II OZ 816/12

Naczelny Sąd Administracyjny2012-09-27
NSAAdministracyjneŚredniansa
wyłączenie sędziegobezstronnośćpostępowanie sądowoadministracyjnezażaleniesędziaNSAWSA

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów, uznając, że samo rozstrzyganie podobnych spraw nie stanowi podstawy do wyłączenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek o wyłączenie sędziów, argumentując, że ich wcześniejsze orzeczenia w podobnych sprawach nie podważają bezstronności. Skarżący zarzucali sędziom brak zaufania z powodu wieloletniego rozstrzygania ich spraw. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy postanowienie WSA, podkreślając, że niezadowolenie z orzeczeń nie jest podstawą do wyłączenia sędziego, a strona musi udowodnić konkretne okoliczności podważające jego wiarygodność.

Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, które oddaliło wniosek o wyłączenie od orzekania sędziów Wojciecha Jakimowicza i Mariusza Kotulskiego. Skarżący K. K. uzasadniał wniosek tym, że sędziowie ci od 10 lat rozstrzygają jego sprawy, co podważyło jego zaufanie do ich bezstronności. Sąd I instancji, powołując się na art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), stwierdził, że samo rozstrzyganie podobnych spraw, nawet jeśli jest niekorzystne dla strony, nie jest wystarczającą przesłanką do wyłączenia sędziego. Podkreślono, że strony mogą kwestionować orzeczenia poprzez środki zaskarżenia, a przeświadczenie o wadliwym prowadzeniu postępowania nie jest wystarczające do wyłączenia. Sąd wskazał również, że obiektywny sędzia nie musi być nowicjuszem w danej dziedzinie, a skarżący nie przedstawił żadnych innych okoliczności uzasadniających wyłączenie. Sędziowie złożyli oświadczenia o braku związków ze stronami i podstaw do wyłączenia. Zażalenie na to postanowienie wnieśli W. K. i K. K., zarzucając naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 19 p.p.s.a., argumentując, że wyrażenie przez sędziów stanowiska w podobnych sprawach uzasadnia obawy co do ich bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podzielając stanowisko WSA. Podkreślono, że przepisy art. 18-24 p.p.s.a. wyczerpująco regulują kwestię wyłączenia sędziego. NSA zaznaczył, że sędziowie złożyli oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia, a ich prawdziwość nie budziła wątpliwości. Sąd zgodził się z WSA, że niezadowolenie skarżącego z wcześniejszych orzeczeń nie stanowi przesłanki do wyłączenia sędziów, a zarzuty co do wadliwości postępowania należy podnosić w środkach odwoławczych. Przywołano orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazujące, że strona żądająca wyłączenia musi udowodnić okoliczności podważające wiarygodność oświadczenia sędziego, czego skarżący nie uczynili. W konsekwencji NSA orzekł o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, samo rozstrzyganie podobnych spraw, nawet jeśli jest niekorzystne dla strony lub prowadzi do jej niezadowolenia, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziego od orzekania. Strona musi udowodnić konkretne okoliczności podważające bezstronność.

Uzasadnienie

Sąd I instancji i NSA uznały, że niezadowolenie strony z wcześniejszych orzeczeń lub przeświadczenie o wadliwym prowadzeniu postępowania nie jest podstawą do wyłączenia sędziego. Konieczne jest wykazanie konkretnych okoliczności budzących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności, a nie jedynie subiektywne odczucie strony. Sędziowie złożyli oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia, a strona nie przedstawiła dowodów podważających ich wiarygodność.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 18

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 19

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezadowolenie strony z wcześniejszych orzeczeń nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego. Strona musi udowodnić konkretne okoliczności podważające bezstronność sędziego. Sędziowie złożyli oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia, a ich prawdziwość nie budzi wątpliwości.

Odrzucone argumenty

Sędziowie, którzy od lat rozstrzygają sprawy danej strony, budzą uzasadnioną wątpliwość co do swojej bezstronności. Wyrażenie przez sędziów stanowiska w podobnych sprawach uzasadnia obawy co do ich bezstronności.

Godne uwagi sformułowania

Samo rozstrzygnięcie innych, nawet podobnych spraw, podjęte z udziałem sędziów, których wniosek dotyczy, w sposób niekorzystny dla wnioskodawców czy też ich zdaniem błędny, nie wystarcza do przyjęcia, by istniała uzasadniona wątpliwość co do bezstronności. Samo przeświadczenie strony o prowadzeniu przez sędziego postępowania wadliwie i nieobiektywnie nie jest przesłanką wystarczającą do jego wyłączenia. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego.

