jak trafnie zauważył Sąd I instancji, wniosek w tym przedmiocie wskazywał jedynie, że wykonanie decyzji niosłoby ryzyko pogłębienia trudności finansowych.
Wobec tego za trafne należy uznać spostrzeżenia Sądu I instancji, że skarżąca nie wykazała, w jaki sposób zaskarżona decyzja spowoduje trudne do odwrócenia skutki, bądź znaczną szkodę. Natomiast to obowiązkiem strony jest wskazanie okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., o czym była już mowa powyżej.
Skoro zatem skarżąca nie wskazała oraz nie uzasadniła podstaw warunkujących możliwość zastosowania ochrony tymczasowej, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., tzn. okoliczności powodujących niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, zasadnie Sąd Wojewódzki wniosek oddalił.
Odnosząc się do argumentów przedstawionych w zażaleniu i jego uzupełnieniu zauważyć należy, że odnoszą się one przede wszystkim do meritum sprawy, tj. przewlekłego prowadzenia przez organy postępowania naruszającego zasady wyrażone w art. 7, art. 8, art. 35, art. 36 i art. 37 k.p.a. oraz naliczania przez organ odsetek. Wskazać należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd nie jest zobligowany do dokonywania merytorycznej oceny wydanej w sprawie decyzji a jedynie udzielenia wnioskodawcy ochrony tymczasowej. Jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach, ochrona ta przyznawana jest w sytuacji niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a które to okoliczności winny być wyszczególnione przez samego wnioskodawcę, a czego, jak trafnie zauważył Sąd I instancji, w rozpoznawanej sprawie zabrakło. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje ponadto, iż okoliczność długości trwania postępowania sądowego podnoszona przez skarżącą nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Ponadto wobec nieprzedstawienia dokumentacji mającej na celu zobrazowanie "ryzyka pogłębienia trudności finansowych" na moment złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji nie miał możliwości dokonania oceny o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciążało stronę, o czym Sąd kasacyjny wspomniał we wcześniejszych wywodach.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.