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziego i standardy oceny bezstronności w postępowaniu sądowoadministracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego w NSA, ale ogólne zasady interpretacji bezstronności mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania sądowego - wyłączenia sędziego. Choć nie zawiera nietypowych faktów, stanowi przykład rutynowej, ale istotnej dla praktyki interpretacji przepisów o bezstronności.

Czy sędzia, który wielokrotnie rozstrzygał Twoje sprawy, może być stronniczy? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 816/12 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-08-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
II SA/Kr 86/12 - Wyrok WSA w Krakowie z 2012-11-27
II OSK 812/13 - Wyrok NSA z 2014-10-14
II OZ 817/12 - Postanowienie NSA z 2012-09-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 18, 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. i K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 86/12 o oddaleniu wniosku K. K. o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Wojciecha Jakimowicza i Mariusza Kotulskiego w sprawie ze skargi W. K. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] października 2011 r., znak [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 86/12, oddalił wniosek K. K. o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Wojciecha Jakimowicza i Mariusza Kotulskiego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2012 r. skarżący K. K. złożył wniosek o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Wojciecha Jakimowicza i Mariusza Kotulskiego. Na jego uzasadnienie wskazał, że sędziowie ci od 10 lat podejmują rozstrzygnięcia w tej sprawie i wobec tego nie ma do nich zaufania.
Rozpoznając złożony wniosek Sąd I instancji, odwołując się do treści art. 19 p.p.s.a. stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączenia objętych nim sędziów. Sąd podniósł, iż samo rozstrzygnięcie innych, nawet podobnych spraw, podjęte z udziałem sędziów, których wniosek dotyczy, w sposób niekorzystny dla wnioskodawców czy też ich zdaniem błędny, nie wystarcza do przyjęcia, by istniała uzasadniona wątpliwość co do bezstronności. Strony postępowania, a także jego uczestnicy, mogą kwestionować rozstrzygnięcia sądu poprzez środki zaskarżenia, wnosząc zażalenie bądź skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że samo przeświadczenie strony o prowadzeniu przez sędziego postępowania wadliwie i nieobiektywnie nie jest przesłanką wystarczającą do jego wyłączenia.
W ocenie Sądu na istnienie okoliczności, o jakich mowa w art. 19 p.p.s.a., nie może też wskazywać to, że poszczególni sędziowie rozstrzygali już podobne sprawy. Nie sposób przyjąć, że obiektywny i bezstronny byłby wyłącznie taki sędzia, który ze sprawą danego rodzaju spotyka się po raz pierwszy i na rozstrzygnięcie istotnych dla niej zagadnień nie ma wyrobionego zdania.
Sąd wskazał także, iż skarżący nie wskazał na żadną inną okoliczność uzasadniającą wyłączenie, niż fakt rozstrzygania wielu spraw sądowoadministracyjnych, które go dotyczyły. Sędziowie złożyli oświadczenia z których wynika, że nie łączą ich ze skarżącym oraz uczestnikami żadne związki. Nadto z oświadczeń tych wynika, że w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa, o których mowa w art. 18 § 1 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli W. K. oraz K. K., reprezentowani przez adwokata. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 19 p.p.s.a.
W ocenie skarżących mając do czynienia z sytuacją, w której określeni członkowie składu orzekającego wyrazili już swoje stanowisko na kwestie mogące stanowić podstawę rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy w innym orzeczeniu dotyczącym tożsamego stanu faktycznego, to zarzut zaistnienia uzasadnionych obaw co do bezstronności jest uzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18 - 24 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 p..p.s.a., natomiast art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia wskazując, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p..p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Wskazać należy, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
W niniejszej sprawie sędziowie, których wyłączenia domaga się skarżący złożyli oświadczenia, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. W takiej sytuacji zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ocenił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż niezadowolenie skarżącego z wydawanych przez powyższych sędziów orzeczeń w innych sprawach zainicjowanych jego skargami, nie stanowi przesłanki wyłączenia tych sędziów. Niezadowolenie skarżącego odnoszące się do sposobu prowadzenia innych postępowań sądowych nie stanowi automatycznej podstawy do wyłączenia sędziów orzekających wcześniej w tych sprawach. Zarzuty co do wadliwości orzeczenia (w tym prowadzonego postępowania), skarżący może podnosić - co do zasady - w środkach odwoławczych, a nie we wniosku o wyłączenie sędziów w innej sprawie.
Należy także podkreślić, iż Sąd Najwyższy stwierdził: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Skarżący nie wskazał, ani też nie udowodnił żadnych okoliczności uzasadniających wniosek, co czyni jego zarzuty nietrafnymi. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek strony, co znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI